I SA/Kr 263/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. i H. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...]. sygn. akt [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2004 postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. M. i H. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego, w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] sygn. akt [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2004 Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów, M. M. ur. w [...] i H. M. ur. w [...] prowadza wspólnie gospodarstwo domowe. M.M. otrzymuje emeryturę w wysokości 2816,57 zł. miesięcznie, netto, natomiast żona pobiera rentę inwalidzką w kwocie 719,17 zł. miesięcznie netto. H. M. jest osobą niewidomą i sparaliżowaną wymagającą kosztownego leczenia , ciągłej opieki oraz rehabilitacji. Miesięczne wydatki na jej lekarstwa obejmują kwotę 530,40 zł. a na rehabilitację sumę 560 zł. (14 godz x 40 zł. ) Strona skarżąca jest właścicielem domu o pow. 105 m2 i czterech działek o łącznej powierzchni 1391 m2. Posiada również udział w samochodzie osobowym. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy. Oboje małżonkowie uzyskują bowiem stały miesięczny dochód wynoszący 3535,74 zł. Z czego koszty leczenia i rehabilitacji H. M. pochłaniają 1090,40 zł. Do dyspozycji małżonków pozostaje więc kwota 2445,34 zł. Łączna suma wpisów w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 258/08- 266/08 wynosi natomiast 900 zł. Orzecznik w ocenie sytuacji majątkowej małżonków wziął po uwagę fakt, iż H. M. jest osobą bardzo schorowaną. Przesłanki przyznania prawa pomocy opierają się jednak wyłącznie na kryterium finansowym. Stąd też przedstawione przez stronę skarżąca okoliczności nie determinują przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pamiętać bowiem trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Ponadto należy zwrócić uwagę , iż małżonkowie powinni wykazać zgodnie z art. 246§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem, po pierwsze przedstawiona sytuacja w żadnej mierze tego nie potwierdza, po drugie zaś zachowanie strony skarżącej nie jest nakierowane na rzeczywiste przedstawienie stanu finansowego rodziny oraz jej majątku i nie spełnia znamion przesłanki "wykazania" w rozumieniu art. 246 w/w ustawy. Strona skarżąca została bowiem wezwana do przedłożenia: - spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, uwzględniającego koszty leczenia, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z kont bankowych małżonków obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy oraz wykazu lokat jeżeli takowe posiadają. Nadesłany spis wydatków obejmował jednak, tylko koszty leczenia i rehabilitacji H. M. a co do kwestii wyciągów z kont bankowych strona skarżąca odniosła się poprzez stwierdzenie , iż " stan oszczędności znajdujących się w banku został w oryginałach dostarczony do W.S.A. w Krakowie w dniu [...].02.2008r. " Tego rodzaju oświadczenie należy uznać za niewystarczające i w żaden sposób nie określające sumy posiadanych oszczędności, zwłaszcza , że w aktach sprawy nie ma wyżej wspomnianych dokumentów bakowych . Jednocześnie w takiej sytuacji wydaje się uzasadnione założenie, że strona skarżąca posiada zgromadzone oszczędności i nie chce ich ujawnić. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§2, art. 246§1pkt 1 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.