I SA/Kr 290/17
WyrokWSA w Krakowie2017-08-09
Skład orzekający: Wiesław Kuśnierz, Piotr Głowacki, Inga Gołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o określeniu wysokości kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez dłużnika zajętej wierzytelności, wydane przez Dyrektora Oddziału ZUS, może zostać uznane za nieważne z powodu rzekomego naruszenia przepisów o właściwości lub braku podstawy prawnej, w sytuacji gdy strona kwestionuje prawidłowość postępowania egzekucyjnego i podnosi zarzut zbiegu egzekucji?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia jest ograniczone do weryfikacji samego postanowienia pod kątem wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a., z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie. Organ nadzoru nie może dokonywać nowych ustaleń faktycznych ani kwestionować stanu faktycznego sprawy zakończonej postanowieniem. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, aby postanowienie było obarczone wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a., a zarzuty dotyczące zbiegu egzekucji i właściwości organu były niezasadne w kontekście ograniczonego zakresu postępowania o stwierdzenie nieważności.Stan faktyczny
Spółka T. G. sp.k. wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w T., które określało wysokość kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez dłużnika zajętej wierzytelności. Zarzucono naruszenie przepisów o właściwości i brak podstawy prawnej, wskazując na rzekomy zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie odmawiające stwierdzenia nieważności. Spółka zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej do WSA w Krakowie, podtrzymując zarzuty dotyczące niewłaściwego organu egzekucyjnego i nierozpoznania wniosków dowodowych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt I SA/Kr 290/17 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 sierpnia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Inga Gołowska (spr.), Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 9 sierpnia 2017 r., sprawy ze skargi T. Spółka komandytowa w P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. - skargę oddala -
I.
Zaskarżonym postanowieniem z 12 stycznia 2017r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy własne postanowienie z 18 października 2016r. nr [...] odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z 1 czerwca 2016r. nr [...], w którym to postanowieniu Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. postanowił określić, że w związku z dokonanymi zajęciami wierzytelności pieniężnej dłużnika I. P. sp. z o.o. wysokość kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez dłużnika zajętej wierzytelności T. P. G. sp.k. wynosi 230.650,50 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. jako organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku I. P. Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] do [...] i od [...] do [...]. Zawiadomieniami z 22 lipca 2015r. i z 7 października 2015r. dokonano zajęcia wierzytelności w T. G. sp.k.
W toku postępowania egzekucyjnego w działaniach ww. dłużnika zajętej wierzytelności stwierdzono bezpodstawne uchylanie się od przekazania zajętej wierzytelności. W związku z powyższym organ egzekucyjny skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wniosek o przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. W wyniku przeprowadzonej kontroli w T. G. sp.k. potwierdzono bezpodstawne uchylanie się od przekazania zajętej wierzytelności należnej dłużnikowi I. P. sp. z o.o. Dłużnik zajętej wierzytelności odmówił przekazania zajętej kwoty ze względu na wyłączenie z egzekucji z mocy prawa, jako obejmującej środki pochodzące z programu finansowego z użyciem środków publicznych na podstawie art. 8§1 pkt 15 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2016r., poz. 599 ze zm. dalej-u.p.e.a.). Zgodnie z zawartą umową o dofinansowanie T. G. sp.k. otrzymała dofinansowanie ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach działania 4.4 "Nowe inwestycje o wysokim potencjale innowacyjnym" Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. stwierdził, że dłużnik zajętej wierzytelności-T. G. sp.k. nie miał podstaw do odmowy przekazania zajętej wierzytelności w sposób wskazany przez organ egzekucyjny, gdyż zapłata wynagrodzenia poprzez przekazanie go organowi egzekucyjnemu w żaden sposób nie pozostaje w sprzeczności z umową o dofinansowanie, a wręcz przeciwnie - będzie stanowić część jej realizacji objawiającej się uregulowaniem wynagrodzenia przysługującego I. P. sp. z o.o.
W dniu 1 czerwca 2016r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. wydał postanowienie w którym określił, że w związku z dokonanymi w dniach 25 września 2015r. i 12 października 2015r. zajęciami wierzytelności pieniężnej dłużnika I. P. sp. z o.o. wysokość kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu przez dłużnika zajętej wierzytelności-T. G. sp.k. wynosi: 230.650,50 zł. Postanowienie I instancji doręczono stronie w dniu 6 czerwca 2016r.
T. G. sp.k. nie godząc się z ww. postanowieniem pismem z 22 czerwca 2016r. złożyła zażalenie na to postanowienie. Sprawa była przedmiotem odrębnego postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 31 sierpnia 2016r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Jednocześnie pismem z 23 czerwca 2016r. strona, działając przez pełnomocnika, złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. postanowienia w sprawie określenia wysokości nieprzekazanej organowi kwoty zajętej wierzytelności. W złożonym wniosku zarzucono, iż zaskarżone postanowienie:
- zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości, zatem obarczone jest wadą opisana w art. 156§1 pkt 1 k.p.a.,
- zostało wydane bez podstawy prawnej, a więc jest obarczone wadą opisana w art. 156§1 pkt 1 k.p.a.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zgodnie z postanowieniem sądu organem właściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego I. P. sp. z o.o. jest komornik, a Dyrektorowi Oddziału ZUS przysługuje jedynie przymiot strony-wierzyciela, a więc nie posiada w niniejszej sprawie uprawnień do podejmowania czynności egzekucyjnych, a podjęte czynności uznać należy za pozbawione mocy prawnej.
ZUS Oddział w T. zwrócił się do Spółki z prośbą o udzielenie informacji do jakiego środka egzekucyjnego nastąpił zbieg egzekucji prowadzonej przez Dyrektora Oddziału ZUS w T..
Spółka w odpowiedzi wezwała organ egzekucyjny do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i udzielenia informacji, których według twierdzenia Spółki organ sam był w posiadaniu, przez co naruszył art. 9 w zw. z art. 11 k.p.a. Strona wskazała również, że według informacji zobowiązanego nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z sądową co do rachunku bankowego zobowiązanego, a organem wyznaczonym przez sąd został komornik sądowy.
Dyrektor Oddziału ZUS w T. przekazał do Dyrektora Izby Skarbowej ww. wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia.
W toku prowadzonego przed Dyrektorem Izby Skarbowej, postępowania pełnomocnik strony zapoznał się z aktami sprawy. Pełnomocnik wskazał, że akta egzekucyjne są niepełne, bowiem nie zawierają akt egzekucyjnych dotyczących zobowiązanego tj. I. P. sp. z o.o. w zakresie księgowania kwot na rzecz ZUS. Wobec powyższego strona stwierdziła, że nie jest możliwe rozpoznanie sprawy.
Odpowiadając na wezwanie Dyrektora Izby Skarbowej, strona wskazała, iż sprawa egzekucyjna przeciwko I. P. sp. z o.o. prowadzona jest przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. M. P. .
W dniu 18 października 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej wydał postanowienie, w którym odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w T. z 1 czerwca 2016r.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony złożył zażalenie do Ministra Finansów. Zostało ono zwrócone w trybie art. 65 k.p.a., z uwagi na uznanie przez Ministra Rozwoju i Finansów, iż właściwym miejscowo do rozpatrzenia zażalenia jest Dyrektor Izby Skarbowej.
W zażaleniu pełnomocnik zarzucił naruszenie:
- art. 7, art. 77§1, art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy dotyczących ustalenia organu właściwego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika I. P. sp. z o.o. i uznanie, że ustalenie organu właściwego do prowadzenia egzekucji nie ma wpływu na skuteczność złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w T.,
- art. 75§1, art. 78 w zw. z art. 10 k.p.a. przez zaniechanie rozpoznania wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę, a to w piśmie z 13 września 2016r. i 14 października 2016r. o zobowiązanie komornika do przedłożenia całości dokumentów znajdujących się w aktach egzekucyjnych, w tym postanowienia o zbiegu egzekucji i wyznaczeniu organu do prowadzenia dalszej egzekucji, na okoliczność wpłat dokonanych przez dłużnika i sposobu ich zaliczenia, mimo że zgłoszone zostały w czasie właściwym i na okoliczności mające znaczenie w sprawie, a organ nie wskazał przyczyn ich nierozpoznania, co pozbawiło stronę możliwości czynnego udziału w postępowaniu,
- art. 156§1 i §2 k.p.a. przez uznanie, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, podczas gdy wbrew żądaniu strony nie ustalił czy doszło do zbiegu egzekucji oraz czy doszło do wyznaczenia przez sąd organu do dalszego jej prowadzenia, jak również nie zapoznał się z podjętymi czynnościami przez komornika sądowego, co skutkowało bezzasadnością odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie była analiza stanu faktycznego dotyczącego występowania przesłanek z art. 156 k.p.a. Analiza zaskarżonego postanowienia wykazała, że jego wydanie nie naruszyło przepisów dotyczących właściwości miejscowej. I. P. sp. z o.o. według odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego posiada siedzibę w T., ul. [...]. Dyrektor Oddziału ZUS w T. jest na podstawie art. 22§4 u.p.e.a. organem uprawnionym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do zobowiązanego I. P. sp. z o.o. Zgodnie z art. 71a§9 u.p.e.a. był również właściwy do wydania postanowienia określającego wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności.
Zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. uznano za bezzasadny.
W przedmiotowej sprawie zostały również stworzone możliwości wynikające z art. 10 k.p.a. Organ zwraca uwagę, że T. P. Glaner sp.k. nie występowała w roli zobowiązanego i nie mogła kwestionować zasadności prowadzonego postępowania egzekucyjnego do majątku I. P. sp. z o.o. W doręczonych zawiadomieniach o zajęciu wierzytelności dłużnik został pouczony, że jeżeli wierzytelność została uprzednio zajęta przez inny organ egzekucyjny, dłużnik niezwłocznie zawiadamia o tym właściwe organy egzekucyjne, a dokonane zajęcie pozostaje w mocy, z tym że dłużnik zajętej wierzytelności wstrzymuje się z przekazywaniem zajętych kwot do czasu wskazania organu egzekucyjnego właściwego do prowadzenia łącznej egzekucji. Dłużnik zakwestionował dokonane zajęcia i odmówił przekazania zajętej wierzytelności. Nie wskazał, iż wierzytelność została uprzednio zajęta przez inny organ egzekucyjny. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że przedmiotem postępowania przed organem I instancji było zbadanie, czy wystąpiły przesłanki stwierdzenia nieważności postanowienia. W tym zakresie sprawa była rozpoznana. Rozszerzenie zakresu sprawy poprzez badanie całokształtu prawidłowości postępowania egzekucyjnego wykraczało poza jego ustawowe ramy i w niniejszym postępowaniu nie znajdowało uzasadnienia. Powyższe dotyczy również wniosku strony o zobowiązanie Dyrektora Oddziału ZUS w T. do przedłożenia całej kartoteki księgowej dłużnika I. P. sp. z o.o. na okoliczność ustalenia dat i wysokości wpłat oraz sposobu ich zaksięgowania.
Organ nadzoru rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny nie mógł badać prawidłowości całego postępowania egzekucyjnego, w tym zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową, i to na wniosek podmiotu, który nie jest zobowiązanym w toczącym się postępowaniu.
Oznacza to, że organ I jak i II instancji nie miały podstaw do kwestionowania zaskarżonego postanowienia.
II.
