I SA/Kr 329/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. N. – T. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie z wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.12.2007r. nr [... ] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E. N. – T .o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego wniosku strona skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie, w związku z wymienionymi okolicznościami, uiścić wpisu sądowego bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny. Stąd też, biorąc pod uwagę etap postępowania sądowoadministracyjnego niniejszy wniosek został potraktowany jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmujący żądanie zwolnienia z wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.12.2007r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", akt sprawy oraz nadesłanych dokumentów E. N. – T. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem N. T. H. ur. w 1961 r. córką P.N. – T. ur. w 2002 r. , oraz synami P. N. – T. ur. w 1997r. i P. N. – T. ur. w 2004r. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje miesięcznie dochód w wysokości 1683,14 zł. brutto. Spłaca kredyt mieszkaniowy w wysokości 1500 zł. miesięcznie. N. T. H. nie pracuje natomiast i nie osiąga dochodów. Koszty utrzymania rodziny obejmują następujące wydatki : czynsz za mieszkanie – po podwyżce – 415, 36 zł. , opłatę za gaz – 65 zł. , opłatę za wodę 28,05 zł. , opłatę za ogrzewanie – 119,66 zł. , opłatę za prąd – 54 zł. Strona skarżąca ponosi ponadto koszty leczenia w wysokości 400 zł. miesięcznie oraz koszty leczenia syna w wysokości 200 zł. miesięcznie. Jest właścicielem mieszkania o pow. 62 m2 w K. Działka budowlana o pow. 7 a w N. należy natomiast do syna. W roku 2008 E. N. – T. osiągnęła dochód wynoszący 22 324,7 zł. przy przychodzie na poziomie 291 366,89 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma jednak analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych E. N. - T. Stąd też jej pełnomocnik został wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni. Nie nadesłała bowiem zeznania podatkowego dotyczącego rozliczenia podatku VAT za ostatni miesiąc. Przedstawiony przez stronę skarżącą stan majątkowy jest natomiast dla orzekającego niejasny i nielogiczny. Przede wszystkim nie jest możliwe aby wydatki rodziny (2782,07 zł. ) tak znacznie przewyższały jej dochody (1683,14 zł. ) co ma miejsce w niniejszym przypadku ! Budzi to wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń strony skarżącej. Orzekający nie dał też wiary stwierdzeniom strony skarżącej , iż nie posiada ona rachunku bankowego. Trudno bowiem uwierzyć iż wszystkie transakcje w ramach prowadzonej działalności gospodarczej która w roku ubiegłym przyniosła przychód w wysokości 291 366,89 zł. oraz spłatę rat kredytu w wysokości 1500 zł. przeprowadza bez pomocy banku. Wątpliwości te są tym bardziej uzasadnione jeżeli weźmie się pod uwagę regulację art. 61§ 1 ustawy z dnia 29.08.2007 (t.j. Dz.U z 2005r.,nr 8 poz. 80 z p.zm.) Ordynacja podatkowa , który stanowi, iż : "Zapłata podatków przez podatników prowadzących działalność gospodarczą i obowiązanych do prowadzenia księgi rachunkowej lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów następuje w formie polecenia przelewu. " Przedsiębiorca musi więc mieć rachunek firmowy. W konsekwencji wyżej wymienionych faktów, zdaniem orzecznika, nie zostały wyjaśnione podstawowe okoliczności dotyczące źródeł i wysokości dochodów strony skarżącej oraz jej rodziny a zaprezentowane zachowanie wskazuje co najmniej na brak chęci w rzeczywistym przedstawieniu majątku i kondycji finansowej rodziny E. N. - T. Taki stan rzeczy jednoznacznie wskazuje natomiast , iż przesłanka z art. 246§1 w/w ustawy dotycząca wykazania przez stronę skarżącą, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania , bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , nie została spełniona. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.