I SA/Kr 223/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosków E. N. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie z wpisu od zażalenia na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 18.03.2009r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji, w sprawie skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 14.12.2007r. Nr[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] [...], [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2004r. postanawia: wnioski oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dnia 14.05.2009r. i dnia 22.05.2009r. wpłynęły dwa identyczne wnioski E. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie z wpisu od zażalenia na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 18.03.2009r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji. Jak wynika z uzasadnień wniosków, zawartych w nich "oświadczeń o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", akt sprawy o sygn. akt I SA/Kr 706/09 , I SA/Kr 707/09, I SA/Kr 329/08 oraz nadesłanych dokumentów E. N. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem N. H. ur. w 1961 r. córką P. N. ur. w 2002 r. , oraz synami P. N. ur. w 1997r. i P. N. ur. w 2004r. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje ona miesięcznie dochód w wysokości 1683,14 zł. brutto. Spłaca kredyt mieszkaniowy w ratach wynoszących 510,59 zł. , 933,87 zł. i 879,27 zł. co daje łącznie kwotę 2323,73 zł. miesięcznie. N. H. nie pracuje natomiast i nie osiąga dochodów. Według jego oświadczenia zawartego w piśmie do Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia 06.04.2009r. prowadzona przez niego działalność gospodarcza została zawieszona. Koszty utrzymania rodziny obejmują następujące wydatki : czynsz za mieszkanie – po podwyżce – 415, 36 zł. , opłatę za gaz – 65 zł. , opłatę za wodę 28,05 zł. , opłatę za ogrzewanie – 119,66 zł. , opłatę za prąd – 54 zł. Strona skarżąca ponosi ponadto koszty leczenia w wysokości 400 zł. miesięcznie oraz koszty leczenia syna w wysokości 200 zł. miesięcznie. Jest właścicielem mieszkania o pow. 62 m2 w K.. Działka budowlana o pow. 7 a w N. należy natomiast do małoletniego syna. W roku 2008 E. N. osiągnęła dochód wynoszący 22 324,73 zł. przy przychodzie na poziomie 291 366,89 zł. Z deklaracji VAT – 7 za miesiąc wrzesień 2009r. wynika natomiast , że strona skarżąca dokonała dostawy na terytorium kraju której podstawa opodatkowania wyniosła 20 430 zł. (zresztą w miesiącu poprzednim wartość ta była podobna i wyniosła 21 843 zł. ) Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma jednak analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca kładzie więc nacisk na obowiązek odszyfrowania przez orzekającego pojęcia "wykazanie". Zdaniem orzekającego na skuteczność wykazania składają się niewątpliwie dwa aspekty. Po pierwsze wykazywać musi osoba wiarygodna to znaczy taka, co do której nie ma wątpliwości, iż twierdzenia jej zgodne są z rzeczywistym stanem rzeczy (z prawdą ). Po drugie natomiast musi ona dokonać czynności (złożenia odpowiednich oświadczeń , przedstawienia dokumentów na daną okoliczność) bezpośrednio lub po uprzednim wezwaniu Sądu. Tak więc o skutecznym wykazaniu możemy mówić gdy obie te przesłanki zachodzą równocześnie (koniunkcja), i odwrotnie jeżeli nie zachodzą obie lub zachodzi tylko jena z nich, skuteczne wykazanie nie zachodzi. W niniejszej sprawie strona skarżąca jawi się jako osoba niewiarygodna oraz zatajająca istotne dla sprawy fakty ! Przedstawiony przez nią stan majątkowy jest niejasny i nielogiczny. Po pierwsze nie jest możliwe aby wydatki rodziny (3605,8 zł. ) tak znacznie przewyższały jej dochody (1683,14 zł. ) co ma miejsce w niniejszym przypadku ! Wskazuje to więc na istnienie innych niż podane, źródeł dochodów strony skarżącej , których nie ujawniła Sądowi. Po drugie natomiast zwrócić trzeba uwagę na postawę strony skarżącej w niniejszym postępowaniu. Otóż w "piśnie pełnomocnika skarżącej " z dnia 16.06.2009r. doradca podatkowy M. D. poinformował, iż jego mocodawczyni tj. E. N. jak i jej mąż nie posiadają rachunków bankowych (k. akt 173) Tymczasem po kolejnym wezwaniu strony skarżącej wystosowanym w celu ustalenia jej zdolności płatniczych nadesłana [...]prowadzonego przez B. a obejmującego operacje przeprowadzone w okresie od 25.07.2009r. do 24.08.2009r. W świetle wyżej wymienionych okoliczności nie można uznać strony skarżącej za osobę wiarygodną. Ponadto należy też zauważyć , iż nie wywiązała się ona w pełni z nałożonego na nią obowiązku. Nie przesłała bowiem : - oświadczenia określającego czy strona skarżąca lub jej rodzina otrzymuje jakieś dodatkowe fundusze ? (zasiłki, darowizny), - oświadczenia określającego z jakich źródeł pochodzą pieniądze stanowiące wynagrodzenie pełnomocnika. Zatem trudno mówić w rozpatrywanym przypadku o "skutecznym wykazaniu’ przez stronę skarżącą. W konsekwencji wskazanych faktów, zdaniem orzecznika, nie zostały wyjaśnione podstawowe okoliczności dotyczące źródeł i wysokości dochodów wnioskodawczyni oraz jej zdolności płatniczych a zaprezentowane zachowanie wskazuje co najmniej na brak chęci w rzeczywistym przedstawieniu kondycji finansowej rodziny E. N.. Taki stan rzeczy jednoznacznie wskazuje natomiast , iż przesłanka z art. 246§1 w/w ustawy dotycząca wykazania przez stronę skarżącą, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania , bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , nie została spełniona. To bowiem na wnioskodawcy ciąży inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , że zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy. (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09) Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p.zm.) orzeczono jak w sentencji.