I SA/Kr 2541/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia : WSA Bożenna Blitek Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner (spr.) NSA Wiesław Kisiel Protokolant : Agnieszka Słaboń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2005 r sprawy ze skargi W. S. - [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 12 września 2002 r Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. ustala wartość przedmiotu sporu na kwotę [...] zł, IV. zarządza zwrot z kasy Sądu nadpłacony wpis na rzecz strony skarżącej w kwocie [...] zł (słownie: [...] złotych), V. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł (słownie: [...] złotych). I SA/Kr 2541/02 Uzasadnienie W dniu [...] czerwca 2002 r W. S. prowadzący działalność gospodarczą pod Firmą "[...]" zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód marki [...] , rok produkcji 1999 , przywieziony z Francji. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył fakturę nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r , określającą wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...] EUR . Dyrektor Urzędu Celnego w [...] , działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz.117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność faktury z uwagi na niską cenę przedmiotowego samochodu wskazaną w tym dokumencie w stosunku do wartości rynkowej pojazdu. Analizę wartości towaru organ celny przeprowadził w oparciu o dane zawarte w "Informatorze Rynkowym EUROTAXSCHWACKE II/2002 " w wyniku czego organ ten ustalił , iż przedmiotowy pojazd nie jest prawidłowo zgłoszony w zakresie wartości celnej. W związku z powyższym decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r organ celny uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części wartości celnej towaru i wartość tę określił w wysokości [...] zł tj. [...] EUR . Wartość celna przedmiotowego samochodu została ustalona na podstawie art.29 Kodeksu celnego tj. metodą "ostatniej szansy" . Organ celny przyjął kwotę [...] zł według katalogu "EUROTAX 6/2002 ", a następnie pomniejszył tę wartość o 22% z tytułu podatku VAT. Wartość celna w/w pojazdu została ustalona na kwotę [...] zł , co w przeliczeniu daje kwotę[...] EUR. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie , w którym zarzucił że Urząd Celny w [...] bezpodstawnie zakwestionował wiarygodność przedłożonej faktury uzasadniając to nieprawdziwością ceny w niej określonej. Załączona do zgłoszenia celnego faktura - zdaniem skarżącego - w pełni odzwierciedlała wartość rynkową sprowadzonego samochodu . Skarżący zarzucił , że nie przedstawiono żadnych dokumentów na okoliczność , że treść faktury nie odpowiada rzeczywistości. Organ celny - zdaniem skarżącego - nie miał podstaw , by ustalać wartość celną na podstawie art.29 Kodeksu celnego. W oparciu o katalog "EUROTAX" skalkulowano wartość katalogową " jakiegoś " samochodu [...] , a nie wartość tego , konkretnego pojazdu sprowadzonego przez w/w . Organ celny dokonał kalkulacji wartości celnej w sposób nieprawidłowy z pominięciem przepisów Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r oraz wytycznych rozdziału "Wartość wycenionego pojazdu " zawartych w katalogu "EUROTAX". Zgodnie z tymi wytycznymi , dla ustalenia wartości fizycznej istniejącego pojazdu należy notowanie skorygować między innymi o ponadnormatywny przebieg , dokonywane naprawy powypadkowe , ilość poprzednich właścicieli i sposób użytkowania , lokalną specyfikę rynku samochodowego , akcji promocyjnych na rynku samochodów nowych . Skarżący podniósł , że w dokonanej kalkulacji nie uwzględniono zwyczajowej prowizji. Dyrektora Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] września 2002 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy stwierdził , że o zakwestionowaniu faktury przedłożonej przez skarżącego zadecydowała przede wszystkim rażąco niska cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określania wartości celnej towaru , zachodzi konieczność ustalenia tej wartości zgodnie z metodami zastępczymi. Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r -Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908 ). Wartość takich samochodów jest ustalana według metody "ostatniej szansy" określonej wjart.29 Kodeksu celnego .W świetle w/w przepisu przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów tą metodą można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Następnie biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki , posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym samym roku , co pojazd będący przedmiotem importu , dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału od " wartości czystej" podatku VAT, podatku akcyzowego i cła. Dokonując ustalenia wartości celnej pojazdu sprowadzonego przez skarżącego organ I instancji prawidłowo zastosował - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - metodę określoną w art.29 Kodeksu celnego. Przyjmując za podstawę cenę pojazdu o takich samych parametrach technicznych , jak pojazd będący przedmiotem importu według katalogu "EUROTAX" , organ celny pomniejszył tę cenę o 22% z tytułu podatku VAT i ostatecznie ustalona wartość celna pojazdu wyniosła [...] zł. Zmiana wartości celnej pojazdu nie spowodowała zmiany wysokości należności celnych. Dyrektor Izby Celnej podniósł, że użyty przez organ celny wydawnictwo EUROTAX podaje informacje dotyczące średnich cen pojazdów używanych z całego kraju , uwzględniają one spadek cen z funkcji wieku , przebiegu i stanu technicznego pojazdu. Zanim dokonano kalkulacji wartości celnej w oparciu o katalog EUROTAX 6/2002 organ celny I instancji przeprowadził analizę wartości przedmiotowego towaru w oparciu o dane zawarte w Informatorze Rynkowym EUROTAXSCHWACKE 6/2002 , co umożliwiło ocenić , czy deklarowana cena jest wiarygodna. W związku z powyższym - w ocenie organu celnego - niezrozumiały jest zarzut skarżącego o nieprawidłowo przeprowadzonej kalkulacji. Odpowiadając na zarzut dotyczący nie uwzględnienia przez organ I instancji m.in. ponadnormatywnego przebiegu , uszkodzeń samochodu i dokonywanych napraw powypadkowych , organ odwoławczy wyjaśnił , że Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27.09.2001 r w sprawie klasyfikacji odpadów (DZ.U. z 2001 r Nr 112, poz. 1206 ) , jako odpad zostały zakwalifikowane pojazdy zużyte lub nie nadające się do użytkowania . Zgodnie z §234 ust.1 pkt.1b Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 08.09.2001 r (Dz.U.z 2001 r Nr 117, poz. 1250 ze zm.) do zgłoszenia celnego o objęcie procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym używanych pojazdów samochodowych należy dołączyć zaświadczenie o przeprowadzonym z pozytywnym wynikiem badaniu technicznym pojazdu . W/w przepisy zostały wprowadzone w celu wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych. Nie uwzględnienie w kalkulacji marży lub narzutu wynika z faktu , że średnie ceny używanych samochodów wynikające z katalogów , kształtowane są głównie w oparciu o ceny giełdowe , które kształtowane są w większości przez import indywidualny , dokonywany na własne potrzeby. W związku z tym brak jest uzasadnienia do odejmowania od ceny wynikającej z katalogu tych elementów. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji , a mający wpływ na jej treść polegający na przyjęciu , że skarżący dokonał nieprawidłowego zgłoszenia celnego sprowadzonego samochodu w zakresie wartości celnej , mimo , że posługiwał się oryginalną fakturą w pełni odzwierciedlającą jego rzeczywista cenę transakcyjną. Ponadto skarżący zarzucił dowolne przyjęcie , że cena faktycznie zapłacona za przedmiotowy samochód nie odpowiada cenie podanej na załączonej do zgłoszenia celnego fakturze , mimo że postępowanie weryfikujące cenę importowanych pojazdów powinno odbywać się według zasad wskazanych w przepisach , zgodnie z którymi organ celny kwestionując zadeklarowaną cenę musi wykazać , że kwoty zapłacone były inne niż podane przez importera , czego w rozpatrywanej sprawie organ nie uczynił. W ocenie skarżącego ustalenie wartości celnej samochodu było wadliwe przez nieuzasadnione zastosowanie art.29 Kodeksu celnego , mimo braku podstaw do kwestionowania ceny transakcyjnej nabytego legalnie pojazdu , gdyż pierwszeństwo miała metoda określona w art.23 § 1 Kodeksu celnego preferująca cenę faktycznie zapłaconą i udokumentowaną przez skarżącego fakturą. Kalkulacja wartości spornego samochodu została dokonana - zdaniem skarżącego - z naruszeniem postanowień Układu Ogólnego w Sprawie Taryf i Handlu z 1994 r oraz z pominięciem opinii Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej. Skarżący zarzucił nie uwzględnienie stosowanych przy sprzedaży upustów od 20 - 40% i marży do 30%. Zarzucając nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań w, celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy , a zwłaszcza nie sprawdzenie autentyczności kwestionowanej faktury zakupu bezpośrednio o jej wystawcy , skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów celnych obu instancji i zasądzenie kosztów według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , a ponadto stwierdził , że podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ). Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145§1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy prawa materialnego w zakresie niżej opisanym. Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru , która zgodnie z art.23§ 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego ( art.23 § 7 ). Przepis ten upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek : 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów , 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów . W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna . Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia . Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że cena zawarta w katalogu "EUROTAXSCHWACKE" różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego. Podkreślić należy , że katalog ten zawiera średnie ceny używanych samochodów na obszarze Niemiec , a więc nie jest to cena reprezentatywna dla rynku francuskiego , skąd został przywieziony samochód będący przedmiotem rozpatrywanej sprawy. Rzeczą powszechnie wiadomą jest, że nie istnieje jedna cena samochodu obowiązująca we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Z wyjaśnień do katalogu "Schwackeliste" pod hasłem "Notowanie" wynika, , że wartości pojazdów używanych wymienione w tym katalogu określane są jako "notowania" i są one wynikiem przeprowadzanej na całym terenie Niemiec ciągłej obserwacji rynku. Nie ma zatem wątpliwości , że dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim . W rozpatrywanej sprawie pojazd został zakupiony we Francji , a zatem materiałem porównawczym dla oceny wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy . Organ celny musi wykazać , że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym . Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu ( wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r, syg.akt I SA/Łd 14/00 , ONSA 2002,Nr 2, poz.76 ). Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów , niż kraj eksportu . Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego. W rozpatrywanej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu .W związku z powyższym organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie . Dopiero wtedy , gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru , ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Stosując metodę "ostatniej szansy" przy ustalaniu ceny samochodu na podstawie katalogu "EUROTAX" należy uwzględnić korekty dotyczące stanu technicznego pojazdu tj. ponadnormatywny przebieg , braki i uszkodzenia , które mają istotny wpływ na wartość samochodu . Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych , stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej w pkt.17 stanowi , że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób" , a zalecane metody wyceny powinny być stosowane "z rozsądną elastycznością" . Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (nadzwyczajne zużycie , naprawy , remonty , akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia ). Sąd nie podzielił stanowiska Dyrektora Izby Celnej odnośnie braku podstaw do uwzględnienia w wartości celnej towaru stanu technicznego pojazdu z uwagi na jego ponadnormatywny przebieg , uszkodzenia i dokonywane naprawy powypadkowe . Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U. Nr 17, poz.204) dotyczy pojazdów wycofanych z eksploatacji -niezarejstrowanych lub niezdolnych do ruchu. Z akt sprawy wynika , że pojazd sprowadzony przez skarżącego był zdolny do ruchu w momencie dokonania zgłoszenia celnego , zatem wskazane przepisy nie mają zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu , co oznacza , iż w/w rozstrzygnięcia nie wywołują skutków prawnych od chwili wydania wyroku , mimo że wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. W rozpatrywanej sprawie zmiana wartości celnej samochodu nie spowodowała zmiany wysokości długu celnego , gdyż zastosowanie miała obniżona stawka celna 0% . W związku z tym , że przedmiotem sporu nie była należność pieniężna , należało uiścić wpis stały w kwocie 10,00 zł , a nie stosunkowy ( §5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3.10.1995 r w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej - Dz.U. Nr 117, poz.563 ). O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.