I SA/Kr 2195/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Tadeusz Wołek Sędziwie NSA Krystyna Kutzner (spr.) NSA Grażyna Danielec Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi T.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 7 października 2003r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. określa, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III ustala wartość przedmiotu sporu na kwotę [...] zł i ustala wpis na kwotę [...] zł ( [...]złotych), IV. zarządza zwrot z kasy Sądu nadpłacony wpis na rzecz strony skarżącej w kwocie [...] zł ( [...]), V. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł.- ([...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] 2003 r T. W. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą "T" zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki Volvo , rok produkcji 2002 , przywieziony z Austrii. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył rachunek nr [...] z dnia [...] 2003 r , określający wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] EUR. Naczelnik Urzędu Celnego, działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r – Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz.117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność przedłożonego rachunku i decyzją z dnia [...] 2003 r uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru i orzekł , że wartość ta wynosi [...] EUR . W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził , że zgodnie z art. 85§1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej z dnia przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Zgodnie z art.23 §1 w/w ustawy wartością celną towaru jest wartość transakcyjna tzn. cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny . Art.23§7 Kodeksu celnego stanowi , iż wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku ,gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej , które należy dołączyć do zgłoszenia celnego , albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. O zakwestionowaniu przedłożonego rachunku zadecydowała niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach , jakimi w przypadku samochodów mogą być katalogi specjalistyczne cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych. Organ celny dokonał porównania danych zawartych w katalogu wydanego przez Niemcy. Katalog ten zwiera obiektywne średnie ceny nowych i używanych samochodów na reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim .W katalogu tym średnia cena samochodu odpowiadającego typowi sprowadzonego pojazdu wynosi [...] EUR , i jest znacznie wyższa od kwoty ujawnionej w przedłożonym rachunku. W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego , organ celny ustala wartość w sposób określony w art.25 – 28 tej ustawy , a jeżeli na podstawie tych przepisów nie można ustalić wartości celnej , wtedy stosuje się art.29 w/w ustawy. Organ celny uzasadniając przyczyny braku możliwości zastosowania art.24 § 1 Kodeksu celnego , wartość celną przedmiotowego samochodu ustalił na podstawie art.29 w/w ustawy tj. metodą "ostatniej szansy". Naczelnik Urzędu Celnego podniósł , że postępowanie w tej kwestii zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r – Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908 ). W świetle w/w przepisu przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów tą metodą można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W rozpatrywanej sprawie Naczelnik Urzędu Celnego przyjął kwotę [...] zł tj. wartość brutto takiego pojazdu według katalogu, a następnie pomniejszył tę wartość o 22% z tytułu podatku VAT i o 13,6% z tytułu podatku akcyzowego. Wartość w/w pojazdu została ustalona na kwotę [...] zł tj. [...] EUR. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie , w którym zarzucił niewłaściwe zastosowanie prawa oraz błędną ocenę i wyjaśnienie stanu faktycznego W ocenie skarżącego w sprawie nie wykazano , iż zachodzi przesłanka do kwestionowania wartości transakcyjnej pojazdu , a w szczególności czy wystąpiły uzasadnione przyczyny uprawniające do zakwestionowania wiarygodności i dokładności informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej , które zostały załączone do zgłoszenia celnego. Skarżący podniósł , że pojazd został przywieziony z Austrii , a wartość celna została zakwestionowana na podstawie danych zawartych w katalogu, zawierającego " obiektywne średnie ceny nowych i używanych samochodów na reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim " . Samochód sprowadzony przez skarżącego nie może być porównywalny z samochodami używanymi , których ceny są ujęte w w/w katalogu ze względu na to , że przedmiotowy pojazd nie został zużyty w stopniu średnim , przeciętnym , jak samochody ujęte w katalogu , lecz jest samochodem po wypadku. Na dowód skarżący przedłożył zdjęcia sprzed jego zakupu . Organ celny nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego celem ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego będącego podstawą ustalenia wartości celnej pojazdu. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 07 października 2003 r uchylił zaskarżoną decyzję m.in. w części określającej wartość celną towaru , i orzekł , że wartość celna przedmiotowego pojazdu wynosi [...]EUR . Organ odwoławczy stwierdził , że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru . Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach , jakimi w przypadku samochodów mogą być katalogi specjalistyczne cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych. W toku postępowania odwoławczego dokonano kontroli prawidłowości oceny Naczelnika Urzędu Celnego przez porównanie zadeklarowanej wartości z danymi z katalogu. W katalogu tym średnia cena zakupu samochodu odpowiadającego typowi sprowadzonego pojazdu została oszacowana na kwotę [...] EUR, co stanowi kwotę kilkakrotnie większą od ujawnionej w przedłożonym rachunku .Wielkość różnicy pozwala na stwierdzenie – zdaniem Dyrektora Izby Celnej - że zadeklarowana kwota jest zaniżona . Dokonując ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu organ I instancji prawidłowo zastosował – zdaniem Dyrektora Izby Celnej – metodę określoną w art.29 Kodeksu celnego , zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej .Przyjmując za podstawę cenę pojazdu o takich samych parametrach technicznych , jak pojazd będący przedmiotem importu , organ celny pomniejszył tę cenę o należności podatkowe , jednak błędem było nie odliczenie od średniej wartości rynkowej zwyczajowej marży w wysokości 10%. W tym zakresie organ odwoławczy zmienił pierwotną decyzję . Odnośnie zarzutu nie uwzględnienia w wartości celnej towaru stanu technicznego pojazdu organ odwoławczy wyjaśnił , że załączone zdjęcia przedstawiają pojazd sprzed jego zakupu , natomiast w momencie dokonywania zgłoszenia celnego samochód był w pełni sprawny , o czym świadczy przeprowadzone badanie techniczne i wynik rewizji celnej towaru. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji jej niezgodność z prawem poprzez naruszenie art.29§2 pkt.3 Kodeksu celnego , poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa i błędną ocenę i wyjaśnienie stanu faktycznego. Skarżący powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji , a w szczególności podniósł , że w przedłożonym rachunku odnotowano , iż samochód jest używany , po wypadku i jego wartości transakcyjnej nie można porównywać z danymi zawartymi w katalogu, którym posłużyły się organy celne. Z tego samego powodu, ustalenie wartości celnej w oparciu o katalog zawierające średnie ceny samochodów używanych w Polsce było także nieprawidłowe. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , a dodatkowo stwierdził , że organy celne są upoważnione do oceny przedłożonych dokumentów pod względem ich wiarygodności formalnej i materialnej.W rozpatrywanej sprawie organ celny zakwestionował przedłożoną fakturę pod względem materialnym , o czym zadecydowała niska cena w stosunku do rzeczywistej wartości zgłoszonego towaru. Odmówiono wiarygodności cenie towaru ujętej na przedłożonym rachunku , na co pozwoliła organowi wiedza dotycząca stanu technicznego pojazdu i ceny rynkowej pojazdu ustalonej na podstawie dostępnych danych . Nie uzasadniony jest – zdaniem strony przeciwnej – zarzut naruszenia art.29 Kodeksu celnego , bowiem postępowanie na tym etapie było zgodne z wyjaśnieniami Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu , niemożliwe bowiem było zastosowanie metod określonych w przepisach poprzedzających art.29 ustawy . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz.1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ) . Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie niżej opisanym. Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23§1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego ( art.23 § 7 ). Przepis ten upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów , 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów . W rozpatrywanej sprawie organy celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w rachunku w stosunku do jego rzeczywistej wartości . Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna . Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia . Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że niska cena pojazdu podana w załączonym do zgłoszenia celnego rachunku uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że cena zawarta w katalogu różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego. Katalog ten , jak twierdzi Dyrektor Izby Celnej , zawiera ceny bieżące na rynku reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim . Wynika z tego , że Dyrektor Izby Celnej utożsamia wartość celną samochodu z jego wartością rynkową rozumianą jako " cena unijna " . Rzeczą powszechnie wiadomą jest , że nie istnieje jedna cena samochodu obowiązująca we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Z wyjaśnień do katalogu pod hasłem "Notowanie" wynika, że wartości pojazdów używanych wymienione w tym katalogu określane są jako " notowania" i są one wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku. Nie ma zatem wątpliwości , że dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim . W rozpatrywanej sprawie pojazd został zakupiony w Austrii , a zatem materiałem porównawczym dla oceny wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy . Organ celny musi wykazać , że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym . Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu ( wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r , syg.akt I SA/Łd 14/00 , ONSA 2002,Nr 2, poz.76 ) . Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów , niż kraj eksportu . Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji , aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego . W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu .W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie . Dopiero wtedy , gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru , ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 – 29 Kodeksu celnego. Sąd nie podzielił stanowiska organów celnych odnośnie braku podstaw do uwzględnienia w wartości celnej pojazdu jego stanu technicznego wynikającego z uszkodzeń powypadkowych , nawet jeżeli pojazd podlegał naprawie . Stosując metodę "ostatniej szansy" przy ustalaniu ceny samochodu na podstawie katalogu należy uwzględnić spadek wartości pojazdu z tytułu naprawy powypadkowej , ma to bowiem istotny wpływ na wartość celną samochodu . Obowiązek taki wynika bezpośrednio z art.85 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego . A zatem wartość celna pozostaje w ścisłym i nierozerwalnym związku ze stanem towaru . Odmienne stanowisko organów celnych w tym zakresie nie tylko , że nie ma żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach , ale stanowi oczywiste naruszenie wskazanego przepisu. Sąd podzielił stanowisko skarżącego , że ceny podane w katalogach zawierają średnie ceny pojazdów wynikające z ich zużycia eksploatacyjnego i nie obejmują uszkodzeń powypadkowych , nawet naprawionych. Samochód po wypadku , a następnie naprawiony i dopuszczony do ruchu ma zawsze mniejszą wartość od samochodu tej samej marki i rocznika , ale który nie miał wypadku. Niezależnie od powyższego Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych , stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r – Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej w pkt.17 stanowi , że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób" , a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością " . Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość ( nadzwyczajne zużycie , naprawy , remonty , akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia ). W rozpatrywanej sprawie zmiana wartości celnej samochodu nie spowodowała zmiany wysokości długu celnego , gdyż zastosowanie miała 0 stawka celna . W związku z tym , że przedmiotem sporu nie była należność pieniężna , należało uiścić wpis stały , a nie stosunkowy ( §5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3.10.1995 r w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej – Dz.U. Nr 117, poz.563 ). Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) – orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.