I SA/Kr 2065/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 września 2013 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 września 2013 roku w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 rok, skarżący A.W. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną IW. oraz córką Sarą ur. 18 lipca 1986 r. Ich miesięczny dochód z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej wynosi 1.878 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 218 m² oraz samochód osobowy Renault Clio, rok produkcji 2006. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż prowadzi działalność gospodarczą w branży budowlanej. Ze względu na poważny kryzys w tym sektorze skarżący popadł w pętlę zadłużenia kredytowego i podatkowego, co generuje kolejne koszty. Mimo usilnych starań i próbie zmiany branży miesięczny dochód brutto skarżącego wynosi 1.878 zł, co powoduje dotkliwe obniżenie standardu życia rodziny. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje studiująca córka. Żona jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Obecnie jest ona w trakcie leczenia i rehabilitacji ze względu na schorzenia neurologiczne. Złożona została dokumentacja choroby do orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Sytuacja finansowa rodziny negatywnie wpływa również na stan zdrowia skarżącego, co przekłada się na zapotrzebowanie na leki i rehabilitację. W aktualnej sytuacji uiszczenie kwoty 500 zł nie jest możliwe. Odnosząc się do wezwania referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że miesięczne koszty utrzymania rodziny przedstawiają się następująco: wyżywienie 1.400 zł, prąd 284 zł, woda 80 zł, gaz 550 zł, śmieci 20 zł, podatek od nieruchomości 32 zł, odzież 200 zł, remont gospodarstwa domowego 200 zł, utrzymanie samochodu 450 zł, telefon 120 zł, leczenie 300 zł, edukacja córki 400 zł i internet 60 zł. Do pisma z dnia 24 lutego 2014 roku (data wpływu do sądu) skarżący załączył kopie następujących dokumentów: deklaracji VAT-7K dla podatku od towarów i usług za 4 kwartał 2013 roku, deklaracji PIT-L za 12/2013, zeznania PIT-36L za 2012 rok, listy rachunków kredytowych w Banku Pekao SA i Getin Banku, historii operacji na rachunku bankowym A.W. w Banku Pekao SA za okres od 1 listopada 2013 roku do 20 lutego 2014 roku, historii operacji na rachunku bankowym w Banku Pekao za okres od 1 listopada 2013 roku do 21 lutego 2014 roku, trzech wyciągów z rachunku bankowego w ING Banku Śląskim za okres: od 1 listopada 2013 roku do 31 stycznia 2014 roku, historii rachunku bankowego w Getin Banku za okres od 18 listopada 2013 roku do 11 lutego 2014 roku, listy operacji na rachunku bankowym w Krakowskim Banku Spółdzielczym za okres 9 września do 9 grudnia 2013 roku, historii operacji na rachunku bankowym I.W. w Banku Pekao za okres od 8 listopada 2013 roku do 19 lutego 2014 roku, faktury rozliczeniowej za gaz z dnia 9 grudnia 2013 roku na kwotę 307,11 zł, decyzji – nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym i od nieruchomości za 2014 rok, pięciu blankietów dotyczących płatności za energię elektryczną (terminy płatności od stycznia do maja 2014 roku), wezwania z dnia 15 lutego 2014 roku do zapłaty należności za wodę i odprowadzenie ścieków oraz dwunastu blankietów dotyczących płatności za odbiór odpadów komunalnych. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity; Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy zaś rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zasadność wniosku rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie skarżący musi ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jego możliwości finansowe. Jak wynika z oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący prowadzi działalność gospodarczą opodatkowaną liniowo. Z przesłanego zeznania podatkowego PIT-36-L wynika, że w roku 2012 A.W.osiągnął przychód w wysokości 1.239.065,08 zł przy kosztach jego uzyskania 878.752,70 zł, co dało dochód w wysokości 360.312,38 zł. W deklaracji PIT-L za 12/2013 podano, iż w miesiącu grudniu 2013 roku strona osiągnęła przychód w wysokości 61.382,78 zł przy kosztach uzyskania przychodu 24.859,70 zł, co dało dochód w wysokości 36.523,08,63 zł. Wysokość przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2013 wyniosła 136.357,20 zł przy kosztach jego uzyskania 118.167,84 zł, co dało dochód w wysokości 18.189,36 zł. Powyższe dane obrazują skalę prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Osobę prowadząca działalność w takich rozmiarach trudno uznać za osobę ubogą, a dla takich właśnie osób przewidziana jest pomoc państwa w postaci przyznania prawa pomocy. A.W. nadal prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą. Generuje przychody, a zatem na bieżąco obraca znacznymi środkami pieniężnymi, czego potwierdzeniem są przedłożone wyciągi z rachunków bankowych. Ma zatem możliwości poczynienia oszczędności na pokrycie kosztów sądowych w sprawie. Tym bardziej, że wysokość tych kosztów na obecnym etapie postępowania sprowadza się do wpisu od złożonej skargi w wysokości 500 zł stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) i w stosunku do miesięcznych obrotów skarżącego można uznać ją za symboliczną. Niewątpliwie znacznym obciążeniem budżetu skarżącego jest spłata rat czterech zaciągniętych kredytów bankowych. Łączna wysokość rat wynosi 4.476,96 zł (1.741,86 zł + 854,33 zł + 733,33 zł w Banku Pekao i 1.147,44 zł w Getin Banku). Z załączonych wyciągów z rachunków bankowych wynika jednakże, że A.W.dokonuje spłat rat kredytowych. Skoro skarżący z posiadanych dochodów jest w stanie wygospodarować środki na raty w wysokości niemal dziewięciokrotnie przekraczającej wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie, to tym samym stać go również na opłacenie kosztów w zainicjowanym postępowaniu sądowym. Ponadto należy podkreślić, iż zobowiązania kredytowe należące do kategorii zobowiązań cywilnoprawnych nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczają się koszty sądowe. Zaciągnięte kredyty świadczą natomiast o zdolnościach płatniczych strony, a przez to wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 28 czerwca 2005 r., sygn. akt: II GZ 56/05, a także postanowienie NSA, sygn. akt: I OZ 83/06). Trudno jest zatem przyznać skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie i przerzucić obowiązek ponoszenia kosztów sądowych na budżet Państwa, w przypadku, gdy reguluje on inne zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym. Prowadziłoby to w istocie do zaakceptowania sytuacji, w której skarżący przedkłada spłatę zobowiązań kredytowych nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które sama zainicjowała. Dodać należy, iż analiza przepływu środków finansowych na rachunkach bankowym wskazuje, że skarżący reguluje zobowiązania w kwotach znacznie wyższych od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Poza tym na dzień 21 lutego 2014 roku A.W. dysponował na rachunkach bankowych wolnymi środkami finansowymi (saldo dostępne w Banku Pekao SA wynosiło 2.472,59 zł, zaś w Getin Banku 2.673,26 zł), które mogą zostać przeznaczone na uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Zdaniem orzekającego sytuacja materialna A.W. pozwala na poniesienie w niniejszej sprawie wpisu sądowego oraz innych ewentualnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez wnioskodawcę kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.