I SA/Kr 237/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.R. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a wniosek oddalić W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 10 grudnia 2012 r. nr: [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych skarżący W.R. zawarł wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący przesłał wypełniony formularz. Z oświadczenia w nim zawartego wynika, że W.R. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną E.R., 19-letnią córką E.R.i 3-letnią wnuczką AD-R Ich miesięczny dochód wynosi 2.600 zł i stanowi go wynagrodzenie skarżącego z umowy agencyjnej w wysokości 1.100 zł oraz emerytura jego żony w wysokości 1.500 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 50 m² we wspólności majątkowej małżeńskiej oraz działka rolna o powierzchni 0,48 ha. Skarżący nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy W.R. podniósł, iż wydatki rodziny przedstawiają się następująco: gaz 600 zł, prąd 120 zł, woda 50 zł, lekarstwa 250 zł. Po dokonaniu opłat i wykupieniu lekarstw na utrzymanie czteroosobowej rodziny pozostaje miesięcznie kwota ok. 1.000 zł. Z tych środków trzeba zakupić ubrania, obuwie i żywność. Z tych względów skarżący nie ma możliwości finansowych aby pokryć opłaty sądowe oraz wynagrodzenie pełnomocnika. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, W.R. został wezwany do złożenia wyjaśnień i stosownych dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: potwierdzenia wysokości uzyskiwanego w miesiącu dochodu przez skarżącego oraz jego żonę, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za rok 2012 skarżącego i jego małżonki, oświadczenia, czy córka skarżącego E.R. uzyskuje jakiekolwiek dochody (m. in. wynagrodzenie za pracę, zasiłki, alimenty na dziecko) – jeśli tak, należało wykazać ich źródło i wysokość, oświadczenia gdzie położony jest dom o powierzchni 50 m ² i działka rolna wielkości 0,48 ha, o których mowa we wniosku, kto w tym domu zamieszkuje i ponosi koszty jego utrzymania, przedłożenia wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy, udokumentowania aktualnymi rachunkami wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny, a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, itp., udokumentowania wydatków ponoszonych na leczenie, a także oświadczenia, czy skarżący lub osoby z nim gospodarujące są właścicielami pojazdów mechanicznych – jeśli tak, należało wykazać ich markę oraz rok produkcji. Wezwanie, jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru, zostało doręczone skarżącemu w dniu 6 maja 2013 roku. Tym samym termin do uzupełnienia braków upływał z dniem 13 maja 2013 roku. Mimo upływu zakreślonego siedmiodniowego terminu skarżący nie odniósł się do wezwania. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu, winien był przekonać sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania we własnym zakresie. Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazał, iż w stosunku do jej osoby zachodzą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji materialnej skarżącego, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez skarżącego wykonane. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało orzekający nie miał możliwości dokonania rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku. Nieudzielanie przez skarżącego informacji, o których mowa w skierowanym do niego wezwaniu, a także nieprzesłanie dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych W.R.. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym wniosek o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. akt II OZ 1112/06, postanowienie NSA z dnia 31 marca 2005 r. sygn. akt II FZ 126/05) należało oddalić na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.