Skargę na ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej złożyła spółka T. G. sp.k. zarzucając naruszenie:
- art. 7, art. 77§1, art. 80 k.p.a., przez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy dotyczących ustalenia organu właściwego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika I. P. sp. z o.o. i uznanie, że sprawa dotyczy jedynie wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w T., podczas gdy ustalenie właściwego organu do prowadzenia postępowania egzekucyjnego stanowi podstawę do ustalenia, czy wydane postanowienie nie jest obarczone wadą nieważności,
- art. 136 w zw. z art. 75§1 i art. 78 k.p.a. przez zaniechanie rozpoznania zarzutu odnośnie zaniechania przeprowadzenia wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę przez organ I instancji, a to zgłoszonego w piśmie z 13 września 2016r. i 14 października 2016r. o zobowiązanie komornika do przedłożenia całości dokumentów znajdujących się w aktach egzekucyjnych, w tym postanowienia o zbiegu egzekucji i wyznaczenia organu do prowadzenia dalszych czynności, na okoliczność wpłat dokonywanych przez dłużnika i sposobu ich zaliczania, zbiegu egzekucji i wyznaczenia organu do jej dalszego prowadzenia, mimo że zgłoszone zostały w czasie właściwym i na okoliczności mające znaczenie w sprawie, a organ nie wskazał przyczyn do ich nierozpoznania, co doprowadziło do uznania, że wydane postanowienie nie jest obarczone wadą nieważności,
- art. 156§1 i §2 k.p.a. przez uznanie, ze brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, podczas gdy organ I ani II instancji wbrew żądaniu strony nie ustalił, czy doszło do zbiegu egzekucji oraz czy doszło do wyznaczenia przez sąd organu do dalszego jej prowadzenia, jak również nie zapoznał się z podjętymi czynnościami przez komornika sądowego, co skutkowało bezzasadnym utrzymaniem w mocy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej.
W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o:
- wstrzymanie przez Dyrektora Izby Skarbowej wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w T. (postanowieniem z 16 marca 2017r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia),
- wstrzymanie wykonania postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w T. z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody skarżącemu i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków,
- uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji,
- zwrot kosztów postępowania od organu dla strony, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
III.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 935 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym.
Zgodnie z treścią art. 1§1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. 2016r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1§2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w §1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 3§1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145§1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu, tzn. czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z 1 czerwca 2016r. (k.92 akt administracyjnych) jest sprawa procesowa, której przedmiotem jest rozpoznanie i rozstrzygnięcie w trybie unormowanym przepisami prawa procesowego, zgodności z przepisami prawa, w szczególności zaś zgodności z materialnym prawem administracyjnym, rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej, to jest innymi słowy, jej prawidłowości pod kątem kwalifikowanych wad prawnych postanowienia wydanego w sprawie. Co przy tym istotne, w postępowaniu tym, organ nie może jednak przejść do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej. W przeciwieństwie do pozostałych dwóch trybów postępowania nadzwyczajnego, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji przedmiot tego postępowania został ograniczony bowiem wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej (por. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, "Państwo i Prawo" 2001, z. 8, s. 31). Konsekwencją powyższego jest więc to, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowieni jest ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej, z punktu widzenia wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156§1 pkt 1-7 k.p.a., z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie. Tym samym, w ramach postępowania nieważnościowego organ nie może dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, ani też kwestionować stanu faktycznego sprawy zakończonej postanowieniem stanowiącym przedmiot kontroli prowadzonej w tym postępowaniu nadzorczym (por. np.: wyrok NSA z 16 stycznia 2014r., sygn. akt: II GSK 1617/12; wyrok NSA z 25 kwietnia 2013r. sygn. akt: I OSK 1822/11). Istota nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji, o którym mowa w art. 156 k.p.a., wyraża się więc w tym, że celem tego postępowania nie może być ponowne rozpoznawanie sprawy, tak jak w postępowaniu zwykłym. Innymi słowy, istotą tego postępowania jest ocena, czy weryfikowane ("inkryminowane") postanowienie jest zgodne z prawem i nie zawiera wad powodujących jego nieważność oraz czy, przeprowadzone postępowanie i dowody w nim zgromadzone dawały podstawę do wydania takiego rozstrzygnięcia, jakie z postanowienia tego wynika. Postępowanie o stwierdzenie nieważności postanowienia ma na celu wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem obowiązującym w dacie jego wydania, a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do jej istoty. W postępowaniu nadzorczym, którego celem jest poddanie ocenie postanowienia pod kątem przesłanek wymienionych w art. 156§1 k.p.a., organ nadzoru nie prowadzi bowiem postępowania mającego zastąpić działanie organu, którego postanowienie jest badane. Zatem zakres tego postępowania jest ograniczony do badania przesłanek nieważności, a więc do weryfikacji samego postanowieni z wyłączeniem możliwości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, której to postanowienie dotyczy (por. również wyrok NSA z 5 sierpnia 2014r., sygn. akt: I OSK 11/13).
