I SA/Kr 2988/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie: WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2005 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 25 listopada 2002 r., Nr : [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 111 ( sto jedenaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania W dniu [...] października 2001 r. W. T. zgłosił w Oddziale Celnym w K. do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód osobowy marki [...], rok produkcji 1994, przywieziony z N. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył rachunek nr [...] z dnia [...] października 2001 r., określający wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę [...]. Dyrektor Urzędu Celnego, działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) zakwestionował wiarygodność faktury z uwagi na jej niską cenę w stosunku do rzeczywistej wartości przedmiotowego pojazdu i decyzją z dnia 16 listopada 2001 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe, określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 1.372,60 zł oraz objął w/w towar procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpatrzeniu odwołania skarżących, decyzją z dnia [...] marca 2002 r. uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, z uwagi na nie wystarczające uzasadnienie przyczyn zakwestionowania wartości celnej samochodu oraz przyczyn, dla których organ celny nie mógł ustalić wartości celnej towaru w sposób określony w art.25 - 28 Kodeksu celnego. Mając powyższe na uwadze Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] września 2002 r. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] zł oraz objął przedmiotowy samochód procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził, że wartość transakcyjna zadeklarowana w zgłoszeniu celnym nie odpowiada rzeczywistej wartości sprowadzonego pojazdu . Podstawą oceny były dane z katalogu EUROTAX z 9/2001, wycena rzeczoznawcy z Polskiego Związku Motorowego oraz zdjęcia. Przeprowadzone postępowanie celne potwierdziło jego zasadność, gdyż ustalona metodą zastępczą cena pojazdu znacząco odbiegała - o 80% - od ceny zadeklarowanej przez skarżącego. W przypadku zakwestionowania wartości celnej towaru organ celny ustala tę wartość na podstawie art.29 Kodeksu celnego tj. metodą "ostatniej szansy" . Naczelnik Urzędu Celnego podniósł, że postępowanie w tej kwestii zostało opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej i opublikowane w formie załącznika do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U.Nr 80, poz.908 ). W świetle w/w przepisu przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów tą metodą można oprzeć się na katalogach lub specjalistycznych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Następnie biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowanego w tym, samym roku, co pojazd będący przedmiotem importu, dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału od " wartości czystej" podatku VAT, podatku akcyzowego i cła. W rozpatrywanej sprawie organ celny przyjął kwotę [...] zł tj. wartość rynkową tego pojazdu według katalogu "Informator rynkowy, Samochody samochodowe, wydawnictwa EUROTAX ", a następnie pomniejszył tę wartość o 22% z tytułu podatku VAT, o 6,4% z tytułu podatku akcyzowego oraz o 35% z tytułu cła. Wartość celna w/w pojazdu została ustalona na kwotę [...] zł tj. [...] DEM. Cło wymierzono według stawki celnej obniżonej 5% minimum [...] EUR tj. w kwocie [...] zł. Odnosząc się do złożonych przez skarżącego dokumentów organ celny powołując się na Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U. Nr 17, póz.204) wskazał, że przy ustalaniu wartości celnej towarów " metodą ostatniej szansy" brak jest podstaw do uwzględnienia w wartości celnej towaru stanu technicznego pojazdu z uwagi na jego uszkodzenia i braki oraz ponadnormatywny przebieg. Od powyższej decyzji skarżący złożyli odwołanie, w którym zarzucili, iż zakwestionowanie zadeklarowanej wartości samochodu nastąpiło w oderwaniu od faktycznie obowiązujących cen na rynku niemieckim i w oderwaniu od stanu pojazdu, udokumentowanego na zdjęciach znajdujących się w aktach sprawy. Zakupiony pojazd był zaniedbany i wymagał remontu, dlatego zapłacona cena [...] DEM nie powinna budzić wątpliwości organu celnego. Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu złożonego odwołania, decyzją z dnia 25 listopada 2002 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i stwierdził, że cena podana w dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego nie jest bezwzględnie wiążąca dla organów celnych. Wartość transakcyjna nie zawsze odpowiada wartości towaru . Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach, jakimi w przypadku samochodów mogą być katalogi specjalistyczne cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych. W toku postępowania odwoławczego dokonano porównania zadeklarowanej wartości z danymi z Katalogu "Schwackeliste.Pkw.Gelandewagen.Transporter" nr 9/2001 wydanego przez Eurotaxschwacke. Niemcy. Katalog ten zawiera obiektywne średnie ceny nowych i używanych samochodów na obszarze Niemiec, z danymi ustalonymi na podstawie obserwacji rynku . W katalogu tym średnia cena zakupu samochodu odpowiadającego typowi sprowadzonego pojazdu została oszacowana na kwotę [...] DEM, co stanowi kwotę prawie 100% większa od ujawnionej na rachunku. Wskazane okoliczności stanowiły zatem podstawę do odmówienia wiarygodności przedłożonej faktury. Dokonując ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu organ I instancji prawidłowo zastosował - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - metodę określoną w art.29 Kodeksu celnego, zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej . Przyjmując za podstawę cenę pojazdu o takich samych parametrach technicznych, jak pojazd będący przedmiotem importu, organ celny pomniejszył te cenę o należności podatkowo-celne . Odnośnie zarzutu nie uwzględnienia w wartości celnej towaru stanu technicznego pojazdu organ odwoławczy powołał się na Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U. Nr 17, poz.204), zgodnie z którym jako odpad zostały zaklasyfikowane pojazdy wycofane z eksploatacji - nie zarejestrowane lub niezdolne do ruchu. Przepisy te zostały wprowadzone w celu wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych, dlatego służby celne nie odliczyły od " uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu, czy ekspertyzy, określonego w procencie stopnia zużycia ,czy uszkodzenia pojazdu, gdyż taki samochód nie może być objęty procedurą dopuszczenia do obrotu. Dotyczy to także korekt z tytułu ponadnormatywnego zużycia (w tym przebiegu ). Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący powtórzył dotychczasowe argumenty zawarte w odwołaniu do decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a dodatkowo stwierdził, że organy celne są upoważnione do oceny przedłożonych dokumentów pod względem ich wiarygodności formalnej i materialnej. W rozpatrywanej sprawie organ celny zakwestionował przedłożoną fakturę pod względem materialnym, o czym zadecydowała niska cena w stosunku do rzeczywistej wartości zgłoszonego towaru. Ocena wiarygodności musi być oparta na obiektywnych przesłankach, jakimi w przypadku samochodów są katalogi specjalistyczne cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych . Jak wynika z akt sprawy podstawą oceny były dane z katalogu "EUROTAX Schwackeliste, nr 9/2001 . Konsekwencją merytorycznego zakwestionowania przedstawionej faktury w odniesieniu do przedmiotowego samochodu jest ustalenie jego wartości celnej w oparciu o przepisy Kodeksu celnego . W przypadku samochodów używanych stosuje się metodę określona w art.29 tej ustawy. Postępowanie celne dowiodło, że ustalona metodą " ostatniej szansy" cena pojazdu odbiegała o 100% od ceny zadeklarowanej w zgłoszeniu celnym. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w toku prowadzonego postępowania nie naruszono przepisów proceduralnych, a wydane decyzje zawierają ocenę zebranego materiału dowodowego i wyjaśniają przesłanki dokonanego rozstrzygnięcia. Na rozprawie w dniu 27 września 2005 r. skarżący W. T. podniósł, że sprowadzony przez niego pojazd był uszkodzony, miał wgniecenia i uszkodzenia powłoki lakierniczej, uszkodzenia maski i widoczne ogniska korozji ; zanieczyszczona tez była tapicerka. Stan towaru odzwierciedlają zdjęcia znajdujące się w aktach sprawy. Uszkodzenia te nie zostały odnotowane w protokole oględzin pojazdu z dnia [...] października 2001 r., sporządzonym przez funkcjonariusza celnego. Skarżący podniósł, że przedmiotowy pojazd został zakupiony w autokomisie pojazdów powypadkowych, dlatego kwestionowanie zadeklarowanej wartości celnej było nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ). Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpatrywanej sprawie organy celne naruszyły przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, która zgodnie z art.23 § 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego ( art.23 § 7 ). Przepis ten upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. Dopuszczalność wyeliminowania zasady określonej w art.23 § 1 Kodeksu celnego uzależniona jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek 1/ brak wiarygodności dokumentów lub brak samych dokumentów, 2/ wskazania przez organ celny przyczyn braku wiarygodności dokumentów . W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art.23 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna . Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia . Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu, że cena zawarta w katalogu "Schwackeliste" różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy, gdy okaże się że była ona rażąco niska . Organ celny musi wykazać, że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym . Podkreślić należy, że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu ( wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r, syg.akt I SA/Łd 14/00, ONSA 2002,Nr 2, poz.76 ) . W rozpatrywanej sprawie postępowanie na okoliczność ustalenia wartości celnej sprowadzonego pojazdu zostało przeprowadzone w oderwaniu od stanu pojazdu w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, z pominięciem przedłożonych przez skarżących dowodów oraz z naruszeniem obowiązujących w tym zakresie przepisów. Sam fakt nabycia przedmiotowego pojazdu w komisie samochodów powypadkowych wykluczał proste porównanie ceny zadeklarowanej z ceną wynikającą z tego katalogu . Zgodnie z wyjaśnieniami zawartymi w katalogu Eurotax w rozdziale " Wartość wycenionego pojazdu" notowania katalogowe należy skorygować m.in. o ponadnormatywny przebieg, dokonywane naprawy powypadkowe, ilość poprzednich właścicieli, sposób użytkowania, lokalną specyfikę rynku samochodowego, akcje promocyjne, zwyczajowe prowizje. Sąd nie podzielił stanowiska organów celnych odnośnie braku podstaw do uwzględnienia w wartości celnej towaru stanu technicznego pojazdu z uwagi na jego uszkodzenia, braki, czy ponadnormatywny przebieg. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie klasyfikacji odpadów (Dz.U. Nr 17, poz.204) dotyczy pojazdów wycofanych z eksploatacji - niezarejstrowanych lub niezdolnych do ruchu. Z akt sprawy wynika, że pojazd sprowadzony przez skarżącego był zdolny do ruchu w momencie dokonania zgłoszenia celnego, zatem wskazane przepisy nie maj ą zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W związku z powyższym przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ celny powinien przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowanie . Dopiero wtedy, gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru, ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Stosując metodę "ostatniej szansy" przy ustalaniu ceny samochodu na podstawie katalogu "EUROTAX" należy uwzględnić korekty dotyczące stanu technicznego pojazdu tj. ponadnormatywny przebieg, braki i uszkodzenia, które mają istotny wpływ na wartość samochodu . Obowiązek taki wynika bezpośrednio z art.85 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego .A zatem wartość celna pozostaje w ścisłym i nierozerwalnym związku ze stanem towaru . Odmienne stanowisko organów celnych w tym zakresie nie tylko, że ma żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach, ale stanowi oczywiste naruszenie wskazanego przepisu. Niezależnie od powyższego Studium 1.1 określające postępowanie wobec używanych pojazdów samochodowych, stanowiące załącznik do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r. - Wyjaśnienia dotyczące wartością celnej i powołane w zaskarżonej decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł w pkt.17 stanowi, że wartość cena powinna być ustalona " w rozsądny sposób", a zalecane metody wyceny powinny być stosowane " z rozsądną elastycznością " . Zgodnie z pkt.23 Studium można oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. W takim przypadku należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość ( nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia). Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art.152 w/w ustawy uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 w/w ustawy.