I SA/Kr 314/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ł.G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ł.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 grudnia 2015 r. nr: [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów niezaewidencjonowanych za 2011 r. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 150 zł; I) w pozostałym zakresie wniosek oddalić Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 grudnia 2015 roku w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów niezaewidencjonowanych za 2011 rok skarżący Ł.G. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo wraz z żoną Z.G., z którą zamieszkuje u teściów. Miesięczny dochód małżonków G. wynosi 2.250 zł i stanowi go zysk z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w wysokości 1.000 zł i wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości 1.250 zł. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, oszczędności, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Ł.G. podniósł, iż w okresie zimowym nie posiada żadnych zleceń ze względu na charakter branży budowlanej. Rok 2015 był jednym z słabszych dla jego firmy, czego skutkiem są obecne problemy finansowe. Żona wnioskodawcy - ze względu na ciążę - przebywa aktualnie na L4. Bieżące wydatki rodziny na żywność, odzież, bilety i media zamykają się kwotą 2.000 zł miesięcznie. Odnosząc się do wezwania Referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe tylko z żoną pod adresem W. ul. W. Teść nie żyje, a teściowa zamieszkuje po adresem W. ul. W.. Z przedłożonych dokumentów źródłowych wynika, że wysokość zasiłku chorobowego żony skarżącego za miesiąc luty 2016 roku wyniosła 1.279,56 zł. W roku 2014 Ł.G. z prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął przychód w wysokości 32.278,66 zł, a w 2015 roku 36.821,13 zł. Z deklaracji VAT-7 wynika, że w miesiącu grudniu 2015 roku skarżący dokonał nabycia towarów i usług o wartości 405 zł, w styczniu 2016 podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju wyniosła 1.440 zł, a wartość nabytych towarów i usług za ten okres wyniosła 3.266 zł, zaś w miesiącu lutym 2016 roku podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju wyniosła 2.593 zł, a wartość nabytych towarów i usług za ten okres to 3.044 zł. Wydatki skarżącego przedstawiają się następująco: energia elektryczna 245,04 zł (za okres od 16 listopada 2015 roku do 15 stycznia 2016 roku), gaz 127,96 zł (za okres od 7 stycznia do 7 marca 2016 roku), usługi telekomunikacyjne za marzec 2016 roku 103,91 zł, woda 188,90 zł (za okres od 3 grudnia 2015 roku do 26 lutego 2016 roku) i podatek od nieruchomości i rolny za 2016 rok 551 zł. Ł.G. posiada następujące pojazdy mechaniczne: Volkswagen Transporter rok produkcji 1992, Mercedes 814 rok produkcji 1997 i koparkę MF rok produkcji 1996. Saldo rachunku bankowego skarżącego w Banku Spółdzielczym w B. na dzień 24 marca 2016 roku wynosiło 308,06 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Orzekający uwzględnił fakt, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie skarżący złożył do tut. Sądu skargę w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 315/16, a suma wpisów sądowych – jedynego na obecnym etapie postępowania elementu kosztów sądowych – w dwóch sprawach wynosi 1.917 zł (1.500 zł + 417 zł). Mając na uwadze obecną sytuację finansową Ł.G., należy stwierdzić, że uiszczenie kosztów sądowych w pełnej wysokości nie byłoby możliwe bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny. Jak wynika bowiem z oświadczeń wnioskodawcy oraz dokumentów źródłowych na miesięczne dochody małżonków G. składa się zasiłek chorobowy żony wnioskodawcy w wysokości 1.279,56 zł i nieregularny dochód z działalności gospodarczej skarżącego określony we wniosku na kwotę 1.000 zł (za 2015 rok średni miesięczny przychód skarżącego wyniósł 3.068,43 zł). Znaczna część tych środków przeznaczana jest przez wnioskodawcę na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania rodziny, gdyż suma miesięcznych wydatków na media wynosi ponad 300 zł (prąd 122,50 zł, gaz 64 zł, woda 76 zł, podatek 46 zł). Do tej kwoty należy doliczyć wydatki m. in. na wyżywienie, ubranie, czy środki higieny. Wnioskodawca nie posiada przy tym zgromadzonych oszczędności, ani cennych przedmiotów, które mogłyby zostać spieniężone. Należy jednak zauważyć, że na rachunku bankowym skarżącego znajdują się środki finansowe w kwocie 308,03 zł, które – w ocenie orzekającego - pozwolą stronie pokryć część kosztów należnych w dwóch zainicjowanych przez niego postępowaniach sądowych. W przedstawionej sytuacji materialnej uiszczenie przez skarżącego kwoty 150 zł tytułem kosztów sądowych w niniejszej sprawie i nie spowoduje uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego żony. Powyższe rozstrzygnięcie stanowi wyraz racjonalnego miarkowania zdolności płatniczych strony w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne i jest znaczną pomocą finansową ze strony Skarbu Państwa. Łączna wysokość kosztów sądowych w dwóch zainicjowanych przez skarżącego sprawach wyniesie bowiem 300 zł (2 x 150 zł), zamiast 1.917 zł. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Ł.G. do osób takich nie należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych ponad kwotę 150 zł należy uznać za adekwatną do jego aktualnej sytuacji majątkowej. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 258 § 1 i § 2, pkt 7 p.p.s.a.