W kontekście wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej podkreślenia wymaga również, że stwierdzenie nieważności decyzji - jakkolwiek jest aktem dopuszczalnym przez ustawodawcę - to jednak ma charakter wyjątkowy, co w świetle wyczerpującego wyliczenia przez ustawodawcę podstaw nieważności decyzji wymienionych w art. 156§1 k.p.a., oznacza nakaz dokonywania ścisłej ich interpretacji.
Zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej, prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w T..
Podstawę materialno-prawną wydanego przez Dyrektora ZUS rozstrzygnięcia, stanowił art. 71a§9 u.p.e.a. Jak wynika z jego treści, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Do wydania postanowienia, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie niezbędne jest łączne zrealizowanie dwóch przesłanek: dłużnik zajętej wierzytelności musi uchylać się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu oraz jednocześnie to uchylanie się musi mieć charakter działania bezpodstawnego.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Dyrektor Oddziału ZUS w T., działając na podstawie art. 89§1 u.p.e.a. skierował do skarżącego ,,zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej". Zawiadomienie to na odwrotnej stronie, zawierało pouczenie dla dłużnika zajętej wierzytelności oraz pouczenie dla zobowiązanego. Z treści tych pouczeń jednoznacznie wynika, że jeżeli wierzytelność pieniężna została uprzednio zajęta przez inny organ egzekucyjny, dłużnik zajętej wierzytelności (skarżący) niezwłocznie zawiadamia o tym właściwe organy egzekucyjne.
W przedmiotowej sprawie, skarżący poinformował organ, iż wprawdzie odmawia przekazania zajętej wierzytelności firmy I. P. Sp. z o.o. w T. ale z uwagi na podpisanie umowy o dofinansowanie ze środków EFRR. Skarżący jako beneficjent pomocy w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 zobowiązany jest do przestrzegania przepisów rozporządzeń unijnych. Odpowiadając na wezwanie organu, w piśmie z 16 stycznia 2016r. ponownie podniesiono, że środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków europejskich nie podlegają egzekucji i nie zostaną przekazane. W zażaleniu z 22 czerwca 2016r. na postanowienie Dyrektora ZUS, po raz pierwszy podniesiono, że w sprawie nastąpił zbieg egzekucji (art. 773§1 k.p.c.) a komornik sądowy przekazał kwotę 500.000,00 zł wierzycielowi. Podobną argumentację przedstawiono we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia (pismo z 233 czerwca 2016r.).
Z kalendarium czynności podejmowanych w sprawie, wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że pomiędzy datami zawiadamiania o zajęciach wierzytelności tj. 22 września 2015r., 7 października 2015r. a dniem wydania postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS tj. 1 czerwca 2016r. organ nie dysponował żadną informacją na temat zbiegu egzekucji a w szczególności tym, że jest organem niewłaściwym do prowadzenia egzekucji a dłużnik zajętej wierzytelności przekazał już kwoty komornikowi sądowemu.
Co istotne, w dalszych pismach procesowych ani skarżący ani pełnomocnik nie wskazali sygnatury sprawy (spraw) prowadzonych przez komornika sądowego, ograniczając się jedynie do informacji, że komornik M. P. prowadzi postępowanie.
