I SA/Kr 2143/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Ś. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 05.11.2010r. nr [...] w przedmiocie wyegzekwowania należności z tytułu składek do OFE postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 05.11.2010r. nr [...], w przedmiocie wyegzekwowania należności z tytułu składek do OFE. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych wyjaśnień Z. Ś. ur. w 1957r. do dnia 01.10.2010r. był zatrudniony a obecnie jest osobą bezrobotną. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz ze swoją żoną G. Ś. ur. w 1956r. oraz córkami: M. Ś. ur. w 1995r., M. Ś. ur. w 1994r. i J. Ś. ur. w 2000r. Jest właścicielem mieszkania o pow. 45 m2, w którym mieszka cała rodzina. Zarówno on jak jego żona nie posiadają oszczędności, kont bankowych. Nikt też z członków rodziny nie uzyskuje dochodów. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego(§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego, dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Z. Ś. Stąd też został on wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni. Nie przysłała bowiem: - oświadczenia określającego z czego się utrzymuje rodzina, z podaniem źródeł i wysokości tych dochodów, - spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - zeznań podatkowych Z. Ś. i G. Ś., za 2010r. lub zaświadczeń z właściwego urzędu skarbowego dotyczących wysokości ich dochodów w tym roku, Zwrócić trzeba uwagę, iż Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem ich charakteru i wielkości. Brak którychkolwiek danych skutecznie to więc uniemożliwia. Stąd też nieprzesłanie w/w dokumentów powoduje, iż trudno przeprowadzić rzeczywistą analizę dotyczącą zdolności płatniczych Z. Ś. Jego pismo z dnia 18.02.2011r. "uzupełnienie wniosku" nie zawiera bowiem wyczerpujących informacji dotyczących zagadnień będących przedmiotem wezwania. Nie sposób uznać , iż stwierdzenie wnioskodawcy, że nie może podać spisu wydatków bo takiego nie prowadzi, jest wywiązaniem się z nałożonego na niego obowiązku. Stanowi ono natomiast dowód , iż strona skarżąca nie przejawia chęci współpracy z Sądem w zakresie ustalenia stanu faktycznego, do czego jest zobligowana jeżeli chce uzyskać pomoc ze strony Skarbu Państwa. Nie ma tu więc mowy o "wykazywaniu "przesłanek prawa pomocy. W przypadku bowiem kiedy strona nie prowadzi spisu wydatków, spis taki powinna na wezwanie Sądu, sporządzić , chociażby orientacyjny. Z. Ś. nie określił również z czego się utrzymuje on i jego rodzina a trudno przyjąć , iż egzystencja pięcioosobowej rodziny możliwa jest bez żadnych środków finansowych. Ponadto fakt, iż Z. Ś. obecnie nie pracuje a żona nie pracowała w 2010r. nie zwalnia go od obowiązku przesłania zeznań podatkowych lub odpowiednich zaświadczeń z właściwego urzędu skarbowego w tym zakresie. Dokumenty te wskazywałyby jednoznacznie o wysokości dochodów małżonków lub ich braku. Stanowiłyby jednocześnie dowód na okoliczność twierdzeń wnioskodawcy i były przejawem owego "wykazania" okoliczności, będących podstawą do przeprowadzenia w/w analizy. Brak wymienionych dokumentów przesądza natomiast o tym, iż ocenie podlega sytuacja strony skarżącej, w której pięcioosobowa rodzina funkcjonuje nie uzyskując żadnych dochodów i nie wydając ani grosza. Taki stan rzeczy, kierując się wskazaniami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego należy uznać z kolei za nieprawdopodobny. W związku z zaistniałymi okolicznościami, strona skarżąca, powinna więc liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej pomocy.(por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08) Wobec tego, mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy iż, Z. Ś. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09). W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.).