I SA/Kr 2071/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 19 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G.C. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 2 października 2013 r. nr [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad i grudzień 2005 r. postanawia: oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek P.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku skarżący wskazał, że nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz córką N. C. ur. 2005 r. Źródłem utrzymania rodziny są dochody M.C. w wysokości 1.990 zł brutto. Rodzice skarżącego nie są w stanie pomagać mu finansowo, bowiem sami pozostają w ciężkiej sytuacji materialnej. Dochody żony z trudem pozwalają na zapewnienie podstawowych, bieżących sprawy (takich jak pokrycie czynszu za mieszkanie – 500 zł oraz miesięczne, wyżywienie oraz bieżące potrzeby; w przeliczeniu na żonę i dziecko, to ok. 70 zł dziennie). Skarżący wskazał, że żona od 2014 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim i nie osiąga dochodów w wysokości wykazanej w formularzu. Wydatki ponoszone przez rodzinę znacznie przekraczają oszczędności i możliwości finansowe skarżącego i jego żony. Ponadto, aby pokryć wysokie koszty opłat sądowych w innych sprawach skarżący zaciągał pożyczki. W takiej sytuacji nie posiada on dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z uwagi na to, że informacje podane przez skarżącego nie były wystarczające do rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, zarządzeniem referendarza sądowego skarżący, w oparciu o art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został wezwany do uzupełninia wniosku poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, w szczególności oświadczenia, czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna – jeśli tak, należało przedłożyć na tę okoliczność zaświadczenie właściwego urzędu pracy, udokumentowanie zaświadczeniem pracodawcy wysokości wynagrodzenia za pracę M.C. za miesiące maj i czerwiec 2015 roku, albo udokumentowanie wysokości pobieranego zasiłku chorobowego, odpisu zeznania podatkowego skarżącego za rok 2014, odpisu zeznania podatkowego M.C. za rok 2014, wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, a w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, wykazanie posiadanych oszczędności, spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami rodziny, popartego odpowiednimi rachunkami (m.in. potwierdzenie wysokości opłat czynszowych i opłat za media), udokumentowanie zaciągniętych pożyczek, o których mowa we wniosku wraz z harmonogramem ich spłat, a także zaświadczenia z właściwego Wydziału Komunikacji o pojazdach mechanicznych zarejestrowanych na nazwisko skarżącego oraz jego żony, bądź o ich braku. Odpowiadając na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego podał, iż G.C. nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, ponieważ w dniu 25 maja 2015 roku zawarł umowę o pracę na czas nieokreślony ze Spółką C. Sp. z o.o. na stanowisku pracownik biurowy za wynagrodzeniem zasadniczym 437,50 zł. Żona skarżącego nie przebywa już na zwolnieniu lekarskim. Skarżący, ani jego żona, nie posiadają żadnych oszczędności. Miesięczne wydatki związane z bieżącymi potrzebami wynoszą ok. 75 zł dziennie. Konta bankowe skarżącego zostały zajęte przez urząd skarbowy z powodu zaległości podatkowych, nie jest więc możliwe przedstawienie operacji z ostatnich 3 miesięcy. Skarżący oświadczył ponadto, że nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych. Do pisma załączone zostały następujące dokumenty: kopia zeznania PIT 36-L za 2014 rok G.C. (przychód 156.104,20 zł przy kosztach jego uzyskania 152.311,75 zł, co dało dochód 3.792,45 zł), kopia zeznania PIT-37 za 2014 rok i PIT/O M. C. (przychód 30.274,07 zł, koszty uzyskania przychodu 890 zł, dochód 29.384,07 zł) umowę o pracę G.C. z C. Sp. z o.o. w K. z dnia 25 maja 2015 roku w wymiarze ¼ etatu za wynagrodzeniem miesięcznym 437,50 zł, zaświadczenie z dnia 3 sierpnia 2015 roku o zatrudnieniu M.C. w C. Sp. z. o.o. w K. na stanowisku dyrektora biura za wynagrodzeniem miesięcznym w maju i czerwcu 2015 roku w wysokości 1.500 zł brutto. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2015 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący, mimo wezwania, nie przesłał wszystkich wymaganych dokumentów, istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji finansowej. Pismem datowanym na 2 września 2015 r. skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia podnosząc, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w całości bez uszczerbku dla własnego utrzymania oraz utrzymania swojej rodziny. Skarżący podał, że jego wydatki związane z bieżącymi potrzebami wynoszą ok. 75 zł dziennie (obejmuje to wszelkie wydatki, a nie tylko samo wyżywienie). Oświadczył również, że otrzymuje on pomoc finansową od rodziców, ponieważ w przeciwnym wypadku nie mógłby utrzymać ani siebie, ani swojej rodziny. We wcześniejszych pismach pełnomocnik wskazał także, że żona skarżącego partycypuje w kosztach oraz, że jej dochód w wysokości zaledwie 1.500 zł nie jest wystarczający, aby pokryć wszelkie wydatki rodziny. W chwili obecnej małżonkowie pozostają w separacji. Od lipca br., małżonkowie mieszkają oddzielnie i nie ponoszą już żadnych wspólnych kosztów. Skarżący nie posiada kont bankowych, ani lokat bankowych. Ponadto, małżonkowie posiadają rozdzielność majątkową. Skarżący oświadczył, że nie posiada na własność żadnych nieruchomości, ani cennych ruchomości, czy też oszczędności. Obecnie wykazuje dochód w wysokości 437,50 zł miesięcznie, a to na podstawie umowy o pracę w wymiarze 1/4 etatu, zawartej w dniu 25 maja 2015 r. W nawiązaniu do podniesionej przez skarżącego kwestii otrzymywania pomocy od rodziców wskazał, iż jest to pomoc stosunkowo drobna, polegająca zaledwie na zaproszeniu rodziny skarżącego na obiad, czy zrobieniu drobnych zakupów spożywczych. Obecnie, rodzice skarżącego nie ponoszą już żadnych opłat związanych z jego reprezentowaniem. Skarżący nie zgodził się także z twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu postanowienia, iż nie dopełnił obowiązków tj. nie udzielił stosownych informacji na wezwanie Sądu i nie przedłożył dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Podniósł, że udzielił wymaganych informacji oraz przedłożył stosowne dokumenty, w których posiadaniu wówczas się znajdował. Jeżeli coś zostało pominięte wynikało to jedynie z faktu, że skarżący nie był w posiadaniu odpowiedniego dokumentu, a chciał złożyć wniosek w stosowym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie - p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z uwagi na wniesienie sprzeciwu w terminie, wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpoznaniu. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwolnienie od kosztów sądowych jest, zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania, zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zgodnie z regulacją art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W przedmiotowej sprawie skarżący, odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, nie przedłożył wszystkich dokumentów o które był wzywany. W szczególności skarżący nie przedstawił wykazów posiadanych przez niego oraz jego żonę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy, powołując się na fakt ich zajęcia przez urząd skarbowy. Nie przedstawił także aktualnego zaświadczenia wystawionego przez bank, informującego o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty. Pomimo podanej w piśmie z dnia 28 maja 2015 r. informacji o konieczności zaciągnięcia przez stronę pożyczek, G.C. nie potwierdził faktu ich zaciągnięcia, ani nie przesłał harmonogramu ich spłat. Skarżący nie przedstawił także rachunków potwierdzających wysokość kosztów związanych z bieżącymi wydatkami dotyczącymi zwłaszcza ponoszonych opłat czynszowych i opłat za media. Wskazana przez skarżącego kwota ponoszonych dziennych wydatków wynosząca ok. 75 zł w świetle zadeklarowanych przez skarżącego i jego żonę miesięcznych dochodów wskazuje na brak wiarygodności oświadczeń skarżącego w zakresie osiąganych dochodów. Nadto niekonsekwentne są informacje skarżącego dotyczące pomocy udzielanej mu przez rodziców. W złożonym formularzu PPF skarżący wskazał, że rodzice nie są w stanie pomagać mu finansowo, podczas gdy w złożonym sprzeciwie stwierdził, że otrzymuje pomoc finansową od rodziców ponieważ w przeciwnym razie nie mógłby utrzymać siebie, ani swojej rodziny. Odnosząc się do informacji skarżącego, że pozostaje on z żoną w separacji i że małżonkowie posiadają rozdzielność majątkową wyjaśnić należy, iż ustrój rozdzielności majątkowej, na który powołuje się skarżący nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Ustrój rozdzielności majątkowej małżonków nie wyłącza bowiem zastosowania art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w myśl którego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia ich pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. GZ 71/04). Rozdzielność majątkowa odnosi się do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Zauważyć należy, że skarżący wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Skoro skarżący nie przedstawił wszystkich żądanych dokumentów, które wskazywałyby w sposób niebudzący wątpliwości jaka jest jego sytuacja majątkowa, wniosek skarżącego ocenić należy jako niezasadny. Sąd nie miał bowiem wystarczających podstaw do uznania oświadczeń i twierdzeń skarżącego za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że wykazał przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Równocześnie należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być używane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04 (LEX nr 393645) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Uwzględniając wskazane powyżej okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony, albowiem skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych zainicjowanego postępowania sądowego. Nadto przy ocenie sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy nie można całkowicie pominąć jej możliwości zarobkowych. Skarżący jest osobą młodą i zdolną do pracy. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.