I SA/Kr 2196/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 2 września 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 października 2013r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 października 2013r., sygn. [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów R.K. ur. w 1978r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną K. P. – K. ur. w 1978r. oraz synem B. K. ur. w 2009r. Rodzina mieszka w mieszkaniu rodziców skarżącego o pow. 57,89 m2, znajdującym się w K. przy ul. S. R.K. zatrudniony jest w Korporacji Prawno Finansowej "F" Spółka Komandytowo Akcyjna, J. K., z siedzibą w L., na podstawie umowy zlecenia. W 2012r. uzyskał on łączny dochód w wysokości 39.564,17 zł, przy przychodzie na poziomie 49.871,22 zł, a w 2013r. jego łączny dochód wyniósł 6507,58 zł, przy przychodzie w wysokości 7749,06 zł. K. P. – K. zatrudniona jest, na ½ etatu, w Stowarzyszeniu D. w K., na stanowisku kierownika ośrodka, z wynagrodzeniem w wysokości 2091,17 zł brutto miesięcznie (1500 zł netto - jak podaje wnioskodawca). W 2012r. uzyskała ona łączny dochód w wysokości 27.071,11 zł, przy przychodzie na poziomie 28.935,32 zł a w 2013r. jej łączny dochód wyniósł 35.555,69 zł, przy przychodzie w wysokości 39.774,45 zł. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują: czynsz – 613,44 zł, opłatę za energię elektryczną – 275,62 zł, koszty żywności – 1800 zł, opłatę za wodę i odprowadzanie ścieków – 249,80 zł, opłatę za telefon - od 102,28 do 330 zł., koszty lekarstw – 320 zł, podatek od nieruchomości - 25,5 zł (306 zł: 12 miesięcy = 25,5 zł.). Skarżący spłaca również raty kredytu w wysokości 783,91 zł miesięcznie. Wnioskodawca podaje, iż nie posiada oszczędności, nieruchomości ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro., jest natomiast właścicielem samochodu osobowego marki Renault, rok prod. 2008. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2014r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia pełnomocnik skarżącego (ojciec) zarzucił Referendarzowi błędną ocenę okoliczności faktycznych poprzez przyjęcie, że wnioskodawca nie spełnia kryteriów przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uzupełniając opis sytuacji materialnej nadmieniono, że w 2013r. wnioskodawca osiągnął dochód w kwocie 35.555zł, co udokumentował dołączoną do sprzeciwu kopią zeznania PIT-36 (przy dochodzie małżonki na poziomie 6507,58zł). Niemniej jednak w celu zabezpieczenia zobowiązań finansowych rodziny syna ojciec był zmuszony zaciągnąć dwa kredyty w kwotach po 10.000zł (a to 13 lutego i 8 maja 2014r.). Prowadzoną uprzednio działalność gospodarczą skarżący zawiesił z dniem 29 stycznia 2013r. z uwagi na brak osiągania dochodów. Ojciec wyjaśnił, że rachunki od operatora telefonii komórkowej od chwili zaprzestania przez syna prowadzenia działalności gospodarczej wystawiane są na niego samego. Pełnomocnik nadmienił, że dochody wnioskodawcy w kwocie około 2900zł z trudem równoważą wydatki rodziny. Rodzice nie są natomiast w stanie wesprzeć syna w szerszym zakresie, gdyż sami utrzymują się z niewysokich świadczeń emerytalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania(art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z wniosku skarżącego jednoznacznie wynika, iż wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zawarta w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulacja prawa pomocy - stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Stwierdzenie przez Sąd sprzeczności w składanych przez stronę wyjaśnieniach oraz przedkładanych dokumentach, a następnie powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających podatnika. Oceniając przedstawioną sytuację materialną skarżącego, Sąd uznał, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy, gdyż sytuacja jego rodziny nie nosi znamion ubóstwa. Skarżący i jego żona uzyskują stałe miesięczne dochody, na które składają się jego wynagrodzenie w kwotach odpowiednio około 2900zł i 1500zł, co w sumie daje kwotę ponad 4400zł. Jednocześnie miesięczne wydatki rodziny wynoszą od ok. 4 180,55 zł. do ok. 4 408, 27 zł. W takiej sytuacji przyznanie skarżącemu prawa pomocy w pełnym zakresie obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie na jego rzecz pełnomocnika z urzędu byłoby niezasadne. Zaakcentować należy, że prawo pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04, niepubl.). Tymczasem zestawienie dochodów rodziny z obciążającymi ją wydatkami jednoznacznie wskazuje, że w niektórych miesiącach te pierwsze przewyższają zobowiązania o ponad 200zł, co oznacza że już z tej kwoty skarżący byłby w stanie sfinansować koszty wpisu w dwóch zapoczątkowanych i toczących się obecnie przed WSA w Krakowie sprawach (sygn. akt I SA/Kr 2196/13 i I SA/Kr 2197/13). Dodatkowo w ocenie Sądu znaczny okres czasu jaki upłynął od chwili wszczęcia postępowania sądowego pozwalał skarżącemu na zabezpieczenie odpowiednich środków na porycie wszystkich kosztów związanych z postępowaniem. Co istotne, zasadnicze wątpliwości budzić muszą oświadczenia działającego w charakterze pełnomocnika ojca skarżącego, który z jednej strony deklaruje brak jakichkolwiek środków na udzielenie pomocy synowi, z drugiej zaś wskazuje, iż miał wziąć na siebie ciężar opłacania rachunków telefonicznych syna oraz spłaty zaciągniętego przezeń kredytu. To ostatnie zobowiązanie finansowe stanowiło przy tym znaczący element domowego budżetu, a jakiego odciążenie w ten sposób tym bardziej oddziałuje na poprawę kondycji finansowej rodziny. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.