I SA/Kr 228/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 grudnia 2016 r. nr: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 250 zł; I) w pozostałym zakresie wniosek oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 14.853 zł D.W. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego we wniosku oraz pismach z dnia 15 maja 2017 roku i z dnia 12 czerwca 2017 wraz z dokumentami źródłowymi przesłanymi w ramach uzupełnienia wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z T.B. Miesięczny dochód wnioskodawcy wynosi 763,24 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę na ½ etatu w firmie W. Sp. z o.o. w W. na stanowisku kierownik ds. technicznych. Skarżący posiada 100 udziałów o łącznej wartości nominalnej 5.000 zł w A. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. oraz zasoby pieniężne w wysokości 500 zł. Nie dysponuje on żadnymi składnikami majątku nieruchomego, ani pojazdami mechanicznymi. D.W. zamieszkuje na podstawie umowy najmu w lokalu mieszkalnym stanowiącym własność T.B.. Czynsz z tytułu najmu pokoju o powierzchni 15 m² wynosi 100 zł miesięcznie. Wydatki związane z utrzymaniem skarżącego wynoszą 600 zł miesięcznie, jednak nie dysponuje on jakimikolwiek rachunkami potwierdzającymi ponoszone koszty. Skarżący nie posiada zeznania podatkowego za 2016 rok ze względu na brak dochodów w tym okresie. Nie dysponuje też rachunkami bankowymi za ostatnie trzy miesiące. W uzasadnieniu wniosku D.W. podniósł, że nie jest w stanie uiścić należnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla koniecznego własnego utrzymania. Środki, którymi obecnie dysponuje wystarczają jedynie za zakup wyżywienia oraz najpotrzebniejszych rzeczy niezbędnych do prawidłowej egzystencji i skarżący nie jest w stanie poczynić z nich jakichkolwiek oszczędności. Wnioskodawca zaakcentował, że w latach 214, 2015 oraz 2016 nie uzyskał żadnego dochodu, był osobą bezrobotną. Spółka, w której był udziałowcem poniosła stratę, w związku z tym nie została mu wypłacona dywidenda. Jak wynika z zeznania CIT-8 w roku 2016 A. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K. osiągnęła przychód w wysokości 33.000,49 zł przy kosztach jego uzyskania 65.671,85 zł, co dało stratę w wysokości 32.671,36 zł. D.W. nie posiada obecnie udziałów (akcji) w Spółce J. z siedzibą na C., ponieważ zbył on 1.200 posiadanych udziałów o wartości nominalnej 1 euro każdy. Fakt ten został potwierdzony kopią umowy sprzedaży udziałów z dnia 28 września 2015 roku. Pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym T.B. pracuje na podstawie umowy zlecenia w firmie P. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W., a jego dochód miesięczny wynosi 9,21 zł za godzinę i zależy od ilości przepracowanych w miesiącu godzin. W miesiącu marcu 2017 roku wynagrodzenie T.B. wyniosło 403 zł brutto (301,43 zł netto). W roku 2016 osiągnął on przychód w wysokości 5.553,44 zł, w tym z tytułu wynagrodzenia za pracę 537,04 zł i z tytułu świadczeń wypłacanych z Funduszów: Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 5.016,40 zł. Rachunek bankowy T.B. w A. S.A. został zamknięty z dniem 20 lutego 2017 roku. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Orzekający wziął pod uwagę fakt, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie D.W. złożył do tut. Sądu 2 skargi zarejestrowane pod sygn. akt I SA/Kr 228/17 i I SA/Kr 229/17, a suma wpisów sądowych od skarg w tych sprawach – jedynego na obecnym etapie postępowania elementu kosztów sądowych - wynosi 24.400 zł (14.853 zł + 9.547 zł). Mając na uwadze obecną sytuację finansową D.W. należy stwierdzić, że uiszczenie kosztów sądowych w pełnej wysokości nie byłoby możliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego. Jak wynika bowiem z oświadczeń wnioskodawcy aktualnie jedynym źródłem jego dochodu jest wynagrodzenie za pracę na ½ etatu w firmie W. Sp. z o.o. w W. Za miesiąc marzec 2017 roku wysokość dochodów strony z tego źródła wyniosła 1.000 zł brutto (763,24 zł netto). Uzyskiwane w miesiącu środki w całości przeznaczane są na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania wnioskodawcy. Skarżący nie posiada majątku nieruchomego, ani cennych ruchomości, które mogłyby zostać spieniężone. Spółka A Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w K., w której D. W. jest jedynym wspólnikiem i likwidatorem w roku 2016 odnotowała stratę w wysokości 32.671,36 zł przy przychodzie 33.000,49 zł, w związku z tym stronie nie została wypłacona dywidenda. Jak wynika jednak danych zawartych w formularzu "PPF" na dzień złożenia wniosku D.W. dysponował zasobami pieniężnymi w wysokości 500 zł, które - w ocenie orzekającego – pozwolą stronie pokryć część kosztów należnych w dwóch zainicjowanych przez niego postępowaniach sądowych. W przedstawionej sytuacji materialnej uiszczenie przez skarżącego kwoty 250 zł tytułem kosztów sądowych w niniejszej sprawie i nie spowoduje uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Powyższe rozstrzygnięcie stanowi wyraz racjonalnego miarkowania zdolności płatniczych strony w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne i jest znaczną pomocą finansową ze strony Skarbu Państwa. Kwota, która skarżący będzie miał opłacić stanowi bowiem zaledwie niewielki procent należnych w sprawie kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 258 § 1 i § 2, pkt 7 p.p.s.a.