I SA/Kr 28/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. postanawia: - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych - Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 października 2011r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M. K. (ur. w 1953r.) pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną O. K. (ur. w 1951r.) oraz synem N. K. (ur. w 1978r.). Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą pod firmą "D. " W 2011r. poniósł z tego tytułu stratę w wysokości 78 166,30 zł przy przychodzie na poziomie 433 874,71 zł. W 2012r. przychody z tej działalności zaksięgowane zostały na sumę 103 833,46 zł, strata natomiast wyniosła 36 230,47 zł. Wartość sprzedanych towarów i usług w pierwszych czterech miesiącach opiewała na następujące kwoty: 47 179,18 zł, 12 613,89 zł, 26 611,10 zł i 17 429,29 zł. Strona skarżąca posiada dwa konta bankowe w Banku [...] oraz w Banku [...]. W ramach tego drugiego konta ostatnio nie były wykonywane żadne operacje, uwzględniona jest na nim natomiast kwota 6 906,70 zł z tytułu niezapłaconych opłat i prowizji. O. K. otrzymuje emeryturę w wysokości 1289,53 zł miesięcznie netto. W roku 2011r. uzyskała z tego tytułu 16 737,30 zł dochodu. N. K. od marca 2012r. pozostaje na urlopie bezpłatnym. W 2011r. uzyskał dochód w wysokości 1 039,50 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: czynsz za mieszkanie – 365,93 zł, abonament telefoniczny – 31,98 zł, opłatę za energię elektryczna – 14,94 zł, abonament RTV – 17 zł, opłatę za pakiety Cyfrowego Polsatu – 87,80 zł, alimenty na O. K. – 300 zł (2 x 150 zł), koszty artykułów spożywczych i środków czystości – ok. 400 zł. Skarżący podaje, że jej zadłużenie wynosi: w stosunku do P. S.A. – 18 007,77 zł, w stosunku do Banku [...](z tyt. kredytu sam.) – 54 000 zł, w stosunku do [...]Banku (z tytułu kredytów) - 30 000 zł i 14 500 zł, w stosunku do T. S.A. – 30 744 zł, w stosunku do TBS sp. z o.o. – 3 026,85 zł, w stosunku do Skarbu Państwa – 266 936,46 zł, w stosunku do pralni E. w N.– 14 000 zł, w stosunku do ZUS – 16 000 zł, w stosunku do członków rodziny – 73 000 zł., Małżonkowie posiadają też zadłużenie z tytułu zobowiązań alimentacyjnych: M. K. w wysokości 1 586,70 zł, O. K. w wysokości 1 421,36 zł. W stosunku natomiast do N. K. prowadzona jest egzekucja zobowiązań pieniężnych o łącznej kwocie 6 710,06 zł. Skarżący mieszka wraz z rodziną w mieszkaniu o pow. 36 m2 i jest właścicielem samochodu osobowego marki Porsche Cayenne, rok prod. 2004 (współwłaścicielem pojazdu jest [...]Bank). Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2012 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. W sprzeciwie od w/w postanowienia skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o "uchylenie postanowienia w całości". W uzasadnieniu wskazano, że z przepisów prawa wynika, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe", stąd wskazywanie jakichkolwiek innych okoliczności nie znajduje uzasadnienia prawnego. Sam fakt prowadzenia działalność gospodarczej czy korzystania z pełnomocnika fachowego, który może wykonywać czynności również pro publico bono, nie przesądza o tym, że podmiot jest w stanie pokryć koszty wpisów sądowych. Pełnomocnik wskazał na bardzo ciężką sytuację gospodarczą, finansową skarżącego i odwołał się do art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, który formułuje prawo do sądu. Prawo to obejmuje też dostępność do sądu, a naruszenie tego prawa może polegać na kosztowności wymiaru sprawiedliwości przez stawianie obywatelowi takich wymogów sprostania kosztom, które obiektywnie uniemożliwiają mu dostęp do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) określanej dalej jako "p.p.s.a." – od zarządzeń i postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 245 §1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 §1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Strona powinna zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy do sądu. Należy podkreślić, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia, w zakreślonym terminie, dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Sąd (referendarz sądowy) nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego albo gdy nie są one do końca jasne. Sąd zauważa także, że przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy przede wszystkim zauważyć, iż skarżący jest przedsiębiorcą, który prowadzi działalność gospodarczą. A zatem istnieje domniemanie faktyczne, że działalność ta nadal jest opłacalna. