I SA/Kr 333/04

WyrokWSA w Krakowie2006-08-17

Skład orzekający: WSA Urszula Zięba, NSA Józef Gach, WSA Anna Znamiec

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umowy zawarte z osobą częściowo ubezwłasnowolnioną z powodu choroby psychicznej, bez zgody jej przedstawicieli ustawowych, mogą wywoływać skutki w prawie podatkowym?
Ratio decidendi
Umowy zawarte z osobą częściowo ubezwłasnowolnioną, bez zgody jej przedstawicieli ustawowych, nie są prawnie skuteczne i tym samym nie wywołują żadnych skutków w prawie podatkowym. W związku z tym podatnik nie był zobowiązany do zaewidencjonowania przychodu ani kosztów związanych z takimi umowami. Ewentualne uchybienia organów podatkowe w postępowaniu nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 rok. Organ podatkowy zakwestionował faktury dokumentujące sprzedaż stolarki aluminiowej i nabycie usług budowlanych, uznając je za nierzetelne. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych, wadliwą wykładnię przepisów podatkowych i naruszenie procedury. Sąd dopuścił dowód z wyroku sądu karnego, w którym skarżący został uniewinniony od zarzutu podania nieprawdy w zeznaniu podatkowym.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I SA/Kr 333/04 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 sierpnia 2006r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędziowie: NSA Józef Gach (spr), WSA Anna Znamiec, Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] 2006r., sprawy ze skargi Z. M., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., z dnia [...] 2004r. nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001r., - skargę oddala- Zaskarżoną decyzją - po rozpoznaniu odwołania - utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia {...] 2003r nr [...], która Z. M. określono wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001r w kwocie [...] gr. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że podatnik przy wykonywaniu działalności gospodarczej współpracował z J. W. , o czym świadczą następujące faktury : 1) bez numeru i daty na sprzedaż stolarki aluminiowej okiennej na kwotę [...] zł 2) na nabycie usług budowlanych na kwotę łączną [...]. Faktury te nie dokumentowały jednak rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. W konsekwencji, prowadzona przez podatnika księga przychodów i rozchodów nie stanowiła dowodu co do zapisów opartych na tych fakturach . W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] 2004r Nr. [...] Z. M. wniósł o uchylenie tej decyzji z powodu : - niekompletnych i przez to błędnych ustaleń faktycznych , będących podstawą zapadłego rozstrzygnięcia - - wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art.22 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz.U. z 2000r Nr 14 poz.176 ze zm.) - nieuprawnione zastosowanie art.23 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r Ordynacja Podatkowa ( Dz.U. Nr 137 poz.926 ze zm) oraz naruszenie dyspozycji określonej w art.23 § 2 ww ustawy , w związku z art.193 § 1 i 4 Ordynacji Podatkowej oraz przepisami Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000r w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów ( Dz.U Nr 116 poz.1222 ze zm.) - błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art.193 § 6,7 i 8 Ordynacji podatkowej - naruszenie procedury postępowania podatkowego poprzez obrazę art.120 , art.121, art.122, art.123, art.180, art.181, art.187 § 1, art.191, art.200 § 1 oraz art.210 § 4 Ordynacji podatkowej , mające istotny wpływ na wynik sprawy . W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko . Sąd dopuścił dowód z wyroku Sądu Rejonowego w L. sygn. akt [...] z dnia [...] 2005r , w którym Z. M. został uniewinniony od zarzutu popełnienia przestępstwa z art.56 § 1 kks polegającego m. innymi na tym , że w zeznaniu podatkowym PIT 36 za 2001r podał nieprawdę poprzez nierzetelne prowadzenie dokumentacji podatkowej (nierzetelne dowody księgowe) co spowodowało narażenie Skarbu Państwa na uszczuplenie podatku dochodowego w kwocie [...] . W uzasadnieniu tego wyroku zwrócono uwagę na to , w uzasadnieniu aktu oskarżenia oskarżyciel powołał się na Rozporządzenie Ministra Finansów z 22.12.1999r., z którego wynika , iż jeżeli wystawca nie posiada faktury VAT , nie zadeklarował podatku należnego z niej wynikającego , to odbiorca traci prawo do jego odliczenia. Powołano także orzeczenia TK z 16.06.1998r. , w którym Trybunał stwierdził, iż ryzyko wyboru niewłaściwego w tym nieuczciwego kontrahenta obciąża nabywcę towarów lub usług a podatek nieuiszczony obciąża nabywcę , choćby był on w dobrej wierze , co nie stoi na przeszkodzie dochodzenia przez niego odszkodowania od zbywcy na poniesioną szkodę. Dla przypisania Z. M. zarzucanego czynu oprócz wykazania zaistnienia elementów przedmiotowych należy wykazać umyślność ( art. 4 § 2 kks) . Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z 2.12.2002r ( sygn. akt IV KKN 559/99 publ. w programie komputerowym LEX nr 75491 ) w art. 56 § 1 kks stanowi oszustwo w postępowaniu podatkowym polegające m.in. na podaniu w tym postępowaniu niezgodnych z rzeczywistością danych, mogących mieć wpływ na ustalenie zobowiązania podatkowego. Do istoty tak opisanego działania należy umyślne wprowadzenie w błąd organu podatkowego , co do rzeczywistego stanu rzeczy, istotnego z punktu widzenia prawidłowego ustalenia wysokości należnego Skarbowi Państwa podatku. Jak wynika z kontroli przeprowadzonej przez US, kontrahent oskarżonego, J. W. nie uiścił należnego podatku od wystawionych przez Z. M. faktur VAT oraz nie posiadał ich kopii w swojej dokumentacji, czyli zgodnie z cytowanym wyżej Rozporządzeniem Ministra Finansów i wyrokiem TK , Z. M. zobowiązany jest do zwrotu odliczonego podatku. Jednakże zdaniem Sądu regulacje te obowiązują na gruncie zobowiązań podatkowych i samo ustalenie obowiązku zwrotu podatku nie powoduje automatycznie przypisanie odpowiedzialności karno-skarbowej . Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie dało się wykazać , iż działanie oskarżonego Z. M. stanowiło umyślne wprowadzenie w błąd organu podatkowego. Rozpoczynając współpracę z J. W. oskarżony uzyskał od niego stosowne dokumenty ( zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej , nr NIP, Regon, zaświadczenie o nie zaleganiu z podatkami), J. W. rzeczywiście figurował jako osoba prowadząca działalność gospodarczą i faktycznie prowadził działalność , roboty budowlane, na które opiewały przedmiotowe faktury zostały faktycznie wykonane .Należy podkreślić , iż J. W. pomimo stwierdzonej u niego choroby w postaci schizofrenii paranoidalnej w bezpośrednim kontakcie jest osobą elokwentną , rzeczową i budzącą zaufanie . Wskazane powyżej okoliczności dowodzą , iż na podstawie zebranych materiałów dowodowych brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Zaskarżona decyzja odpowiada prawu . J. W. został postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia [...] .1997r sygn akt I [...] częściowo ubezwłasnowolniony z powodu choroby psychicznej . W związku z tym posiadał on ograniczoną zdolność do czynności prawnych . Zgodnie z art.18 kc bez zgody przedstawicieli ustawowych nie mógł on dokonywać ważnych czynności prawnych polegających na zaciągnięciu zobowiązań lub rozporządzać prawami. Zgoda taka nie została udzielona co do umów zawartych przez skarżącego podatnika z J. W . Zatem umowy te nie były prawnie skuteczne . Tym samym nie wywołały one żadnych skutków w prawie podatkowym ( zob. opracowanie A.N. pod tytułem " Czynności nie mogące być przedmiotem skutecznej umowy" ( opubl. w Przeglądzie Podatkowym z 2003 nr 2 str 16 i nast.) .Oznacza to , że skarżący nie był obowiązany do zaewidencjonowania zarówno przychodu ze sprzedaży stolarki okiennej , jak i kosztów uzyskania przychodów z tytułu nabycia usług budowlanych . W tym stanie niniejszej sprawy ewentualne uchybienia przez organy podatkowe przepisom postępowania , nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. W szczególności dotyczy to zebrania niepełnego materiału dowodowego co do tego , czy sporne faktury VAT dokumentowały rzeczywiste zdarzenie gospodarcze , co zostało potwierdzone również w powołanym wyroku sady karnego . Z tego względu , Sąd działając na podstawie art.151 u p.p.p.s.a. orzekł , jak w sentencji .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło