I SA/Kr 327/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. Nr: [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiące październik - grudzień 2004 r. oraz styczeń 2005 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr: [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiące październik - grudzień 2004 r. oraz styczeń 2005 r. - D. K. wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. Wniosek skarżącego nie został złożony w przewidzianej prawem formie, dlatego w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] marca 2008 roku skarżącemu został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu [...] kwietnia 2008 roku do tut. sądu wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF". Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami: T. K. i B. K. oraz bratem A. K. Ich miesięczny dochód wynosi 6.300 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 1.600 zł, świadczenie emerytalne jego ojca w wysokości 2.300 zł, świadczenie emerytalne matki w wysokości 900 zł oraz wynagrodzenie za pracę brata skarżącego w wysokości 1.500 zł. Skarżący nie dysponuje majątkiem nieruchomym, jak również cennymi ruchomościami. Rodzice skarżącego są właścicielami mieszkania o powierzchni 46 m- oraz działki rolnej wielkości 29 arów. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż na skutek działań komornika zostało zajęte w połowie jego wynagrodzenie oraz zablokowane konto bankowe. Powodem zajęcia wynagrodzenia jest niespłacenie należnego podatku VAT, którego dotyczy właśnie złożona do WSA skarga. Tym samym komornik pośrednio uniemożliwia skarżącemu dalsze postępowanie na drodze sądowej pozostawiając na utrzymanie kwotę około 750 zł. Po opłaceniu miesięcznych wydatków skarżący nie ma możliwości wpłacenia w terminie kwoty pokrywającej koszty sądowe. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę i osiąga stałe miesięczne dochody w wysokości 1.600 zł. Zajęcie przez komornika części uzyskiwanego wynagrodzenia oraz zajęcie konta bankowego ma niewątpliwie wpływ na sytuację finansową skarżącego, gdyż może on swobodnie dysponować jedynie częścią uzyskiwanego wynagrodzenia. Należy jednak zauważyć, że sytuację materialną osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy ocenia się przy uwzględnieniu nie tylko dochodów uzyskiwanych przez nią samą, ale również członków rodziny pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Z oświadczenia skarżącego zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że zarówno rodzice skarżącego, jak również jego brat uzyskują stałe miesięczne dochody: rodzice łącznie sumę 3.200 zł, zaś brat kwotę 1.500 zł. Rodzice skarżącego są ponadto właścicielami mieszkania o powierzchni 46 m- oraz nieruchomości rolnej wielkości 29 arów. Ich sytuacja majątkowa jest dobra. Zatem D. K. winien w pierwszej kolejności skorzystać z pomocy członków rodziny, nie zaś z pomocy państwa. Zwłaszcza, że rodzice i dzieci zobowiązani są wspierać się wzajemnie (art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Obowiązek ten dotyczy również udzielania osobom uprawnionym pomocy finansowej w celu zapewnienia możliwości prowadzenia postępowania sądowego. Ponadto, na marginesie należy zauważyć że skarżący, pomimo, iż na obecnym etapie postępowania nie ma obowiązku udziału profesjonalnego pełnomocnika, korzysta z usług doradcy podatkowego. Powierzenie sprawy pełnomocnikowi z wyboru wprawdzie nie jest okolicznością, która sama przez się może decydować o zasadności lub bezzasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, okoliczność ta podlega jednak ocenie orzekającego w całokształcie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy (orzeczenie SN z dnia 6 listopada 1953 r. sygn. akt I C 1427/53, OSN 1954/2/52). Zdaniem orzekającego sytuacja materialna wnioskodawcy pozwala na poniesienie w niniejszej sprawie wpisu sądowego oraz innych ewentualnych kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącego kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).