I SA/Kr 263/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 17 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. i H. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub doradcy podatkowego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] sygn. akt [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2004 postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. M. i H. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub doradcy podatkowego, w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] sygn. akt [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2004 Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" ,nadesłanych dokumentów oraz akt sprawy , M. M. ur. w 1936 r. i H. M. ur. w 1940 r. prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. M.M. otrzymuje emeryturę w wysokości 2816,57 zł. miesięcznie, netto, natomiast żona pobiera rentę inwalidzką w kwocie 719,17 zł. miesięcznie netto. H. M. jest osobą niewidomą i sparaliżowaną wymagającą kosztownego leczenia , ciągłej opieki oraz rehabilitacji. Miesięczne wydatki na jej lekarstwa obejmują kwotę 687,93 zł. a na rehabilitację sumę 910 zł. (14 godz x 65 zł. ) Strona skarżąca jest właścicielem domu o pow. 102 m2 i czterech działek o łącznej powierzchni 1391 m2. Posiada również udział w samochodzie osobowym. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości a od ostatniego rozstrzygnięcia w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy z dnia 12.06.2008r. uległa tylko nieznacznej zmianie. Wówczas strona skarżąca określiła koszty leczenia i rehabilitacji H. M. na kwotę 1090, 40 zł. W chwili obecnej koszty te szacuje na łączną sumę 1597,93 zł. (687,93 zł. za leki i 910 zł. za rehabilitację) Dostarczone zostały natomiast nowe dokumenty bankowe – dwie " Informacje o koncie oszczędnościowym [...] z dnia [...].09.2008r. oraz wyciąg z "portfela inwestycyjnego" prowadzonego w Banku [...] S.A. Z dokumentów tych wynika, iż rachunki w [...] obejmują sumę 971 ,57 zł. ( 711,57 zł. +260 zł. ) a w ramach "portfela inwestycyjnego" w Banku [...] SA. zgromadzona jest kwota 31 102,89 zł. Środki te w zupełności pozwalają na pokrycie kosztów sądowych i kosztów obsługi prawnej w sprawach o sygn. akt. I SA/Kr 258-66/08, zwłaszcza , że łączna suma wpisów od skarg wynosi 900 zł. Trzeba również zaznaczyć, że oprócz zgromadzonych oszczędności oboje małżonkowie otrzymują stały miesięczny dochód w łącznej kwocie 3535,74 zł. Co prawda ponoszą oni wydatki związane z zakupem leków i opłatą rehabilitacji H. M. na poziomie 1597,93 zł. to jednak pozostaje im do dyspozycji suma 1937,81 zł. Wyżej wymienione okoliczności wskazują zatem, że poniesienie kosztów związanych procesem jest w zasięgu możliwości płatniczych strony skarżącej a uiszczenie ich nie spowoduje pogorszenia warunków bytowych małżonków. Stąd też należy stwierdzić, iż sytuacja majątkowa strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Prawo to bowiem przyznawane jest w wyjątkowych sytuacjach i wyłącznie w oparciu o kryterium finansowe. Tak więc w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§2, art. 246§1pkt 1 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.