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub jej zawieszenie, gdyż celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe. W 2011 r. przedmiotowa działalność przyniosła przychód na poziomie 433 874,71 zł. Co prawda skarżący z uwagi na wysokie koszty uzyskania przychodów wykazał stratę w wysokości 78 166,30 zł, jednak zauważyć należy, że jest to jedynie wynik bilansowy. Strata skutkuje brakiem dochodu do opodatkowania, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011r., sygn. akt I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11 maja 2011r., sygn. akt II GZ 228/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem w/w rozmiar działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę musi być wzięty pod uwagę przy badaniu całokształtu jego sytuacji majątkowej. Sąd stwierdza także, że analiza złożonych przez skarżącego dokumentów nie pozwala na przyjęcie, że wykazał on w sposób niewątpliwy, iż nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Fakt, że skarżący dysponuje środkami pozwalającymi na uiszczenie ewentualnych kosztów postępowania potwierdza analiza przedłożonych wyciągów z kont bankowych. Z przeprowadzonej analizy historii rachunków bankowych wynika, iż w okresie od lutego 2012 r. do maja 2012 r. z konta skarżącego w Banku[...] dokonywane były min. spłaty kredytów, kart, bieżące opłaty za telewizję cyfrową, spłaty zobowiązań czy wypłaty w bankomacie. I tak np. na spłatę karty skarżący wygospodarował: w lutym kwotę 400 zł, w marcu – 300 zł, w kwietniu - 460.; na spłatę rat kredytowych wygospodarował w pierwszych trzech miesiącach b.r. prawie 3 tys. zł. Znaczne kwoty wypłacane były także z bankomatu (np. w lutym była to kwota w wysokości 6 100 zł). Sąd zauważa w związku z tym, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie może być traktowana z pierwszeństwem przed kosztami zainicjowanego postępowania sądowego. Ustawodawca formułując w art. 246 p.p.s.a. przesłanki udzielenia prawa pomocy założył, że obciążenie związane z postępowaniem sądowym nie może wpływać na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które należy uznać wyłącznie koszty zamieszkania i wyżywienia, a nie wydatki związane ze spłatą zobowiązań cywilnoprawnych. Niedopuszczalna jest sytuacja, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykonuje ciążące na niej zobowiązania kredytowe oraz reguluje inne zobowiązania związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, a żąda by koszty sądowe pokrywał za nią Skarb Państwa. Sąd zauważa także, że fakt korzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika wiąże się nieodzownie z koniecznością pokrycia kosztów takiej pomocy. Stanowi to zatem obciążenie budżetu rodziny skarżącego. Również zatem ta okoliczność rzutuje na obraz rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Pełnomocnik skarżącego w sprzeciwie podnosi, że czynności może wykonywać pro publico bono, jednak analiza historii rachunków bankowych wnioskodawcy nie potwierdza aby tak było w przedmiotowej sprawie. W lutym bowiem skarżący przekazał na rzecz Kancelarii pełnomocnika łącznie kwotę 579 zł, z czego wpłata w wysokości 369 zł została opisana jako "opłata miesięczna za świadczone usługi". Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd stwierdza, iż nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Odmowa przyznania skarżącemu prawa pomocy w jego sytuacji majątkowej nie stanowi przeszkody w realizacji przysługującego stronie prawa do sądu. Dlatego Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.