I SA/Kr 332/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości płatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń, marzec, kwiecień i maj 2002 r. p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia [...].03.2008 r. skarżący D. G. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] orzekającą o odpowiedzialności skarżącego za zaległości płatnika "B." Sp. z o.o. z siedzibą w K. w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres I-V 2004 r. za styczeń, marzec, kwiecień i maj 2002 r. w kwocie 12 662 zł wraz z odsetkami. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący wskazał na swą złą sytuację ekonomiczną, będącą wynikiem wymuszeń rozbójniczych popełnionych na jego osobie w latach 1999- 2005, przewlekłego postępowania sądowego oraz braku możliwości egzekucji odszkodowania zasądzonego od sprawców wymuszeń na jego rzecz, przez sąd karny. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący posiada dochód miesięczny w wysokości 1500 zł, ma na utrzymaniu dwóch małoletnich synów, mieszka wraz z rodzicami w domu będącym własnością jego ojca i nie posiada majątku. Zarządzeniem Referendarza WSA z dn. [...].04.2008 r. sygn. SA/Kr 330/08, wezwano skarżącego D. G., w trybie art. 225 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie szczegółowo wskazanych informacji, a to: - podanie wysokości miesięcznych dochodów oraz stanu majątkowego rodziców, z którymi skarżący wspólnie zamieszkuje, ewentualnie innych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - oświadczenia dot. ewentualnego partycypowania matki dzieci w ich utrzymaniu, - informacji dot. ewentualnego zarejestrowania w urzędzie pracy jako bezrobotny, - oświadczenia czy korzysta z pomocy społecznej, a jeśli tak to w jakiej wysokości, - oświadczenia , popartego stosownymi rachunkami, dot. stałego miesięcznego obciążenia z tytułu opat za media, czynsz, - przedłożenie wykazów posiadanych rachunków bankowych i wyciągów z tych rachunków za okres ostatnich 3 miesięcy oraz odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe. Skarżący w dn. [..].04.2008 r. złożył dokument zatytułowany "Uzupełnienie wniosku". Postanowieniem z dnia [...].04.2008r. Referendarz sądowy WSA oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...].05.2008 r. do Sądu wpłynął sprzeciw na to postanowienie referendarza, w którym skarżący ponownie wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. Skarżący podniósł, że nie wykazał uprzednio wszystkich ponoszonych przez siebie wydatków, co obecnie czyni. Wskazał, że ponosi wydatki na leczenie syna D. chorego na padaczkę, w wysokości około 60 euro miesięcznie, a nadto matka skarżącego jest osobą ciężko chorą i pozostaje w trakcie leczenia, w związku z "chorobami kobiecymi". Nadto w złożonym sprzeciwie skarżący wskazał, że jako były Prezes Zarządu firmy B. został zobowiązany przez Sądy Rejonowe w K. do zwrotu pieniędzy niezapłaconych wierzycielom tej firmy przez firmę B "po przejęciu w/w w wyniku wymuszeń", na kwoty 15.000, 3000 oraz 10.000, na rzecz wskazanych w sprzeciwie osób. Nadto w sprzeciwie D. G. wskazał, że spłaca koszty postępowania sądowego oraz grzywnę w kwocie 660 zł/miesięcznie, na rzecz Sądu Rejonowego w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 wspomnianej ustawy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2006 r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2007 roku (Dz. U. z 2006 r. Nr 171, poz. 1227), od dnia 1 stycznia 2007 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 936 zł, zaś zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 roku (Dz. U. nr 171, poz. 1209) od dnia 1 stycznia 2007 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 1 126 zł. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrywana była w dwóch aspektach- z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w niniejszym postępowaniu (wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 400 zł), a z drugiej strony- biorąc pod uwagę możliwości finansowe skarżącego. W świetle danych wskazanych we wniosku o zwolnienie od kosztów, piśmie zatytułowanym "uzupełnienie wniosku" oraz w sprzeciwie od postanowienia referendarza WSA, dochód miesięczny skarżącego wynosi 1500 złotych, z tytułu prac dorywczych, ma on na utrzymaniu dwóch małoletnich synów, zaś matka dzieci partycypuje w kosztach ich utrzymania w wysokości około 1200 zł miesięcznie. Jak słusznie wskazano w skarżonym postanowieniu, łączne dochody wszystkich członków gospodarstwa domowego (uwzględniając rodziców skarżącego) wynoszą 5 100 zł. Z oświadczenia skarżącego wynika zaś, że opłaty miesięczne z tytułu czynszu, rachunków za media itp. zamykają się w kwocie 1 450 zł. Tak więc do dyspozycji członków gospodarstwa domowego pozostaje kwota 3 650 zł miesięcznie. Wprawdzie w złożonym sprzeciwie skarżący wskazuje na dalsze, ponoszone przez siebie koszty, a to w związku z chorobą syna, matki, zobowiązaniem go jako byłego Prezesa Zarządu firmy B. przez "Sądy Rejonowe w K" do zwrotu pieniędzy niezapłaconych wierzycielom tej firmy przez firmę B. oraz spłacaniem kosztów postępowania sądowego oraz grzywny w kwocie 660 zł miesięcznie, na rzecz Sądu Rejonowego w K., jednakże - wbrew przepisowi art. 246 ust. p.p.s.a., skarżący nie spełnił przesłanki uzasadniającej skorzystanie przez niego z prawa pomocy, nie wykazał bowiem, ze nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Zarówno twierdzenia zawarte w piśmie zatytułowanym "uzupełnienie wniosku", jak i sprzeciwie od postanowienia referendarza WSA nie zostały bowiem poparte jakąkolwiek dokumentacją - czy to w postaci kopii recept, dokumentacji medycznej, odpisów wyroków, postanowień, która potwierdzałaby fakty wskazane przez skarżącego. Zgodnie zaś z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie NSA w Warszawie z dn. 17.05.2006, II OZ 522/06, niepubl.), Sąd odmawia przyznania prawa pomocy, jeżeli podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami dotyczącymi majątku i dochodów. Nadto w orzecznictwie wyrażono pogląd (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, I SA/Gd 523/04z dn. 13.01.2005, niepubl.), że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane wobec uchylania się wnioskodawcy od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z naprowadzonych względów, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowiono jak w sentencji.