Do zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej dochodzi, jeżeli do tego samego prawa lub rzeczy skierowana jest egzekucja sądowa i administracyjna, a obie egzekucje prowadzone są przeciwko temu samemu dłużnikowi (zobowiązanemu). Należy podkreślić, że zbieg egzekucji nie oznacza zbiegu prowadzonych postępowań egzekucyjnych (administracyjnego czy sądowego), w ramach których komornik sądowy czy organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, tj. egzekucję do tej samej rzeczy albo prawa i tej samej osoby (dłużnika i zobowiązanego). Zbieg egzekucji to sytuacja odnosząca się do konkretnego, tego samego podmiotu oraz przedmiotu, rzeczy lub prawa, do którego skierowano egzekucję w trybie sądowym i administracyjnym. Aby uniknąć negatywnych skutków tego stanu rzeczy ustawodawca poddał go kontroli, ocenie i rozstrzygnięciu sądowi powszechnemu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 15 grudnia 2009r. sygn. akt: I SA/Wr 1048/09, wyrok WSA w Gliwicach z 21 lipca 2008r. sygn. akt: I SA/GL 260/08).
W przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej co do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego, administracyjny organ egzekucyjny i komornik wstrzymują czynności egzekucyjne na wniosek wierzyciela, dłużnika lub z urzędu i przekazują akta egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej sądowi rejonowemu, w którego okręgu wszczęto egzekucję, w celu rozstrzygnięcia, który organ egzekucyjny-sądowy czy administracyjny-ma dalej prowadzić łącznie egzekucję w trybie właściwym dla danego organu (art. 773§1 zd. 1 k.p.c.). W przypadku wystąpienia dalszych zbiegów egzekucji do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego, łączne prowadzenie egzekucji przejmuje organ egzekucyjny wyznaczony przy pierwszym zbiegu egzekucji (art. 773§3 k.p.c.). Z treści cytowanych wyżej przepisów wynika, że sąd rejonowy orzeka wyłącznie o organie egzekucyjnym właściwym do dalszego prowadzenia łącznie egzekucji z danej rzeczy lub prawa majątkowego, a nie o połączeniu postępowań egzekucyjnych – sądowego i administracyjnego, w których doszło do zbiegu egzekucji w rozumieniu art. 773§1 k.p.c. i art. 62 u.p.e.a. Organy te w granicach prowadzonego postępowania egzekucyjnego wyznaczonego osobą dłużnika lub zobowiązanego i tytułem wykonawczym podejmują samodzielnie czynności egzekucyjne w zakresie egzekucji z rzeczy lub praw zobowiązanego (dłużnika) nie objętych takim zbiegiem. Rozstrzygnięcie przewidziane w art. 773§1 k.p.c. oznacza niedopuszczalność egzekucji z danego prawa lub rzeczy przez inny organ egzekucyjny niż wyznaczony przez Sąd.
Interpolując powyższa na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że skarżący nie poinformował organu o zbiegu egzekucji do czego był zobligowany. Organem właściwym do wydania postanowienia w trybie art. 71a§9 u.p.e.a. był na podstawie art. 19§4 u.p.e.a. Dyrektor ZUS. Przedmiotem egzekucji były bowiem składki na ubezpieczenie społeczne co znalazło odzwierciedlenie w treści wystawionych tytułów wykonawczych.(k. 16, k.15, k.14 akt administracyjnych). Chybione były także zarzuty naruszenia art. 7, art. 75§1, art. 76, art. 77§1,art.78, art. 80 i art.136 k.p.a. bowiem przedmiotem kontroli były postanowienia organu odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia. W postępowaniu dotyczącym wzruszenia postanowienia nie przeprowadza się nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej postanowieniem.
Reasumując-zarzuty naruszenia art. 156§1 pkt 1 i 2 k.p.a. były niezasadne.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargą jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło