I SA/Kr 25/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.S. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21.10.2010r. , nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółdzielni Pracy "H" postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek L. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21.10.2010r. , nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółdzielni Pracy "H". Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" L.S. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem F.S. ur. w 1955r. , córką M.S. ur. w 1985r. oraz matką J.S. ur. w 1918r. L. S. otrzymuje emeryturę w wysokości 1621 zł. miesięcznie. Mąż uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 2060 zł. netto, miesięcznie. Z pensji tej spłaca pożyczkę z kasy zapomogowo – pożyczkowej w ratach po 400 zł. oraz kredyt bankowy , którego rata wynosi 224,25 zł. Matka pobiera rentę rodzinną w wysokości 2047 zł., netto, miesięcznie. Córka natomiast studiuje na Uniwersytecie Jagiellońskim, w trybie dziennym, nie pobiera żadnego stypendium i jest na wyłącznym utrzymaniu rodziców. Średnie miesięczne wydatki wnioskodawczyni wynoszą ok. 4651 zł. i obejmują: czynsz - 475 zł. , opłaty za media – 566 zł. , koszty wyżywienia – 1800 zł. , koszty lekarstw - 900 zł. , koszty ubrań – 350 zł. , koszty wizyt lekarskich – 200 zł., koszty związane z edukacją córki – 60 zł. opłaty związane z utrzymaniem samochodu i kupnem paliwa – 300 zł. , Strona skarżąca podnosi , iż cierpi na przepuklinę pęcherzową, która wymaga regularnego przyjmowania leków, a docelowo wskazane jest leczenie operacyjne. Ma zwyrodnienie stawów biodrowych, co skutkuje koniecznością stałego leczenia farmakologicznego i rehabilitacji. Stwierdzono u niej również guza tarczycy, który wymaga stałej kontroli w poradni endokrynologicznej. Problemy zdrowotne mają też pozostali członkowie rodziny. F.S. po wypadku wymaga stałej rehabilitacji. Pozostaje pod opieką lekarzy ze względu na nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca i zaburzenia gospodarki lipidowej. Zdiagnozowano u niego również guza nadnercza. J.S. cierpi na choroby serca , nerek , płuc i pozostaje praktycznie pod całodobową opieką wnioskodawczyni. Strona skarżąca jest właścicielką samochodu osobowego marki M. rok. prod. [...] i trzypokojowego mieszkania o pow. 45 m2. Nie posiada oszczędności. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma natomiast znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy. Należy podkreślić, iż czteroosobowa rodzina L.S. uzyskuje łączny dochód w wysokości 7716 zł. brutto, co nie stawia jej w gronie skrajnie ubogich. Jest też w stanie spłacać pożyczkę i kredyt w łącznej kwocie 624 zł. miesięcznie (400 zł. + 224 zł. ). Zaznaczyć w tym miejscu wypada, iż koszty sądowe na obecnym etapie postępowania obejmujące wpis od skargi wynoszą natomiast 500 zł. Z analizy przedstawionych przez stronę skarżąca danych wynika ponadto, iż jednomiesięczne oszczędności w zakresie eksploatacji samochodu (300 zł. ) i wydatków na ubrania ( 350 zł. ) pozwoliłyby pokryć przedmiotowe koszty sądowe. Specyfika tych sfer gospodarstwa domowego objętych oszczędzaniem wskazuje z kolei , iż zabieg taki nie zagroziłby sytuacji bytowej rodziny. Stąd też orzekający stanął na stanowisku, iż strona skarżąca posiada wystarczająca zdolność płatniczą aby uiścić koszty sądowe w niniejszym postępowaniu bez pogorszenia warunków egzystencji. Odnosząc się natomiast do poruszonej przez wnioskodawczynię kwestii stanu zdrowia członków rodziny należy podkreślić iż, w aspekcie rozpatrywania przesłanek prawa pomocy okoliczności te analizowane mogą być wyłącznie poprzez pryzmat finansowy – bowiem determinowane jest to w/w przepisami. W tym przypadku analiza taka miała miejsce. Orzekający uwzględnił bowiem w ocenie sytuacji strony skarżącej konieczności ponoszenia wydatków związanych z kosztami lekarstw i wizyt lekarskich. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.