I SA/Kr 2238/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek (spr) Sędziowie: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk WSA Urszula Zięba Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2005r sprawy ze skargi B. S. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 9 sierpnia 2002r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok uchyla zaskarżoną decyzję B. S. i W. S. złożyli zeznanie o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w 1997 r. Urząd Skarbowy w Z., decyzją z dnia [...].1998 r. Nr [...] dokonał weryfikacji zeznania, określając zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości [...] zł, zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia 1 maja 1998 r. Wnioskiem z dnia [...]1999 r. W. S. wystąpił o rozłożenie przedmiotowej zaległości na raty. Organ podatkowy część zaległości podatkowej rozłożył na raty. Podatnik spłacił przyznane raty, a pozostałą zaległość pomniejszono o nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych wynikającą z zeznania za 1998 r. W dniu [...].2001 r. W. S. skierował do Urzędu Skarbowego w Z. / za pośrednictwem Urzędu Skarbowego Ł. - w/w w międzyczasie zmienił miejsce zamieszkania na Ł. / wniosek o umorzenie pozostałej części zaległości w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami w wysokości [...] zł. We wniosku powoływał się na trudną sytuację finansową związaną z koniecznością m.in. płacenia alimentów wobec żony, oraz brakiem możliwości zarobkowania. Ponieważ wniosek dotyczył zaległości określonej decyzją wydaną na obojga małżonków S., po weryfikacji ich wspólnego zeznania podatkowego za 1997 r., Urząd Skarbowy w Z. uznał, że wniosek o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. powinien być złożony także przez B. S. W dniu [...].2002r. także w/w złożyła wniosek o umorzenie przedmiotowej zaległości za 1997 r., uzasadniając swój wniosek, podobnie jak W. S. trudną sytuacją finansową wynikającą z konieczności wydatkowania znaczących kwot na leczenie syna cierpiącego na alergię pokarmową i skórną, co przy braku dochodów zmusza Podatniczkę do zaciągania pożyczek i kredytów. Organ podatkowy I instancji decyzją z dnia [...].2002 r. Nr [...] odmówił umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym za 1997 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołał uregulowania art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, wskazując, że wydanie pozytywnej decyzji w sprawie umorzenia zaległości podatkowej musi się wiązać z "ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym". Zatem muszą wystąpić sytuacje wyjątkowe, niezależne od woli i sposobu postępowania podatnika. Urząd Skarbowy ustalił, iż W. S. w latach 1997-1998 prowadził działalność gospodarczą w zakresie usług muzycznych, opodatkowanych na zasadach ogólnych. W oparciu o składane zeznania podatkowe, oraz informacje płatników wyliczył, że Podatnik w okresie 1997-1999 osiągnął średni dochód roczny w kwocie [...] zł. W 1998 r. osiągnął także dochody ze sprzedaży instrumentów muzycznych za kwotę [...] zł oraz samochodu osobowego za kwotę [...] zł. W odniesieniu do B. S. ustalono, że w latach 1997-2000 Podatniczka osiągnęła dochód brutto [...] zł. Organ podatkowy podniósł także, że z dniem [...].2001 r. Podatniczka zarejestrowała w Urzędzie Miasta Z. działalność gospodarczą w zakresie usług biurowych. Odnosząc się do kłopotów ze zdrowiem W. S., organ podatkowy stwierdził, że nie dyskwalifikują one możliwości podjęcia przez niego pracy zawodowej, która nie będzie wymagała od niego znacznego wysiłku fizycznego. Fakt ponoszenia wydatków związanych ze studiami syna w przypadku W. S., oraz z chorobą syna w przypadku B. S., zdaniem organu podatkowego, nie może stanowić przesłanki uzasadniającej umorzenie zaległości podatkowej. Urząd Skarbowy nie przyjął jako okoliczności uzasadniającej umorzenie zaległości podatkowej wyjaśnień Podatniczki, że wspólna odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe należne za 1997 r. wynika jedynie z faktu, iż jej małżonek podstępem złożył wspólne rozliczenie podatkowe za 1997 r. Z wyżej przedstawionych powodów, organ podatkowy I instancji nie znalazł przesłanek do pozytywnego rozpatrzenia wniosków Podatników. Od decyzji odmownej w sprawie umorzenia zaległości podatkowej za 1997r. B. S. złożyła odwołanie z dnia [...].2002 r., w którym podniosła, że w decyzji odmownej pominięto fakt, iż znalazła się w sytuacji wyjątkowej, wszystko co dotyczy tej zaległości stało się bez jej winy i wiedzy. Obecnie z powodu nadzwyczajnej sytuacji losowej, tragicznych warunków takich jak utrata mienia, nie jest w stanie uregulować przedmiotowej zaległości. Wskazała na orzeczenie rozwodowe Sądu Okręgowego z dnia [...].2002 r., w którym sąd stwierdza, że rozwód nastąpił z wyłącznej winy męża. Uzasadnienie wyroku pokazuje, jej zdaniem, sposób postępowania W. S., jego obecną sytuację majątkową oraz sposób w jaki ukrywa majątek i własne dochody, działając w zmowie i w porozumieniu z konkubiną. Dodaje jednocześnie, że na uruchomienie działalności pobrała kredyt z Urzędu Pracy i na razie nie osiąga z tej działalności żadnych dochodów. Po rozpatrzeniu odwołania Izba Skarbowa decyzją z dnia 9 sierpnia 2002 r. Nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu podatkowego I instancji. W uzasadnieniu decyzji, odnosząc się do sytuacji materialnej Podatników, organ odwoławczy wskazuje, że W. S. osiągnął w latach 1997-2001 dochód w kwocie [...] zł, a jak wynika z protokołu o stanie majątkowym z dnia [...].2001 r. jego bieżące dochody kształtują się na poziomie [...] zł miesięcznie, na które składają się emerytura - [...] zł i dochody z dorywczych prac zleconych. Odnośnie sytuacji materialnej B. S., Izba Skarbowa przywołuje ustalenia dokonane przez organ I instancji, dodając, że Podatniczka twierdząc, że nie osiągnęła z rozpoczętej działalności żądnych dochodów, nie przedłożyła na tą okoliczność jakichkolwiek dowodów. Organ II instancji wskazuje także na fakt, iż Podatniczka nie wykazała w dostateczny sposób, wyjątkowo ciężkiej sytuacji zdrowotnej syna oraz nie przedłożyła jakikolwiek dowodów ponoszenia wysokich wydatków z tym związanych. W pozostałej części uzasadnienia organ odwoławczy powiela argumentację organu I instancji potwierdza, że sytuacja materialna Podatników nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Na decyzję ostateczną Izby Skarbowej B. S. złożyła skargę z dnia [...].2002 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie zarzucając, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów o wyłączeniu wspólnej odpowiedzialności z mężem za powstałe zobowiązanie podatkowe, tj. z naruszeniem przepisów art. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W skardze wniosła o : 1. uwzględnienie skargi, 2. dopuszczenie dowodu z treści ustaleń Sądu Okręgowego co do sposobu postępowania W. S., 3. uzupełnienie sprawy poprzez dopuszczenie dowodu z posiadanych rachunków i faktur za zakupione leki i wykonane badania chorego syna, 4. wnikliwą analizę jej trudnej sytuacji. W piśmie uzupełniającym do skargi z dnia [...].2003 r. dołączyła dokumenty w postaci faktur i rachunków na zakup leków i badań lekarskich. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała stanowisko przedstawione w uzasadnieniu decyzji ostatecznej i wniosła o oddalenie skargi, a w odpowiedzi na pismo procesowe Skarżącej dodała, że przedstawione przez Skarżącą faktury i rachunki na leczenia za lata 1999-2002. Nie zmieniają oceny sytuacji materialnej Podatniczki, która w dalszym ciągu nie ma charakteru wyjątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest uzasadniona jakkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 157, poz. 1271 ze zm. / sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 157, poz. 1270 ze zm. / albowiem skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało przed tą datą zakończone. Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Z. odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 r. Materialnoprawną podstawą do wydania zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej jej decyzji organu podatkowego I instancji jest art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przesłanki zawarte w tym przepisie stanowią pojęcia nieostre, których wykładni na tle konkretnego stanu faktycznego dokonuje właściwy organ podatkowy, który w zależności od efektów oceny może, lecz nie musi skorzystać z przysługującego mu uprawnienia do zastosowania ulgi w spłacie należności podatkowej. Decyzje podejmowane na podstawie wyżej powołanego przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, których sądowa kontrola jest ograniczona do badania, czy w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu podatkowym, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do wkraczania w sferę samego uznania pozostawionego organom podatkowym. Na organach podatkowych spoczywa jednak obowiązek dokonania właściwej oceny występowania bądź nie występowania w konkretnym przypadku, przesłanek, o których mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej. Ocena ta nie może jednak być dowolną, lecz musi się opierać na wszechstronnej i wnikliwej analizie dowodów i okoliczności występujących w sprawie. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania podatkowego, co do obowiązku zebrania kompletnego materiału dowodowego i jego wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia. Istotną sprawą przy orzekaniu przez organy podatkowe o umorzeniu zaległości podatkowej osobom fizycznym jest ich sytuacja materialna w chwili podjęcia w tej materii decyzji / por. wyrok NSA z dnia 7.08.1997 r. sygn. akt I SA/Kr 44/97 /. Organ podatkowy I instancji podejmując decyzję odmowną w dniu [...].2002 r. oparł się na ustaleniach zawartych w protokole o stanie majątkowym z dnia [...].2001 r. oraz dokumentach przedstawionych przez Wnioskodawcę dołączonych do pisma z dnia [...].2001 r. Jak z powyższego wynika rozstrzygnięcie w sprawie zostało podjęte blisko 10 miesięcy po uzyskaniu informacji o sytuacji materialnej i życiowej Podatnika. Organ podatkowy nie podjął nawet próby uaktualnienia posiadanego materiału dowodowego. Izba Skarbowa taki stan rzeczy zaakceptowała, utrzymując w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Z. Natomiast w przypadku B. S., rozstrzygnięcie organu podatkowego opiera się na wyjaśnieniach i informacjach złożonych przez w/w we wniosku o umorzenie zaległości podatkowej oraz dokumentach dołączonych do wniosku oraz składanych przez nią w toku postępowania. W aktach brak jest dowodów prowadzonego postępowania wyjaśniającego ze strony Urzędu Skarbowego / nie zebrano materiału dowodowego, co do sytuacji majątkowej, warunków bytowych i mieszkaniowych Skarżącej /. W zaskarżonej decyzji, Izba Skarbowa podtrzymując zasadność odmowy umorzenia zaległości podatkowej wskazała, że Skarżąca w latach 1997-2000 osiągnęła dochód brutto w kwocie [...] zł, a dodatkowo z dniem [...].2001 r. rozpoczęła działalność gospodarczą w zakresie usług biurowych. Przy czym organ dodał, że twierdzenie Podatniczki, iż działalność nie przynosi dochodów nie zostało w żaden sposób udowodnione. W opinii organów podatkowych sytuacja materialna Skarżącej jest trudna, nie ma jednak charakteru wyjątkowości, przez co nie stanowi wystarczającej podstawy do umorzenia zaległości podatkowej. Zdaniem Sądu ocena sytuacji materialnej dokonana przez organy podatkowe nosi cechy dowolności, a wnioski wyciągnięte z tej oceny są nieuprawnione. W ocenie Sądu za całkowicie dowolne należy uznać twierdzenie, że osiąganie dochodów na poziomie [...] zł brutto rocznie / miesięcznie ok. [...] zł / przy równoczesnym posiadaniu na utrzymaniu chorego dziecka, nie ma charakteru wyjątkowego. Ponadto organy podatkowe mając wątpliwości, co do prawdziwości oświadczeń Skarżącej w zakresie nie osiągania dochodów z nowo uruchomionej działalności gospodarczej, powinny to wyjaśnić z urzędu np. poprzez przeprowadzenie kontroli podatkowej w firmie B. S. Sąd zauważa, że w aktach podatkowych zalega pismo Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...].2002 r. Nr [...] skierowane do Izby Skarbowej, informujące o przesłaniu w związku z wniesionym odwołaniem, kserokopii zeznania podatkowego PIT-36 B. S. Jednakże w aktach brak jest przedmiotowego dokumentu, a w uzasadnieniu decyzji jakiejkolwiek wzmianki o wynikach ewentualnej analizy złożonego zeznania podatkowego. Podobnie w przypadku, gdy organ odwoławczy powziął wątpliwości, co rzetelności oświadczenia Skarżącej o ponoszeniu znacznych wydatków na leczenie chorego syna, powinien wezwać Skarżącą do udokumentowania tego faktu w trybie określonym w art. 189 § 1 w związku z art. 229 Ordynacji podatkowej. Istota bowiem podatkowego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy podatkowej, która była przedmiotem postępowania przed organem podatkowym I instancji, nie tylko zaś na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do decyzji I instancji. Sąd natomiast nie podziela zarzutu skargi, iż decyzja ostateczna Izby Skarbowej została wydana z naruszeniem przepisów o wyłączeniu wspólnej odpowiedzialności z mężem za powstałe zobowiązanie podatkowe tj. z naruszeniem art. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W postępowaniu w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej kwestia ta nie podlega badaniu. Tym bardziej, że sprawa ta była przedmiotem rozpatrzenia przez dwie instancje organów podatkowych oraz badana przez NSA w odrębnym postępowaniu / wyrok z dnia 11 października 2001 r. sygn. akt I SA/Kr 2266/99 /. Ponowne rozstrzygnięcie powinno zostać wydane po zebraniu w sprawie kompletnego materiału dowodowego, dokładnym wyjaśnieniu i rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji w sprawie. Z powyższych powodów uwzględniono skargę, orzekając jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.