I SA/Kr 2399/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia : WSA Elżbieta Kremer Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner (spr.) WSA Bożenna Blitek Protokolant : Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2005 r sprawy ze skargi M. U. – P. P. –H. "[...]" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 26 sierpnia 2002 r Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...]zł (słownie: [...] złotych). W dniu [...] 2002 r M. U. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "[...]" , zgłosił w Oddziale Celnym w [...] towar określony jako materiał włókienniczy płaski powlekany tworzywem sztucznym , sprowadzony z Tajwanu , celem objęcia go procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] .2001 r określającą wartość tego towaru na kwotę [...] USD ( cena jednostkowa 1 mb wyniosła [...] USD). W związku z weryfikacją zgłoszenia celnego przeprowadzoną przez organ celny , skarżący przedstawił opinię z dnia [...]. 2002 r , w której rzeczoznawca stwierdził , iż badana tkanina nie odpowiada jakości pierwszej i z uwagi na posiadane wady jej wartość jest mniejsza o 10% . Rzeczoznawca określił wartość importowanej tkaniny na kwotę [...] zł za 1 mb . Cena badanego towaru została ustalona w oparciu o cenę tkaniny o identycznych parametrach , pierwszej jakości w Hurtowni [...] w [...] . Jednocześnie rzeczoznawca stwierdził , że pomimo stwierdzonych błędów badanej tkaniny , spełnia ona swoje wymagania w konfekcji z zaniżoną wartością o 10% mniej wartości technicznej i kwalifikuje się do dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Decyzją z dnia [...] 2002 r Dyrektor Urzędu Celnego w [...] uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe , określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] zł oraz objął przedmiotowy towar wnioskowaną procedurą. Organ celny , działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność faktury , stwierdził , że "przeprowadził kalkulację wartości przedstawionego towaru" i uznał , iż zadeklarowana wartość towaru nie odzwierciedla rzeczywistej jego wartości. Analizując zebrane w sprawie dowody Dyrektor Urzędu Celnego ustalił wartość celną przedstawionego towaru w oparciu o art.29 § 1 Kodeksu celnego tj. metodą ostatniej szansy. Przyjmując wartość określoną w opinii z dnia [...] .2002 r tj. [...] zł za 1 mb , wartość tę pomniejszono o 20% z tytułu zwyczajowego zysku i o 9 % z tytułu cła . Ostatecznie wartość celną dla importowanego towaru ustalono na kwotę [...] zł za 1 mb , a dla całej dostawy - na kwotę [...] zł , co w przeliczeniu na walutę faktury daje kwotę [...] USD ( cena jednostkowa 1 mb wyniosła [...] USD). Od powyższej decyzji skarżący odwołał się zarzucając naruszenie art.23 § 7 i art. 26 Kodeksu celnego. Odwołanie rozpatrzył Dyrektor Izby Celnej w [...] na podstawie art.4 ust.l , art.5 ust.l i art.30 ust.l ustawy z dnia 20.03.2002 r o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 41, poz.365 ) , który uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej podstawy prawnej i orzekł w tym zakresie , a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podniósł , że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wiarygodność dokumentów służących do określenia wartości celnej towarów obejmuje nie tylko ich autentyczność pod względem formalnym , ale także wiarygodność pod względem merytorycznym . Dokument taki nie będzie wiarygodny w sytuacji , gdy podana w nim cena transakcyjna budzi oczywiste wątpliwości tj. gdy w oczywisty sposób nie odzwierciedla ona rzeczywistej wartości towaru lub też jej wysokość budzi poważne wątpliwości co do tego , czy nie została zawyżona względnie zaniżona. Uzyskanie szczególnie korzystnej ceny w konkretnej umowie nie pozwala na przyjęcie , że zakupiony towar ma niższą wartość niż wynikająca z analizy danych z rynku sprzedaży określonego rodzaju towaru. Powszechnie przyjmuje się , że cena transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać rzeczywistą jego cenę . Tylko taka wartość jest wartością celną towaru w rozumieniu art.23 § 1 i art.85 § 1 Kodeksu celnego. Organy celne nie mogą bezkrytycznie opierać się na cenie wykazanej w dokumentach i nie poddanie ocenie ich wiarygodności stanowi naruszenie zasad postępowania w zakresie należytego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru . Istotne jest przy tym , że organy celne mają prawo sprawdzenia wartości celnej wskazanej w dokumentach załączonych przez stronę do zgłoszenia celnego również na mocy Kodeksu Wartości Celnej obowiązującego na podstawie Porozumienia w Sprawie Stosowania Art.YII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. W przypadku , gdy zakwestionowana zostanie wiarygodność dokumentów służących do określania wartości celnej na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego , organ celny ustala wartość towaru zgodnie z metodami zastępczymi określonymi w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił przyczyny , z powodu których w rozpatrywanej sprawie nie mogły mieć zastosowania metody określone w art.25 - 28 Kodeksu celnego. Ustalając wartość celną dla przedmiotowego towaru metodą ostatniej szansy organ celny wyliczył tę wartość w kwocie o 22% wyższej od zadeklarowanej , co - w ocenie organu odwoławczego - stanowi " znaczącą różnicę ". W dokonanej kalkulacji nie uwzględniono kosztów związanych z transportem importowanego towaru poniesionych do granicy państwa polskiego. Dyrektor Izby Celnej za bezzasadny uznał zarzut skarżącego , iż organ I instancji nie wskazał jakiejkolwiek przyczyny zakwestionowania wiarygodności dokumentów i dokładności informacji służących do określenia wartości celnej. Organ celny jest uprawniony na mocy art.70 § 1 Kodeksu celnego do weryfikacji przyjętego zgłoszenia celnego i w niniejszej sprawie organ skorzystał z tego uprawnienia wzywając skarżącego do dostarczenia opinii biegłego. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił , iż zaskarżona decyzja jest nie zgodna z prawem. , Skarżący nie kwestionując uprawnień organu celnego wynikających z art.23 § 7 i 85 § 1 Kodeksu celnego zarzucił , że organ ten nie przyjmując wartości transakcyjnej za wartość celną towaru musi wskazać uzasadnione przyczyny takiego stanowiska i przedstawić oceny wiarygodności formalnej i materialnej dokumentów , które kwestionuje. W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie wskazały uzasadnionych przyczyn zakwestionowania ceny transakcyjnej , a w szczególności , na jakiej podstawie uznano , że cena podana w dokumentach budzi oczywiste wątpliwości. Stanowisko organów celnych skarżący uznał za dowolne tym bardziej , że od czterech lat dokonuje odpraw celnych towarów w oparciu o takie same dokumenty i dotychczas cena transakcyjna nie była kwestionowana. Wszystkie transakcje zakupu są dokonywane w formie obrotu bezgotówkowego , dlatego - jego zdaniem - nie może nastąpić zaniżenie ceny na fakturze. Skarżący zakwestionował również sposób ustalenia wartości celnej importowanego towaru. W/w stwierdził , że materiał o identycznych lub podobnych parametrach został wprowadzony na polski obszar celny przez Hurtownię [...] w [...] i jest to okoliczność bezsporna. Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie organów celnych , że brak jest danych do zastosowania metod ustalania wartości celnej określonych w art.25 i 26 Kodeksu celnego. Zastosowana przez organ celny metoda ostatniej szansy - w ocenie skarżącego - dotknięta jest błędem rachunkowym , działającym na jego niekorzyść .Przyjmując ceną za 1 mb tkaniny kwotę [...] zł, po pomniejszeniu o 20% z tytułu zwyczajowego zysku uzyskuje się kwotę [...] zł , a nie jak wyliczono w decyzji - [...] zł. Z kolei pomniejszając tę wartość o 9 % z tytułu cła uzyskuje się kwotę [...]zł , a nie jak wyliczono - [...] zł. Wartość całej dostawy wynosi [...] zł , a nie jak ustalił organ celny - [...] zł. Różnicą między ceną zadeklarowaną , a wyliczoną według metody ostatniej szansy nie wynosi 22% , jak twierdzi organ celny. Mając na uwadze powyższe wady zaskarżonej decyzji., skarżący wniósł o jej uchylenie . W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto organ stwierdził , że wbrew twierdzeniom skarżącego , niewątpliwie zaistniały uzasadnione przyczyny zakwestionowania wiarygodności faktury stanowiącej podstawę do określenia wartości celnej importowanego materiału. Organy te są uprawnione do kwestionowania wartości celnej zadeklarowanej przez importera w przypadku stwierdzenia " rażąco niskich " cen w porównaniu z cenami takich wyrobów ustalonymi przez rzeczoznawców. Te " rażąco niskie ceny " należy uznać za "uzasadnione przyczyny" , o których mowa w art.23 § 1 Kodeksu celnego. Organ odwoławczy uznał za słuszne stanowisko Dyrektora Urzędu celnego w [...] w kwestii ustalenia wartości celnej dla importowanego towaru w oparciu o metodę ostatniej szansy , gdyż brak było niezbędnych danych w postaci wiarygodnych cen towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny. Z tych samych powodów nie można było zastosować metodę ceny jednostkowej określoną w art.27 Kodeksu celnego , ani metodę wartości kalkulowanej określoną w art.28 w/w ustawy. Ustalenie nowej wartości celnej dokonane przez organ celny w oparciu o ekspertyzę rzeczoznawcy należy uznać po pierwsze - za dowód , że przedłożona faktura przy zgłoszeniu celnym towaru nie potwierdza rzeczywistej ceny importowanej tkaniny , a po drugie - za zgodne z art.29 Kodeksu celnego. Dyrektor Izby Celnej za nieuzasadniony uznał zarzut skarżącego dotyczący błędnego obliczenia wartości celnej towaru i podtrzymał swoje stanowisko , że ustalona metodą ostatniej szansy cena towaru odbiegała o 22% od ceny zadeklarowanej , co uzasadnia twierdzenie , że kwota zadeklarowana przez skarżącego w oczywisty sposób została zaniżona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ). Stosownie do art.l § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.l45§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie niżej opisanym. Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23§ 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego ( art.23 § 7 ). Przepis ten upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : l/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów , 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów . W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonej przez skarżącego tkaniny zakwestionowały jej wartość transakcyjną po przeprowadzonej kalkulacji wartości przedstawionego towaru , co było podstawą uznania , iż zadeklarowana wartość tkaniny nie odzwierciedla rzeczywistej jej wartości. Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna . Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia . Niewiary godność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy , a nie w kraju nabywcy . Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami towarów identycznych , czy podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów , niż kraj eksportu . Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji , aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego . Należy podkreślić , że organ celny musi wykazać , że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym . Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu ( wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r , syg.akt I SA/Łd 14/00 , ONSA 2002,Nr 2, poz.76 ) . W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna tkaniny . Jak wynika z treści uzasadnienia organu I instancji , kalkulacja została przeprowadzona w oparciu o opinię sporządzoną przez rzeczoznawcę , który stwierdził : " Cena tkaniny po rozpoznaniu rynku na terenie Łodzi - Hurtownia C. I. ( ... ) o identycznych parametrach wynosi [...] PLN netto za mb ". A zatem jedynym powodem zakwestionowania zadeklarowanej wartości importowanego towaru była opinia rzeczoznawcy z dnia [...] .2002 r odnosząca się do ceny rynkowej w Polsce , a nie w miejscu zawarcia transakcji tj. na Tajwanie. Już ta okoliczność jest wystarczająca do uchylenia rozstrzygnięć organów celnych obu instancji. To po pierwsze . Po drugie - ustalenia tego rzeczoznawca dokonał przez porównanie tylko jednej ceny tkaniny o identycznych parametrach i tylko w jednej hurtowni. Takie ustalenia muszą budzić uzasadnione wątpliwości co do ich reprezentatywności. Niezależnie od powyższego , rzeczoznawca stwierdził w przedmiotowej opinii , że importowana tkanina ze względu na posiadane wady ma obniżoną wartość o 10% , natomiast jako podstawę wyceny przyjęto cenę tkaniny o identycznych parametrach , ale pierwszej jakości. Wskazane okoliczności nie zostały zauważone przez Dyrektora Izby Celnej , pomimo , iż opinia stanowiła jeden z dowodów w sprawie i podlegała ocenie organu celnego pod względem jej wartości dowodowej. W związku z powyższym za zasadny należy uznać zarzut skarżącego , że organy celne w istocie nie wskazały przyczyn zakwestionowania zadeklarowanej przez niego wartości celnej towaru , bowiem wbrew twierdzeniom Dyrektora Izby Celnej , przyczyny takiej nie mogła stanowić opisana wyżej opinia rzeczoznawcy. Jeżeli organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru , ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego. W niniejszej sprawie stanowisko organów celnych o niemożliwości zastosowania metod określonych w art.25 lub w art.26 jest nieprzekonywujące , jeżeli weźmie się pod uwagę , iż rzeczoznawca ustalał wartość rynkową dla importowanego towaru w oparciu o cenę tkaniny o identycznych parametrach , co może sugerować , że istniały towary spełniające kryteria określone w w/w przepisach. Organ nie wykazał , iż podejmował w tym kierunku jakiekolwiek czynności, mimo że na nim taki obowiązek spoczywał. Ponadto nie sposób nie zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego , iż ustalenie wartości celnej było błędne . Sąd podzielił to stanowisko w kwestii obliczeń matematycznych , a w konsekwencji różnica między wartością celną zadeklarowaną i ustaloną , wbrew twierdzeniom organów celnych , nie jest " "znacząca" , ani że wartość zadeklarowana " w oczywisty sposób nie odzwierciedla rzeczywistej wartości " , a w konsekwencji materiał dowodowy nie dostarczył podstaw do twierdzenie , że w rozpatrywanej sprawie istniały "poważne wątpliwości, czy nie została zaniżona wartość celna towaru ".. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się na Porozumienie w sprawie stosowania art.VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r , zgodnie z którym wartość celna powinna być ustalona " w rozsądny sposób " , a metody wyceny powinny być stosowane " zrozsądną elastycznością " . Kryteria te nie zostały spełnione w rozpatrywanej sprawie biorąc pod uwagę wartość dowodową opinii rzeczoznawcy (porównanie ceny jednej tkaniny ) oraz różnicę między wartością celną zadeklarowaną , a ustaloną przez organy. Zgodnie z art.85 § 1 Kodeksu celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego . A zatem wartość celna pozostaje w ścisłym i nierozerwalnym związku ze stanem towaru . Nie uwzględnienie w wartości celnej stwierdzonych przez rzeczoznawcę wad towaru narusza przytoczony przepis. Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.l a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.