I SA/Kr 27/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2015r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. G. i S.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 października 2014r. nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2006-2008 postanawia: oddalić wniosek S.G. o przyznanie prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31 października 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2006 – 2008. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" S.G. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną T.G. ur. w 1953r. Otrzymuje on emeryturę w wysokości 2323,51 zł miesięcznie netto. Nie posiada przedmiotów wartościowych, jest natomiast właścicielem domu o pow. 150 m2. W związku z tym wnioskiem wezwano skarżącego do przedłożenia: - spisu miesięcznych wydatków jego rodziny związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z kont bankowych S.G., T.G., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - zeznania podatkowego S.G., za 2014r. lub odpowiedniego zaświadczenia o uzyskanych przez niego w 2014r. dochodach i przychodach, - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością, współwłasnością S.G. (obejmującego ich markę i rok produkcji), lub o ich braku, - dowodu przelewu przekazu emerytury za ostatni miesiąc, - dowodów zadłużenia S.G., - odpisu z księgi wieczystej (lub jej kserokopii) nieruchomości będącej własnością lub współwłasnością S.G. Wezwanie to doręczono skarżącemu w dniu 16 lutego 2015r. Skarżący nie uczynił zadość wezwaniu. Postanowieniem z dnia 19 marca 2015r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wskazał, że jego zdaniem dane przedstawione we wniosku były wystarczające dla pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku. Dodatkowo wyjaśnił, że nie posiada czynnych rachunków bankowych, wskazał powierzchnię nieruchomości będącej jego własnością, a poza tym nie jest właścicielem samochodu osobowego. Skarżący zwrócił uwagę, że z przyznanego mu w dniu 1 czerwca 2014r. świadczenia emerytalnego dokonywane są potrącenia na rzecz organów egzekucyjnych, co sprawia, że otrzymuje on z niego jedynie 1619,68zł. Dochód ten jest jedynym źródłem utrzymania rodziny. Skarżący podniósł, że koszt utrzymania dwuosobowej rodziny w okresie letnim wynosi ok. 1300zł natomiast w okresie zimowym ok. 1600 zł miesięcznie. Końcowo wymieniono wymagalne zobowiązania skarżącego na łączną kwotę ok. 538.300zł powiększone o odsetki i koszty egzekucyjne, co dawać ma w sumie kwotę ok. 1.226.700zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Regulacja ta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Stwierdzenie przez Sąd sprzeczności w składanych przez stronę wyjaśnieniach oraz przedkładanych dokumentach, a następnie powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających podatnika. Co istotne, to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 marca 2012 r. (II FZ 175/12) konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a., uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 160/12). Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, które stały się przedmiotem zainteresowania Sądu w związku ze wszczęciem procedury z art. 255 p.p.s.a. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. W niniejszej sprawie Sąd skorzystał z możliwości uregulowanej w art. 255 p.p.s.a., wzywając skarżącego do przedłożenia szczegółowo wymienionej dokumentacji i oświadczeń. Strona nie przedstawiła jednak żadnego ze wskazanych w wezwaniu dokumentów. Skoro zaś strona uchyliła się od szczegółowego naświetlenia wskazanych w wezwaniu okoliczności, powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Lakoniczne i ogólnikowe sformułowanie wniosku nie daje Sądowi podstawy do stwierdzenia ponad wszelką wątpliwość, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Dokonując oceny możliwości płatniczych strony należy zaś przecież przeprowadzić swoistą symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Podstawą wnioskowania w tym zakresie mogą być zaś jedynie szczegółowe i wiarygodne informacje pozwalające choćby na stwierdzenie, które z wydatków na gospodarstwo domowe mają charakter niezbędnych w konfrontacji z powinnością uiszczenia kosztów sądowych. Dokonując oceny okoliczności sprawy Sąd miał dodatkowo na względzie, że skarżący uzyskuje obecnie stałe miesięczne dochody, a to z tytułu należnego skarżącej świadczenia z ubezpieczenia społecznego w kwocie odpowiednio 2323,51 zł miesięcznie netto. Nawet przy założeniu faktycznego pomniejszenia świadczenia wskutek zajęcia egzekucyjnego, deklarowana przez skarżącego kwota 1619 zł pokrywa całość wskazanych przez skarżącego wydatków zarówno w okresie zimowy (1600zł), jak i okresie letnim (1300zł). Oznaczałoby to, że w chwili obecnej wnioskodawca winien mieć już możliwość zaoszczędzenia odpowiedniej kwoty na poczet należnego na tym etapie postępowania wpisu od skargi w kwocie 500zł zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). Zrekonstruowana w oparciu o przedstawione przez skarżącą twierdzenia sytuacja majątkowa nadal jawi się w sposób oczywisty jako wyrwana ze znacznie szerszego kontekstu i nie pozwala na realną jej ocenę z punktu widzenia regulacji przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.