I SA/Kr 270/17

PostanowienieWSA w Krakowie2017-09-21

Skład orzekający: Sędzia WSA Paweł Dąbek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie referendarza sądowego o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, wydane z powodu nieprzedłożenia przez stronę dokumentów źródłowych niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej, powinno zostać utrzymane w mocy?
Ratio decidendi
Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza, uznając je za prawidłowe. Strona skarżąca, będąca osobą prawną, nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, ponieważ nie przedłożyła na wezwanie sądu wymaganych dokumentów źródłowych, co uniemożliwiło rzetelną analizę jej stanu finansowego. Brak współpracy ze strony wnioskodawcy obciąża go negatywnymi skutkami w postaci oddalenia wniosku o prawo pomocy.
Stan faktyczny
Spółka I. sp. z o.o. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami. Jednocześnie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz WSA w Krakowie oddalił ten wniosek, wskazując na brak przedłożenia przez spółkę dokumentów źródłowych niezbędnych do oceny jej sytuacji materialnej. Spółka wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza, domagając się jego uchylenia. Sąd rozpoznał sprzeciw.
Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Pełny tekst orzeczenia

sygn. akt I SA/Kr 270/17 Kraków, dnia 21 września 2017 r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 21 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I. sp. z o.o. w G. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2017 r. w sprawie ze skargi ISAD sp. z o.o. w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 grudnia 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi I. sp. z o.o. w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 grudnia 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami. Strona skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2017 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że mimo wezwania skarżąca spółka nie przełożyła szeregu dokumentów źródłowych, które były niezbędne dla oceny jej sytuacji materialnej. I. sp. z o.o. wniosła w terminie sprzeciw na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia i podnosząc, że rażąco narusza ono prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konsekwencją nie zrealizowania takiego wezwania jest oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości również co do tego, że inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej, np. związanej z ponoszeniem nadzwyczajnych kosztów utrzymania, czy leczenia spoczywa na wnioskodawcy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości- wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony podmiotu, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). W takiej sytuacji uznać trzeba, iż zainteresowana nie wykazała- w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a.- że nie stać jej na poniesienie wydatków, niezbędnych w postępowaniu sądowym. Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W niniejszej sprawie strona skarżąca była wzywana o nadesłanie szeregu informacji i dokumentów. W wykonaniu zarządzenia z dnia 28 kwietnia 2017 r. spółkę wezwano do nadesłania w terminie 7 dni dokumentów źródłowych mających zobrazować jej aktualny stan majątkowy. Spółka zgodnie z wezwaniem powinna była przedłożyć odpis ostatniego sprawozdania finansowego, odpisu zeznania podatkowego za rok 2016 dotyczącego podatku dochodowego od osób prawnych, odpisy deklaracji podatkowych dotyczących rozliczenia podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące, aktualny spis środków trwałych z podaniem ich wartości, odpisy raportów kasowych za sześć ostatnich miesięcy, wyciągi z wszystkich rachunków bankowych obrazujących historię przeprowadzonych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem (w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte należało przedłożyć zaświadczenie wystawione przez bank po dniu otrzymania wezwania informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty), oraz oświadczenie, czy zatrudnia obecnie pracowników, a jeśli tak jaka jest ich liczba. W wezwaniu pouczono stronę skarżącą, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może zostać uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Wezwanie o uzupełnienie wniosku o dokumenty źródłowe pozostało bez odpowiedzi. Nie przedstawiając wszystkich dokumentów i danych skarżąca spółka uniemożliwiła najpierw referendarzowi, a następnie Sądowi dokonanie rzetelnej analizy jej stanu finansowego. Słusznie zatem referendarz uznał, że brak wymienionych danych i dokumentów uniemożliwia dokonanie pełnej oceny sytuacji finansowej spółki oraz jej możliwości płatniczych. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie zostały wykazane, a zatem postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych jest prawidłowe i należało utrzymać je w mocy. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 260 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło