I SA/Kr 2189/02

WyrokWSA w Krakowie2005-04-28

Skład orzekający: Urszula Zięba, Bogusław Wolas, Maria Zawadzka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wartość bilansowa udziałów wyksięgowanych w związku z likwidacją spółki może stanowić koszt uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, jeśli nie stanowi wydatku na nabycie lub objęcie udziałów, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 8 tej ustawy?
Ratio decidendi
Wartość bilansowa udziałów wyksięgowanych w związku z likwidacją spółki nie stanowi kosztu uzyskania przychodu. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Natomiast art. 16 ust. 1 pkt 8 wyłącza z kosztów uzyskania przychodów wydatki na objęcie lub nabycie udziałów, chyba że są one związane z późniejszym zbyciem tych udziałów. Wyksięgowanie udziałów jest efektem wyceny bilansowej, a nie zbycia, i nie można go uznać za wydatek poniesiony w celu uzyskania przychodów.
Stan faktyczny
Spółka z o.o. Biuro "K." zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów wartość bilansową udziałów w innej spółce, które zostały wyksięgowane w związku z jej likwidacją. Organ kontroli skarbowej zakwestionował to zaliczenie, określając Spółce zobowiązanie podatkowe. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, argumentując, że wydatki na nabycie udziałów są kosztem uzyskania przychodu tylko w przypadku ich zbycia, a wyksięgowanie bilansowe nie jest zbyciem. Spółka wniosła skargę do sądu, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną analogię i niezastosowanie art. 15 ust. 1 ustawy.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: Sędziowie: Protokolant: WSA Urszula Zięba WSA Bogusław Wolas WSA Maria Zawadzka (spr.) Krystyna Mech po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2005r. sprawy ze skargi Biura "K."Spółka z o. o. w K. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 31 lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. - skargę oddala - Decyzją z dnia [...]kwietnia 2002 roku Nr [...] Inspektor Kontroli Skarbowej, działając na podstawie art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 roku /Dz. U. Nr 54 z 1999 roku poz. 572 ze zm./, art. 21 §3, art. 53§1,§2i§4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm./, art. 27 ust. 1 z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz. U. Nr 54 z 2000 roku poz. 654 ze zm./ określił Spółce z o.o. Biuro "K." w K. w podatku od osób prawnych za 2000 rok: • wysokość zobowiązania podatkowego w kwocie 53.956,00 zł • wysokość zaległości podatkowej w kwocie 7.411,00 zł • kwotę odsetek za zwłokę od zaległości, liczoną na dzień wydania decyzji w kwocie 2.700 zł W wyniku przeprowadzonej kontroli skarbowej stwierdzono zaniżenie należnego podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 rok, na skutek zawyżenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę 24.700 zł, z powodu ujęcia w nich kosztu związanego z wyksięgowaniem udziałów w Spółce "K." BL Udziały te zostały zaksięgowane w koszty operacyjne na postawie Postanowienia Sądu Rejonowego w O. Wydział V Gospodarczy z dnia 6 marca 2000 roku o otwarciu likwidacji Spółki "K." BL w K. W odwołaniu Biuro "K." Spółka z o.o. nie zgodziło się z zaskarżoną decyzja i podniosło, iż celem zakupów udziałów w Spółce "K-B1." było osiągnięcie przychodu, który mógł być osiągnięty w przypadku sprzedaży udziałów, uzyskaniem dywidendy lub zmiana wartości udziałów. Nadto Spółka osiągnęła przychód, z tytułu uzyskania dywidendy oraz sprzedaży części udziałów. Zdaniem Spółki, zlikwidowane udziały należy zaliczyć, jako koszty uzyskania przychodów. Jest to o tyle ważne, iż ustawa mówi o wydatkach w celu uzyskania przychodu, który niekoniecznie zostanie osiągnięty, a zatem powyższa sytuacja spełnia wymogi art. 15 pkt. 1 ustawy. Tym bardziej, iż w art. 16 powołanej ustawy szczegółowo wymienia przypadki, co nie stanowi kosztów i lista ta zgodnie z orzecznictwem sądów, nie może być poszerzana. Izba Skarbowa w decyzji z dnia [...] lipca 2002 roku Nr [...] działając na podstawie art. 207 i art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Izba Skarbowa stwierdziła, iż art. 16 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zawierający katalog wydatków, które nie stanowią kosztów uzyskania przychodów, nie obejmuje takiej pozycji, jak wartość straconych udziałów, a jedynie wydatki na nabycie udziałów, tym samym zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy, wyłączenie przez Inspektora z kosztów straconych udziałów było bezpodstawne i nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 16 ust. 1pkt 8 ustawy kosztów uzyskania przychodów nie stanowią wydatki na nabycie lub objęcie udziałów w spółce. Wydatki takie są kosztem uzyskania przychodu przy ustaleniu dochodu z odpłatnego zbycia udziałów, co w przypadku Spółki nie maiło miejsca. Izba Skarbowa nie zgodziła się nadto z argumentacją Spółki, jakoby trwała utrata wartości udziałów nastąpiła w celu osiągnięcia przychodów. Spółka poniosła stratę, nie jest to jednak strata uznawana przez przepisy podatkowe za koszty uzyskania przychodu. Wyksięgowanie z majątku trwałego udziały są efektem ich wyceny bilansowej, wynikającej z ustawy o rachunkowości, nie można ich uznać za poniesione w celu uzyskania przychodów i dlatego w myśl obowiązujących przepisów, nie stanowią kosztów uzyskania przychodu. Osiągnięte przychody z tytułu dywidend są objęte zryczałtowanym opodatkowaniem i nie łączy się tego rodzaju przychodu z dochodami opodatkowanymi stawka podstawową określoną w art. 19 ustawy. Dlatego otrzymaną dywidendę, na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy, przy ustaleniu dochodu, stanowiącego podstawę opodatkowania nie uwzględnia się, a twierdzenie Spółki, że w ubiegłych latach otrzymywała z tytułu posiadanych udziałów dywidendę, co stanowi podstawę do uznania trwałej utraty wartości udziałów za koszt uzyskania przychodu, nie znajduje uzasadnienia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie, pełnomocnik Biura "K." Spółka z o.o. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez bezpodstawne przyjęcie w drodze analogii, że hipoteza tej normy obejmuje również "wartość likwidowanych udziałów" i art. 15 ust. 1 ustawy, poprzez jego niezastosowanie. Pełnomocnik Spółki podniósł, iż z niekwestionowanego stanu faktycznego wynika, iż przedmiotem operacji zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów nie były "wydatki na nabycie udziałów", ale "bilansowa wartość udziałów", które zostały wyksięgowane w związku z likwidacją Spółki "K.-B1". Zdaniem pełnomocnika, są to dwa różne pojęcia, mające dwa różne zakresy znaczeniowe. Niewątpliwie, to drugie pojęcie nie jest objęte hipotezą normy art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy. Izba Skarbowa dostrzegła, co prawda różnicę, jednak nie wywiodła z owej różnicy właściwych wniosków. Art. 16 ustawy wylicza wyjątki od reguły zawartej w art. 15 ust. 1 i wyjątki te muszą być interpretowane ściśle, a przy ich interpretacji nie jest dopuszczalna jakakolwiek analogia. Skoro art. 16 w żadnym punkcie nie stanowi, że do kosztów uzyskania przychodów nie można zaliczyć "wartości likwidowanych udziałów", to oznacza, że pojęcie to nie mieści się w ustawowym katalogu wyjątków i nie może być w drodze analogii "podciągane" pod inne pojecie, choćby najbardziej zbliżone znaczeniowo. Wobec powyższego, zdaniem pełnomocnika Spółki, zastosowanie powinna znaleźć tu reguła wyrażona w art. 15 ust. 1 ustawy, w myśl, której "kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów". W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w całości podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, iż sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z uwagi na przepis art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./, który stanowi, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270/. Zdaniem Sąd organy podatkowe dokonały trafnej interpretacji zarówno art. 16 ust. 1 pkt 8, jak i art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zgodnie, bowiem z treścią art. 15 ust. 1 kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1, zaś zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 nie uważa się za koszty uzyskania przychodów, wydatków na objęcie lub nabycie udziałów w spółce. Jednocześnie z powołanego przepisu wynika, iż tylko przy zbyciu udziałów, wydatki te są kosztem uzyskania przychodu przy ustaleniu dochodu ze zbycia tych udziałów, co jednak w przypadku skarżącej Spółki nie miało miejsca. Spółka ta wyksięgowała udziały w Spółce "K." BL w K.w kwocie 24.700 zł, na konto koszty operacyjne, na podstawie Postanowienia Sądu Rejonowego w O.Wydział V Gospodarczy z dnia[...] marca 2000 roku w przedmiocie otwarcia likwidacji spółki. Słusznie, więc organy podatkowe stwierdziły, iż wyksięgowanie z finansowego majątku trwałego udziały są efektem ich wyceny bilansowej, wynikającej z ustawy o rachunkowości, a nie zbycia i nie może czynności tej uznać za wydatek poniesiony w celu uzyskania przychodów. Dlatego też na podstawie powołanych powyżej przepisów nie jest to kosztem uzyskania przychodów. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w skargach, gdyż organy podatkowe w rozpoznawanych sprawach dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa podatkowego, a w toku postępowania w sposób prawidłowy zebrały w sprawie materiał dowodowy (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) a także wyczerpująco i wszechstronnie uzasadniły swoje rozstrzygnięcie. Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło