I SA/Kr 2210/03

WyrokWSA w Krakowie2005-12-08

Skład orzekający: Józef Gach, Maria Zawadzka, Stanisław Grzeszek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnik, którego małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego, może skutecznie złożyć wniosek o łączne opodatkowanie dochodów za ten rok, jeśli przepis art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie, w jakim pozbawiał takiego prawa, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że podatnik mógł skutecznie złożyć wniosek o łączne opodatkowanie dochodów za rok, w którym jego małżonek zmarł. Rozstrzygnięcie to oparto na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który uznał przepis art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim pozbawiał prawa do wspólnego opodatkowania podatników, których małżonkowie zmarli w trakcie roku podatkowego. Sąd uznał, że zakwestionowanie przez TK przepisu ust. 2 miało pośredni skutek również dla ust. 3 tego artykułu, co stworzyło przesłankę do wznowienia postępowania.
Stan faktyczny
Skarżący B. W. złożył wspólne zeznanie podatkowe za 2002 r. z wnioskiem o łączne opodatkowanie, jednak jego żona zmarła przed podpisaniem zeznania. Urząd Skarbowy określił zobowiązanie podatkowe indywidualnie, uznając wniosek za bezskuteczny. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący wniósł skargę, podnosząc, że jego żona zmarła przed złożeniem zeznania. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 8 grudnia 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach (spr) Sędziowie: WSA Maria Zawadzka WSA Stanisław Grzeszek Protokolant: Bożena Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2005r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 października 2003r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 20,72 zł (dwadzieścia złotych 72/100). W dniu [...].04.2003r. B. W. złożył wprawdzie wspólne zeznanie o dochodzie osiągniętym za 2002r. lecz zawierało ono wniosek o łączne opodatkowanie, nie podpisany przez jego żonę. W związku z tym Urząd Skarbowy uznając, że wniosek ten jest bezskuteczny a obliczony podatek dochodowy od osób fizycznych zaniżony, w dniu [...].08.2003r. określił zobowiązanie podatkowe za 2002r. w wysokości 3414,70 zł i zwrot podatku za ten rok w wysokości 384,80 zł. Z powyższym rozstrzygnięciem B.W.nie zgodził się. Zaskarżoną decyzję Izba Skarbowa - po rozpatrzeniu odwołania - utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Na kolejną decyzję B. W.złożył skargę, w której podniósł, że wniosek o łączne opodatkowanie nie mógł zawierać podpisu żony, gdyż żona zmarła 13.01.2003r. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała dotychczas zajmowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art.6 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1992r. o podatku dochodowym od osób fizycznych z (Dz. U. 2000r. ust. 14, poz. 176 ze zm.) "Małżonkowie podlegają wspólnemu opodatkowaniu od osiąganych przez nich dochodów". Wyjątek od tej zasady zawiera ust.2 tego samego artykułu stanowiący, że: "Małżonkowie podlegający obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art.3 ust.1, między którymi istnieje wspólność majątkowa, pozostający w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, mogą być jednak z zastrzeżeniem ust.8, na wniosek wyrażony we wspólnym zeznaniu podatkowym opodatkowani od sumy swoich dochodów określonych zgodnie z art.9 ust. 1 po uprzednim odliczeniu odrębnie przez każdego z małżonków, kwot określonych w art.26 ; w tym przypadku podatek określa się na imię obojga małżonków od połowy łącznych dochodów małżonków, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany:" Wyrokiem z dnia 04.05.2004r. sygn. akt K/03 (Dz. U. Nr.109, poz.1163) Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu [...] kwietnia 2004r., wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności: art.6 ust.2 ustawy a dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie, w jakim określona w nim metoda preferencyjnego obliczania podatku od skumulowanych dochodów małżonków wyklucz jej stosowanie wobec: - podatników, których małżonkowie zmarli w ciągu roku podatkowego, -podatników, których małżonkowie zmarli po upływie roku podatkowego, lecz przed upływem terminu do złożenia zeznań (30 kwietnia każdego roku), i nie zdołali podpisać przed śmiercią zeznania podatkowego, z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społeczne i wynikającą z niej zasadę zaufania obywatela państwa i stanowionego przez nie prawa, czyli art.2 Konstytucji , oraz zasadą ochrony i opieki Rzeczypospolitej Polskiej nad małżeństwem i rodziną, czyli art.18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji, orzekł: art.6 ust.2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. .z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) w zakresie, w jakim pozbawia prawa do określenia wysokości podatku łącznie od sumy dochodów małżonków między którymi istniała wspólność majątkowa: a) podatnika, który zawarł związek małżeński przed początkiem roku podatkowego, a którego małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego, b) podatnika, który pozostawał w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, a którego małżonek zmarł po upływie roku podatkowego nie złożywszy wspólnego zeznania rocznego, jest niezgodny z art.2, art.18 i art.71 z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej". Z cytowanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wynika, że skarżący podatnik mógł sam złożyć skuteczny wniosek o łączne opodatkowanie. Przepis art.6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewidujący takiego rozwiązania został bowiem w tym zakresie zakwestionowany. Jednakże przepis ten miał zastosowanie do skarżącego podatnika w związku z ust. 3 tego samego artykułu stanowiący, że: " Zasada wyrażona w ust.2 ma zastosowanie również, jeżeli jeden z małżonków w roku podatkowym nie uzyskał przychodów, z których dochód jest opodatkowany zgodnie z art.27". Żona skarżącego nie osiągnęła zaś żadnych dochodów w 2002r. Skoro jednak Trybunał Konstytucyjny bezpośrednio zakwestionował art.6 ust.2, to uczynił to pośrednio również w stosunku do ust.3 tego artykułu albowiem bez pierwszego przepisu nie mógł być zastosowany drugi. Zaistniała więc przesłanka do wznowienia postępowania, o której mowa w art.240 §1 pkt.8 ustawy z dnia 29 stycznia 1997r. Ordynacja Podatkowa. Z tego względu Sąd działając na podstawie art.145 §1 pkt. 1 lit.b oraz 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło