I SA/Kr 262/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi .MG na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 grudnia 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 2.871 zł od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2013 roku oddalającego skargę M.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 grudnia 2011 roku w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 rok, skarżący reprezentowany przez radcę prawnego B.M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 sierpnia 2013 roku pełnomocnikowi skarżącego został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie brak został uzupełniony. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną L.G. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom jednorodzinny przy ul. N. w K., nieruchomości przy ul. R. w K., dom letniskowy w M. oraz budynki biurowe przy ul. J. i B. w K.. Skarżący nie deklaruje posiadania zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro. Rubryki wniosku 8,9 i 10 dotyczące stanu majątkowego osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, dodatkowych informacji o stanie majątkowym oraz dochodach strony i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym zostały przekreślone. Rubryka 10 odnosząca się do dochodów zawiera wpis "brak danych". W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podniesiono, iż cały majątek skarżącego został zajęty przez Prokuraturę Okręgową w związku ze sprawą, w której skarżący jest oskarżonym. Majątek został zajęty w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez US K i US K. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący został wezwany do ich uzupełnienia, w terminie 7 dni, poprzez oświadczenie z jakich źródeł i w jakiej wysokości skarżący i jego małżonka czerpią dochody na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji, przedłożenie odpisów zeznań podatkowych o wysokości dochodów osiągniętych przez skarżącego oraz osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za rok 2012, a także deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące bieżącego roku – w przypadku prowadzenia przez nich działalności gospodarczej, przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez M.G. i L. G. rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, oświadczenia, czy skarżący czerpie jakiekolwiek korzyści z majątku nieruchomego, którego jest właścicielem (np. z tytułu najmu) – jeśli tak, jaka jest wysokość tych dochodów, udokumentowanie aktualnymi rachunkami (za ostatni okres rozliczeniowy) wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ewentualne leczenie, telefon, podatki, ubezpieczenia, itp., a także zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych przez M. G. i L.G. pojazdach mechanicznych lub o ich braku. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego przesłał odpisy zeznań podatkowych L. i M.G. za rok 2012 oraz deklaracji VAT-7 M.G. za miesiące czerwiec, lipiec i sierpień 2013 roku. Radca prawny B.M. podniósł, iż z przesłanych dokumentów wynika, iż skarżący i jego żona w 2012 roku nie osiągnęli dochodów, lecz ponieśli stratę . M.G. osiągał w 2012 roku przychody wyłącznie z najmu nieruchomości, które to przychody nie pokrywały kosztów działalności, co spowodowało poniesienie straty na działalności z tego tytułu. Pełnomocnik wyjaśnił, iż przychody M.G. osiągane z tytułu wynajmu nieruchomości są pobierane przez Pekao Bank Hipoteczny S.A. tytułem spłaty kredytów zabezpieczonych na przedmiotowych nieruchomościach, z których to kredytów sfinansowano budowę budynków biurowych należących do skarżącego. Ze względu na niemożność skontaktowania się ze swoim mocodawcą pełnomocnik wniósł o przedłużenie o 14 dni terminu do uzupełnienia pozostałych dokumentów i oświadczeń, o których mowa w wezwaniu Sądu. Zarządzeniem z dnia 15 października 2013 roku Referendarz sądowy WSA w Krakowie przedłużył termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o 14 dni licząc od dnia doręczenia zarządzenia. Z zalegającego w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że zarządzenie zostało odebrane w Kancelarii Radcy Prawnego przez B.G. w dniu 21 października 2013 r. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 4 listopada 2013 r. Mimo upływu terminu dodatkowe dokumenty i oświadczenia mające stanowić uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały przesłane. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym winien był przekonać orzekającego, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym wnioskodawcy i jego rodziny. Po przeprowadzeniu analizy przedłożonych przez skarżącego oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów źródłowych nie można uznać, aby M.G. przekonał orzekającego o niemożności uiszczenia przez niego kosztów sądowych we własnym zakresie. Złożony formularz wniosku nie zawierał żadnych danych o źródle i wysokości miesięcznych dochodów M.G., ani osób z którymi pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym, a wezwanie do uzupełnienia tych danych zostało przez skarżącego wykonane jedynie w części. Skierowane do skarżącego zapytanie z jakich źródeł i w jakiej wysokości skarżący i jego domownicy czerpią dochody na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji pozostało bez odpowiedzi. Z nadesłanych odpisów deklaracji VAT-7 wynika natomiast, iż M.G. wykazał podstawę opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju opodatkowane stawką 7% albo 8% oraz 22% albo 23% w miesiącu czerwcu 2013 roku w wysokości 26.625 zł, w lipcu 2013 roku w wysokości 26.760 zł, zaś w sierpniu 2013 roku w wysokości 30.898 zł. Powyższe oznacza, że skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. Orzekający nie dysponuje jednak wiedzą, czy wykazane dochody z działalności stanowią jedyne źródło utrzymania skarżącego, czy też czerpie on korzyści z innych źródeł. Brak jest także informacji o źródle i wysokości aktualnych dochodów małżonki skarżącego. Z przedłożonego odpisu zeznania podatkowego wynika, że L.G. w roku 2012 osiągnęła przychody w wysokości 199.040,69 zł przy kosztach ich uzyskania 306.355,25 zł, co dało stratę w wysokości 107.314,56 zł. Nie została wyjaśniona kwestia, czy L. G. nadal prowadzi działalność gospodarczą i jakimi dochodami aktualnie dysponuje. Skarżący nie wykonał wezwania do udokumentowania wysokości ponoszonych wydatków aktualnymi (za ostatni okres rozliczeniowy) rachunkami, bądź fakturami. Nie została podana nawet szacunkowa wysokość tych wydatków. Orzekający nie dysponuje zatem żadnymi informacjami w przedmiocie skali i wysokości ponoszonych wydatków na konieczne utrzymanie, nie może zatem dokonać sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych kosztów w rodzinie skarżącego. Pomimo przedłużenia terminu do uzupełnienia braków skarżący nie przesłał wykazów posiadanych rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, ani zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych przez M.G. i L.G. pojazdach mechanicznych lub o ich braku. Wybiórcze wykonanie skierowanego do skarżącego wezwania nie pozwala zatem na wolną od wątpliwości ocenę jego sytuacji materialnej i tym samym nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Nadesłanie wybiórczych dokumentów spowodowało, że znany jest tylko wycinek informacji, uniemożliwiający ustalenie, czy faktycznie skarżący znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Ta zaś bez zestawienia dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, jest niemożliwa do ustalenia. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast możliwe, ani dopuszczalne. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.