I SA/Kr 2071/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.C. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G.C. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 października 2013 r. nr: [...],[...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2005 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 1.042 zł od skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie z dnia 10 marca 2015 r. skarżący G.C., reprezentowany przez pełnomocnika adwokat K.A.K., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od opłat sądowych w całości lub części, a w szczególności o zwolnienie od konieczności uiszczenia opłaty od skargi, albowiem nie ma on dostatecznych środków na ich poniesienie bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M.C.oraz córką N.C. ur. 2005 r. Źródłem utrzymania rodziny są dochody M.C. w wysokości 1.990 zł brutto. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, nie osiąga żadnych dochodów, nie dysponuje oszczędnościami, ani przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. Uzasadniając wniosek G.C. podniósł, iż nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. Nie ma żadnych udziałów, ani nie jest wspólnikiem w żadnej spółce. Rodzice nie są w stanie pomagać mu finansowo, ponieważ sami są w ciężkiej sytuacji materialnej. Dochody żony skarżącego z trudem pozwalają na zapewnienie podstawowych bieżących spraw, takich jak pokrycie czynszu za mieszkanie w kwocie 500 zł, wyżywienia oraz bieżących potrzeb, które w przeliczeniu na osobę wynoszą ok. 70 zł. Od 2014 roku żona wnioskodawcy przebywa na zwolnieniu lekarskim i nie osiąga dochodów w wysokości wykazanej w formularzu. Wydatki ponoszone przez rodzinę znacznie przekraczają oszczędności i możliwości finansowe skarżącego i jego żony. Ponadto, aby pokryć wysokie koszty opłat sądowych w innych sprawach skarżący zaciągał pożyczki. W takiej sytuacji nie posiada on dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący został wezwany do ich uzupełnienia poprzez przesłanie w terminie 7 dni: oświadczenia, czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna – jeśli tak, należało przedłożyć na tę okoliczność zaświadczenie właściwego urzędu pracy, udokumentowanie zaświadczeniem pracodawcy wysokości wynagrodzenia za pracę M.C. za miesiące maj i czerwiec 2015 roku, albo udokumentowanie wysokości pobieranego zasiłku chorobowego, odpisu zeznania podatkowego skarżącego za rok 2014, odpisu zeznania podatkowego M.C. za rok 2014, wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, a w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, wykazanie posiadanych oszczędności, spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami rodziny, popartego odpowiednimi rachunkami (m.in. potwierdzenie wysokości opłat czynszowych i opłat za media), udokumentowanie zaciągniętych pożyczek, o których mowa we wniosku wraz z harmonogramem ich spłat, a także zaświadczenia z właściwego Wydziału Komunikacji o pojazdach mechanicznych zarejestrowanych na nazwisko skarżącego oraz jego żony, bądź o ich braku. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego podał, iż G.C. nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, ponieważ w dniu 25 maja 2015 roku zawarł umowę o pracę na czas nieokreślony ze Spółką C. Sp. z o.o. na stanowisku pracownik biurowy za wynagrodzeniem zasadniczym 437,50 zł. Żona skarżącego nie przebywa już na zwolnieniu lekarskim. Skarżący, ani jego żona, nie posiadają żadnych oszczędności. Miesięczne wydatki związane z bieżącymi potrzebami wynoszą ok. 75 zł dziennie. Konta bankowe skarżącego zostały zajęte przez urząd skarbowy z powodu zaległości podatkowych, nie jest więc możliwe przedstawienie operacji z ostatnich 3 miesięcy. Skarżący oświadczył ponadto, że nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych. Do pisma załączone zostały następujące dokumenty: kopia zeznania PIT 36-L za 2014 rok G.C. (przychód 156.104,20 zł przy kosztach jego uzyskania 152.311,75 zł, co dało dochód 3.792,45 zł), kopia zeznania PIT-37 za 2014 rok i PIT/O M.C. (przychód 30.274,07 zł, koszty uzyskania przychodu 890 zł, dochód 29.384,07 zł) umowę o pracę G.C. z C. Sp. z o.o. w K. z dnia 25 maja 2015 roku w wymiarze ¼ etatu za wynagrodzeniem miesięcznym 437,50 zł, zaświadczenie z dnia 3 sierpnia 2015 roku o zatrudnieniu M.C. w C. Sp. z. o.o. w K. na stanowisku dyrektora biura za wynagrodzeniem miesięcznym w maju i czerwcu 2015 roku w wysokości 1.500 zł brutto. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W postanowieniu z dnia 22 kwietnia 2013 roku sygn. akt II FZ 167/13 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na obowiązek składania przez stronę oświadczeń zgodnych z prawdą i wewnętrznie spójnych. Sytuacja bowiem, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co w następstwie musi prowadzić do odmowy przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie, oświadczenia G.C. zawarte w urzędowym formularzu "PPF" były niewystarczające do oceny czy wnioskodawca faktycznie nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia dodatkowych oświadczeń pozwalających na pełny obraz jego sytuacji majątkowej. Przesłane przez stronę wyjaśnienia nie tylko nie usunęły wątpliwości co do sytuacji majątkowej skarżącego, ale wręcz spotęgowały przypuszczenia, że uchyla się on od ujawnienia uzyskiwanych dochodów i wydatków celem zwiększenia szans na przyznanie prawa pomocy. Zaakcentować należy, że w formularzu "PPF" z dnia 28 maja 2015 roku G.C. złożył nieprawdziwe oświadczenie odnośnie źródła i wysokości swoich dochodów. Podał, że nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. Tymczasem z przedłożonej umowy o pracę wynika, że od dnia 25 maja 2015 roku, a zatem trzy dni przed złożeniem wniosku, skarżący podjął pracę w firmie C. Sp. z o.o. w K. na stanowisku pracownik biurowy za wynagrodzeniem 437,50 zł. W złożonym formularzu skarżący zawyżył dochody żony z wynagrodzenia za pracę określając ich wysokość na 1.990 zł. Z zaświadczenia pracodawcy z dnia 3 sierpnia 2015 roku wynika natomiast, że dochody M.C.za miesiąc maj 2015 roku wyniosły 1.500 zł brutto. Skarżący nie podał w sposób rzetelny informacji w przedmiocie ponoszonych przez rodzinę wydatków. Pomimo wyraźnego wezwania nie przesłał rachunków potwierdzających wysokość kosztów związanych z bieżącymi potrzebami rodziny, m. in. dotyczących ponoszonych opłat czynszowych i opłat za media. Podana kwota 75 zł dziennie oznacza miesięczne wydatki w wysokości 2.250 zł (75 zł x 30 dni), co w kontekście podanych przez stronę informacji o źródle i wysokości dochodów małżonków C. (437,50 zł + 1.500 zł brutto = 1.937,50 zł brutto, czyli ok. 1.500 zł netto) potwierdza brak wiarygodności oświadczeń skarżącego również w tym przedmiocie. Ponoszenie przez rodzinę wydatków w wysokości wyższej niż wykazane dochody z wynagrodzenia za pracę sugeruje bowiem, że oprócz deklarowanych dochodów skarżący posiada inne źródło dochodów, którego nie ujawnia. Skarżący nie przedłożył wykazów posiadanych przez niego oraz jego żonę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy, powołując się na fakt ich zajęcia przez urząd skarbowy. Zignorował wezwanie orzekającego, aby w takiej sytuacji przedstawić aktualne zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty. Pomimo podanej w piśmie z dnia 28 maja 2015 roku informacji o konieczności zaciągnięcia przez stronę pożyczek, G.C. nie potwierdził faktu ich zaciągnięcia, ani nie przesłał harmonogramu ich spłat. Skarżący nie wykonał także prawidłowo wezwania w przedmiocie wykazania pojazdów mechanicznych zarejestrowanych na jego, bądź żony nazwisko. Orzekający domagał się przedstawienia na tę okoliczność zaświadczenia właściwego Wydziału Komunikacji, a nie oświadczenia skarżącego w tym przedmiocie. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy nie można uznać, aby G.C. udokumentował czy uprawdopodobnił w sposób wyczerpujący i jednoznaczny sytuację majątkową swojej rodziny. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty i oświadczenia, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.