I SA/Kr 2165/13

Kraków, dnia 19 listopada 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi W.G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 4 października 2013 r. nr : [...] postanawia: oddalić wniosek w całości. W.G. we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Ich wspólny miesięczny dochód wynosi 2107 zł netto i składa się na niego świadczenie emerytalne skarżącego w wysokości 900. zł oraz świadczenie emerytalne żony w wysokości 1207 zł. netto. Skarżący oświadczył też, że nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości ani cennych rzeczy ruchomych. Z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej od 2002 r. We wniosku określił miesięczne wydatki konieczne jakie ponosi na utrzymanie wraz z żoną jako 200-350 zł, a to za energię elektryczną, 150 zł za wodę, 300 zł insulina wnioskodawcy, 130 zł leki dla żony, 170 zł za TV i telefon, 50 zł podatek od nieruchomości za kwartał, 300 – 400 zł koszty żywności, ubrania i środki czystości. Z uwagi na fakt, iż podane przez skarżącego informacje dotyczące jego stanu majątkowego i rodzinnego okazały się niewystarczające, referendarz działając na zasadzie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pismem z dnia 7 lipca 2014 r. wezwał skarżącego do przekazania w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania następujących informacji : - wskazanie wszystkich osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz określenie wysokości miesięcznego dochodu osiąganego przez te osoby; - udokumentowanie za pomocą kserokopii faktur i rachunków miesięcznych kosztów utrzymania, w szczególności opłat za media za ostatni okres rozliczeniowy a także telefon, ubezpieczenia, podatek od nieruchomości, wydatki na żywność i leki. W przypadku zaległości z tytułu opłat za media należy przedstawić aktualne zaświadczenie z właściwych organów potwierdzających tę okoliczności; - wyciągów z lokat bankowych; - zeznań podatkowych W. G. i M.G. oraz osób prowadzących z nimi wspólne gospodarstwo domowe za rok 2013 ; - dowodu przekazu lub przelewu emerytury M.G.i W.G. za ostatni miesiąc; - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością W.G., M.G. lub o ich braku; - spisu posiadanych przez W.G., M.G. nieruchomości wraz z podaniem ich wielkości położenia oraz odpisów ksiąg wieczystych ( lub ich kserokopii) na tę okoliczność; - historii rachunku bankowego skarżącego i jego żony oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie trzy miesiące, wraz z aktualnym saldem; - oświadczenie czy skarżący lub inna osoba prowadząca z nim wspólne gospodarstwo domowe korzysta z pomocy opieki społecznej, jeśli tak to w jakim zakresie, niech przedstawi stosowne decyzje. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, iż nie ma konta bankowego. Aktualnie z żoną od ponad 3 miesięcy pozostaje w separacji. Żona ma orzeczone od niego alimenty. Nie udostępniła mu swojego konta, jeśli je ma ani żadnych innych dokumentów. Skarżący nie ma lokat. Nie mieszka z rodziną. Nie ma potrzebnych dokumentów i wnosi o zwrócenie się o nie do urzędów, gdyż jemu nie zostaną one wydane. Nie posiada samochodu i żona też nie. Obecnie z uwagi na konflikt skarżący przebywa w sezonie letnim poza mieszkaniem. Opłaca niektóre rachunki, bo póki co są na niego i musi je opłacać choćby częściowo. Urząd prowadzi wobec niego egzekucję. Z tych powodów na leki i życie pozostaje mu 300 zł. Raty kredytu zaprzestał płacić. Opłaca je żona. Nie ma on wiedzy na temat nieruchomości żony i czy nadal je ma. Postanowieniem z dnia 7 października 2014r. referendarz sądowy oddalił wniosek. W.G. wniósł w terminie sprzeciw, zarzucając iż przedstawił całą dokumentację jaką posiada i nie można od niego żądać dokumentów do których nie ma dostępu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całościowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., przyznanie takiego prawa może nastąpić tylko, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Wniosek podlega oddaleniu, gdyż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, ani tez ponieść je w zakresie częściowym. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą ich uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości również co do tego, że inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej, np. związanej z ponoszeniem nadzwyczajnych kosztów utrzymania, czy leczenia spoczywa na wnioskodawcy, gdyż nie jest rzeczą sądu domyślać się takich okoliczności. Aby dokonać oceny możliwości płatniczych strony sąd musi dysponować co najmniej informacjami i dokumentami o jakich przedłożenie wezwano W.G. pismem z dnia 7 lipca 2014r. Wątpliwości dotyczyły przede wszystkim ponoszonych kosztów utrzymania i ich udokumentowania, zeznań podatkowych małżonków prowadzących w/g oświadczenia wnioskodawcy wspólne gospodarstwo, wysokości emerytury obojga małżonków, gdyż w oświadczeniu wnioskodawca podawał on sprzeczne dane (3300 zł netto i 900 zł co do swojej osoby) oraz spisu posiadanych przez W.G. i M.G. nieruchomości. Mimo szczegółowego wezwania skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów obrazujących sytuację finansową jego i jego żony. Wyjaśnił tylko, że jego sytuacja rodzinna uległa zmianie. Ponadto podał fakty, które w żaden sposób nie zostały poparte dokumentami - alimenty na rzecz żony, prowadzona wobec niego egzekucja ze świadczenia emerytalnego, wydatki miesięczne. Wskazane twierdzenia wzajemnie się wykluczają. W jednym zdaniu twierdzi skarżący, że płaci żonie alimenty a w dalszej części twierdzi, że żona spłaca za niego kredyt. Ponadto skarżący wyjaśnił, iż żona odmówiła mu informacji na temat swojej sytuacji finansowej i pozostają oni w rozdzielności majątkowej. Tymczasem zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA 2005). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 460/08). Rozdzielność majątkowa małżonków odnosi się, w świetle przepisów prawa rodzinnego do majątku małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędnym jest zatem założenie, iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2010 r., sygn. akt I CZ 37/67). Skoro jeszcze małżonkowie jak podaje wnioskodawca w oświadczeniu faktycznie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, to dane dotyczące obu osób prowadzących takie gospodarstwo są konieczne z punktu widzenia weryfikacji wniosku. Dopiero zestawienia i analiza faktycznie uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwolą na ocenę w zakresie spełniania przesłanki przyznania prawa pomocy. Obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a tym samym przedstawienia i wykazania wszelkich okoliczności potwierdzających ten fakt obciąża wnioskującego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania tego prawa (por. postanowienie NSA z 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 418/05). Skarżący nie zrealizował warunków wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania oraz ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie jest niepełne, nie zawiera bowiem wszystkich danych o sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej skarżącego. Uchylanie się od złożenia pełnego i wyczerpującego oświadczenia i przedłożenia dokumentacji, musi prowadzić w powyższej sytuacji do oceny, że skarżącemu nie przysługuje prawo pomocy we wnioskowanym zakresie.