I SA/Kr 239/07

Dnia 20 marca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2007 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 stycznia 2007 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia odsetek i rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku od spadku postanawia: skargę odrzucić W dniu [...] lutego 2007 roku M. J. wniosła do tut. Sądu, za pośrednictwem Urzędu Skarbowego w [...] , skargę na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia 10 stycznia 2007 r. znak: [...] odmawiające wyrażenia zgody na umorzenie odsetek i rozłożenie na raty spłaty zaległości podatkowej w podatku od spadku. Postanowienie to zawierało pouczenie, że nie przysługuje na nie zażalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr I53 póz. I270 z późn. zm., dalej oznaczana jako p.p.s.a.)., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przepis ten określa związek pomiędzy postępowaniem administracyjnym, obejmującym akty lub czynności, które mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego, a postępowaniem sądowoadministracyjnym, obejmującym kontrolę tych aktów i czynności. Wyraża on zatem zasadę, że postępowanie sądowoadministracyjne nie powinno zastępować postępowania administracyjnego, co oznacza, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać wszczęte dopóki toczy się postępowanie administracyjne. Tym samym postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać wszczęte, jeżeli nie zostały wyczerpane środki przysługujące stronie w postępowaniu administracyjnym. Znajduje to potwierdzenie w art. 52 § 2 ustawy o p.p.s.a., zgodnie z którym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (postanowienie WSA w Warszawie z 15 listopada 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2416/05, POP 2006/5/84). W ocenie Sądu od postanowienia Prezydenta Miasta [...] przysługuje jeszcze zażalenie na podstawie art. 209§1 i §5 Ordynacji podatkowej, o czym Organ winien pouczyć Stronę. Należy podkreślić, że ustawa z. dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. nr 203, póz. 1966 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2004r. wart. 18 stanowi, że "1. Do udzielania ulg podatkowych, umarzania, rozkładania na raty i odraczania terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego, a także zwalniania z obowiązku pobrania bądź ograniczenia poboru tych należności mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926, z późn. zm.). 2. W przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. 3. Wniosek lub zgoda, o których mowa w ust. 2, są wydawane w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Z kolei art. 209 § 1 i 5 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa stanowi, że "§ 1. Jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ, w tym wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie, decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. § 5. Zajęcie stanowiska przez ten organ następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej". Opierając się na treści zacytowanych powyżej przepisów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, należy przyjąć, że są zaskarżalne wydawane przez organy samorządu terytorialnego postanowienia odmawiające wyrażenia zgody na udzielenie ulg, umarzanie, rozkładanie na raty i odraczanie terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego, a także postanowienia odmawiające zwalniania z obowiązku pobrania bądź ograniczenia poboru tych należności. Zasadą bowiem, wynikającą z ww. art. 209§5 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa, jest zaskarżalność tego typu postanowień, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Odrębnym przepisem jest ww. art. 18 ust. 3 cyt. ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, stanowiący, że "zgoda", na udzielenie ulg, umarzanie, rozkładanie na raty oraz odraczanie terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego jest wydawana przez właściwe organy samorządu terytorialnego "w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie". Literalne rozumienie terminu "zgoda" wskazuje wyłącznie na aprobujący charakter wydawanego w sprawie postanowienia, pozytywnie odnoszący się do treści wniosku. Opierając się na definicji słownikowej (Słownik Języka Polskiego R-Z Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 1996, s. 946) "zgoda" to "zgodzenie się na coś, przystanie, zezwolenie na coś, aprobatę". W konsekwencji należy przyjąć, że nie podlegają zaskarżeniu jedynie postanowienia organów samorządu terytorialnego wyrażające zgodę na udzielenie ulg, umarzanie, rozkładanie na raty oraz odraczanie terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego. Przyjęcie odmiennego stanowiska powodowałoby pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym czego przykładem byłby tok postępowania w rozpatrywanej sprawie. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 78 gwarantuje, iż każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Powołany przepis dotyczy wszelkich rozstrzygnięć, w tym orzeczeń wydawanych w sprawach wpadkowych lub wstępnych wywierających wpływ na kształt późniejszych rozstrzygnięć co do meritum sprawy. W przeciwnym razie, gdyby przyjąć pogląd prawny o niezaskarżalności postanowienia organów samorządu terytorialnego o odmowie wyrażenia zgody na udzielenie ulg, negatywne stanowisko organu samorządowego, wiążące organ podatkowy, pozostawałoby bez żadnej kontroli. Na zakończenie zauważyć należy, że wadliwe pouczenie Strony przez Organ nie może jej szkodzić. W przypadku gdy organ samorządu terytorialnego rozstrzygnie w trybie ww. art. 18 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego z naruszeniem przepisów co do sposobu pouczenia - a tak było w rozpatrywanej sprawie - Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] nie tylko jest uprawniony, ale wręcz zobowiązany do zwrócenia się do rozstrzygających w sprawie organów samorządu terytorialnego o uzupełnienie wydanego postanowienia o prawidłowe pouczenie w trybie art. 213 §2 w zw. z art. 219 cyt. ustawy -Ordynacja podatkowa. Podatnikowi natomiast przysługuje prawo wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia i złożenie zażalenia. W tym stanie rzeczy, Sąd nie dokonał merytorycznej oceny zasadności skargi, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy jest możliwe dopiero po wyczerpaniu postępowania przed organami podatkowymi. Podsumowując należy stwierdzić, że dopiero po rozstrzygnięciu zażalenia przez organy administracji i wyczerpaniu toku instancji będzie przysługiwała stronie możliwość złożenia skargi do Sądu. Brak bowiem wykorzystania przysługującego środka zaskarżenia - w myśl art. 52 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy o p.p.s.a. skutkuje odrzuceniem skargi. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Może to nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58§3 p.p.s.a.). Mając na uwadze wyżej podniesione okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji.