I SA/Kr 2079/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie NSA Grażyna Danielec NSA Krystyna Kutzner (spr.) Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2005r sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 22 lipca 2002r nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, 2. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ( słownie: [...] złote). W dniu [...] 2002 r K. S. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "C " zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód rok produkcji 1994 , sprowadzony Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] 2002 r , określającą wartość przedmiotowego pojazdu na [...] EUR . Decyzją z dnia [...] 2002 r Dyrektor Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego samochodu na kwotę [...] EUR tj. [...] PLN . W uzasadnieniu w/w decyzji organ celny stwierdził , że o zakwestionowaniu zadeklarowanej wartości transakcyjnej pojazdu zadecydowała niska cena nabycia towaru w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Analizę wartości w/w samochodu przeprowadzono w oparciu o dane zawarte w "Informatorze Rynkowym EUROTAXSCHWAKE 2/2002 . Przy ustalaniu wartości celnej organ celny zastosował zastępczą metodę ustalania tej wartości tzw. metodę ostatniej szansy , określoną w art.29 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U.z 2001 r , Nr 75, poz.802 ze zm.) Za wartość celną to waru organ celny przyjął wartość skalkulowaną w ten sposób , że od wartości rynkowej określonej w Informatorze Rynkowym EUROTAX , Samochody osobowe 3/2002 tj. [...] PLN odliczono 22% z tytułu podatku VAT , 65% z tytułu podatku akcyzowego oraz 35% z tytułu cła. Obliczona w ten sposób wartość celna przedmiotowego samochodu wyniosła [...] PLN. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie , w którym zarzucił brak podstaw do zakwestionowania przedłożonej do zgłoszenia celnego faktury , która została uwiarygodniona przez francuski urząd celny dokumentem T2 oraz świadectwem EUR l. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 22 lipca 2002 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie . Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko Dyrektora Urzędu Celnego, iż o zakwestionowaniu przedłożonej faktury zadecydowała rażąco niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Odpowiadając na zarzut skarżącego , organ odwoławczy stwierdził , że organy celne nie są bezwzględnie związane treścią składanych w postępowaniu celnym dokumentów , ani deklarowaną wartością i w razie ich zakwestionowania obowiązane są ustalić tę wartość w trybie określonym w art:25-29 Kodeksu celnego . W rozpatrywanej sprawie organ celnym odmówił wiarygodności cenie , na jaką opiewała faktura , gdyż wyliczona w dalszym postępowaniu cena odbiegała o ponad 50% od ceny zadeklarowanej w tym dokumencie. Dyrektor Izby Celnej podniósł , że postępowanie w tej kwestii zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908 ). W świetle w/w przepisu przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów tą metodą można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych . W niniejszej sprawie wartość celna została ustalona metodą ostatniej szansy , przy uwzględnieniu wszystkich czynników cenotwórczych i zapewnieniu jednakowego traktowania wszystkich importerów podjazdów używanych . W ocenie organu odwoławczego Dyrektor Urzędu Celnego w prawidłowy sposób ustalił wartość celną pojazdu odliczając 22% z tytułu podatku VAT , 65% z tytułu podatku akcyzowego i 35% z tytułu cła. Na podstawie powyższej kalkulacji wartość celna sprowadzonego samochodu winna wynosić [...] PLN tj. [...] EUR. Organ I instancji miał prawo do odmówienia wiarygodności ceny podanej w przedłożonej fakturze , gdyż wyliczona w dalszym postępowaniu cena odbiegała o ponad 50% od ceny zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym. Ustalona przez organ celny wartość celna samochodu i wymierzone cło - w ocenie Dyrektora Izby Celnej - " nie są w żadnej mierze krzywdzące dla odwołującego się. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji , a dodatkowo powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] 2002 r , w którym Sąd ten stwierdził , że organ celny kwestionując zgłoszoną cenę sprowadzonego towaru musi najpierw wykazać , że kwoty zapłacone były inne niż podane przez importera. Dopiero w ostateczności może skorzystać z metody tzw. ostatniej szansy , porównując ceny deklarowane przez innych importera . Ponadto skarżący zarzucił organom celnym przewlekłe prowadzenie postępowania i rozpatrzenie jego odwołania po upływie ponad trzech miesięcy . W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji . Organ celny dodał , że wiarygodność zgłoszonej ceny towaru oceniana jest przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów Kodeksu celnego i polityki państwa. Odnośnie zarzutu naruszenia terminu do rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił , iż było to spowodowane reorganizacją administracji celnej i likwidacją urzędu Prezesa Głównego Urzędu Ceł , do którego pierwotnie odwołanie zostało przesłane jako do organu właściwego. Okoliczność ta nie miała jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ). Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie , gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo. Zgodnie z art.60 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r Kodeks celny (Dz.U.z 2001 r Nr 75,poz.802 ze zm.) każdy towar , który ma być objęty procedurą celną, powinien zostać zgłoszony do tej procedury. Zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno być dokonane na odpowiednim formularzu , do którego powinny być dołączone dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą , do której jest zgłaszany ( art.64 Kodeksu celnego ). Organ celny przyjmuje zgłoszenie celne , jeżeli zgłoszenie to odpowiada wymogom określonym w art.64 i wraz ze zgłoszeniem przedstawiono towar nim objęty , z zastrzeżeniem art.80 § 2 Kodeksu. Stosownie zaś do art.65 § 2 w/w Kodeksu podstawę do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem celnym stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23 § 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Tym szczególnym przepisem , o którym mowa w art.65 § 2 w/w Kodeksu jest art.23 § 7 , który stanowi, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W oparciu o przytoczone przepisy stwierdzić należy , że objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz : pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem , druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd , że art.23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Przepis ten uzależnia dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów , 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów. W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna , a nie cena rynkowa. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia . Dyrektor Izby Celnej utożsamia wartość celną samochodu z jego wartością rzeczywistą , która miałaby być wartością rynkową. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonym do zgłoszenia celnego rachunku uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że cena ustalona w oparciu o katalog różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego , a ponadto była różniła się o ponad 50% od ceny ustalonej w toku dalszego postępowania. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska .Stwierdzenie ,że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy . W rozpatrywanej sprawie pojazd był sprowadzony, a do porównania cen przyjęto katalog zawierający ceny obowiązujące na rynku niemieckim. Organ celny musi wykazać , że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym . A zatem w pierwszej kolejności materiałem porównawczym będą ceny zagraniczne obowiązujące w kraju eksportera. Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu ( wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r , syg.akt I SA/Łd 14/00 , ONSA 2002,Nr 2, poz.76 ). Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych na rynku innym rynku , niż w kraju zakupu. Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji , aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego . Stosując metodę "ostatniej szansy" przy ustalaniu ceny samochodu na podstawie katalogu należy uwzględnić korekty dotyczące stanu technicznego pojazdu tj. ponadnormatywny przebieg , braki i uszkodzenia , które mają istotny wpływ na wartość samochodu . Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych , stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej i powołane w zaskarżonej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w pkt.17 stanowi , że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób ", a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością " . Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość ( nadzwyczajne zużycie , naprawy , remonty , akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia). W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu .W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie . Dopiero wtedy , gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru , ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Podkreślić należy , że dane dostępne na polskim obszarze celnym służą do ustalenia wartości celnej na podstawie art.29 § 1 Kodeksu celnego , nie zaś do zakwestionowania wartości transakcyjnej . Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) -orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.