I SA/Kr 335/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Firmy Handlowej B. M. T. i Spółka sp. j. w K. w likwidacji od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 335/16 oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Firmy Handlowej B. l M. T. i Spółka sp. j. w K. w likwidacji na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2008 r. postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego w ten sposób, że zwalnia stronę skarżącą od kosztów sądowych w całości W dniu 10 stycznia 2018 r. (data prezentaty Sądu) Firma Handlowa B. sp. j. w K. w likwidacji złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach w rubryce nr 6 "Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych" wpisano kwotę -37.241.299,75 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 2.931.933,65 zł, a ostatni rok obrotowy został zamknięty zyskiem w wysokości 327.250,60 zł. Wskazano ponadto, iż strona dysponuje rachunkiem bankowym w C. , którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynosił 82,30 zł. Środki na koncie nie są dostępne w związku z zajęciem komorniczym. W uzasadnieniu wniosku Spółka podała, że jest obecnie w stanie likwidacji. Prowadzone wcześniej postępowanie upadłościowe przez Sąd Rejonowy dla K. [...] w K. Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych zostało umorzone postanowieniem z dnia 10 października 2014 r. Obecnie Spółka nie prowadzi żadnej działalności i nie posiada środków finansowych umożliwiających prowadzenie jakichkolwiek działań gospodarczych. Jedynym majątkiem Spółki jest ośrodek wczasowy położony w D. , który jest obciążony hipotekami wielokrotnie przewyższającymi wartość obiektu oraz są wszczęte egzekucje przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K.. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy załączone zostały kopie następujących dokumentów: wydruku z KRS stan na dzień 9 stycznia 2018 r., wyciągów z rachunku bankowego Spółki w banku C. za miesięczne okresy począwszy od 9 maja 2016 r. do 5 stycznia 2018 r. (saldo końcowe 82,30 zł), sprawozdania finansowego Spółki za rok 2016, informacji o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej na dzień 19 maja 2016 r. (należność główna 9.193.743,87 zł), postanowienia Sądu Rejonowego dla K. – [...] dla spraw upadłościowych i naprawczych z dnia 10 października 2014 r. sygn. akt [...] [...] o umorzeniu postępowania upadłościowego Firmy Handlowej "B. " spółki jawnej w upadłości likwidacyjnej w K., postanowienia Sądu Okręgowego w K. Wydział XII Gospodarczy z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt [...] [...], umowy cesji wierzytelności z dnia 5 maja 2015 r., deklaracji VAT-7 za sierpień 2017 r., zeznania PIT-36L za 2016 r. (dochód 82.500 zł przy przychodzie 82.500 zł) zawiadomienia [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla K. [...] w K. z dnia 4 lutego 2016 r. o wszczęciu postępowania egzekucyjnego (należność główna 150.000 zł), zawiadomień Komornika Sądowego z dnia 4 lutego 2016 r., 7 marca 2016 r. i 1 kwietnia 2016 r. o zajęciu wierzytelności oraz bankowego tytułu egzekucyjnego z dnia 5 lutego 2013 r. Do wniosku dołączono także oświadczenia J. J. o rozwiązaniu w 2015 r. umowy rachunku bankowego w M. i założeniu w dniu 5 września 2016 r. rachunku w banku C. oraz informację, że zysk wykazany w sprawozdaniu za 2016 r. nigdy nie pozostał do dyspozycji firmy B. . J. J. poinformował też, że nie prowadzi raportów kasowych w związku z brakiem jakichkolwiek środków finansowych, a drobne wydatki Firmy (np. koszty przejazdu) pokrywa z własnych środków zapożyczonych od rodziny. Dołączono także oświadczenia i dokumenty dotyczące sytuacji materialnej wspólników skarżącej Spółki: J. T., K. P. i J. J.. Wynika z nich, że J. T. utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 719,52 zł netto. Ma on na utrzymaniu uczącą się dziewiętnastoletnią córkę. Zamieszkuje w K. w mieszkaniu teściowej, J. B., która pokrywa koszty użytkowania lokalu. Całość wynagrodzenia przeznaczana jest na bieżące wydatki związane z utrzymaniem siebie, żony i córki. Nie posiada on zasobów pieniężnych, rachunków bankowych, ani nieruchomości. W roku 2016 uzyskał on 9.765 zł dochodu, przy przychodzie w wysokości 11.100 zł (według PIT-11). Prowadzone są w stosunku do niego postępowania egzekucyjne. K. P. nie jest nigdzie zatrudniony, nie uzyskuje żadnego dochodu, pozostaje na utrzymaniu rodziny, więc nie ponosi żadnych kosztów utrzymania. Nie posiada on kont bankowych, lokat, nieruchomości, ani pojazdów mechanicznych. W roku 2016 uzyskał on 3.136,25 zł dochodu, przy przychodzie w wysokości 4.137,50 zł (według PIT-11). Z kolei J. J. – likwidator Spółki, pozostaje na utrzymaniu swoich dzieci. Nie posiada rachunków bakowych, lokat, nieruchomości, ani pojazdów. Nie jest zatrudniony w żadnym zakładzie pracy. Postanowieniem z dnia 23 lutego 2018 r. referendarz sądowy oddalił wniosek Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że aktualnie rozpoznawany wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 6 maja 2016 r. referendarz sądowy oddalił wniosek Firmy Handlowej B. sp.j. w K. w likwidacji o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Po rozpoznaniu sprzeciwu od tego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zmienił postanowienie z dnia 6 maja 2016 r. i przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie jej od wpisu od skargi. Następnie, po rozpoznaniu kolejnego wniosku Spółki, postanowieniem z dnia 18 lipca 2017 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej. Po rozpoznaniu złożonego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 21 listopada 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego. Jak wynika z akt sprawy powodem negatywnego rozstrzygnięcia było nieprzedłożenie przez stronę skarżącą wszystkich dokumentów źródłowych obrazujących jego aktualną sytuację majątkową, a zwłaszcza pełnej historii rachunku bankowego Spółki za żądany okres, co poddało w wątpliwość stanowisko Spółki polemizujące z argumentacją zaskarżonego postanowienia. W związku z powyższym referendarz sądowy stwierdził, że rozpoznanie kolejnego wniosku Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych winno nastąpić z uwzględnieniem art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dającym prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych ww. ustawy. Referendarz sądowy wskazał, że w aktualnie rozpoznawanym wniosku skarżąca Spółka powołuje w istocie podobne okoliczności dotyczące zarówno samej Spółki, jak i jej wspólników, do tych, które były poprzednio analizowane. Załącza obecnie wyciągi z rachunku bankowego w C. za miesięczne okresy począwszy od 9 maja 2016 r. do 5 stycznia 2018 r. wraz z wyjaśnieniem dotyczącym okresu od 2015 r., kiedy to obowiązująca umowa rachunku bankowego w M. została rozwiązana. Referendarz sądowy zauważył jednak, że w wyniku złożenia w dniu 7 grudnia 2017 r. korekty deklaracji VAT-7 za sierpień 2017 r. skarżąca Spółka w terminie 60 dni (a zatem do dnia 5 lutego 2018 r.) otrzymała zwrot podatku w wysokości 79.695 zł. Zdaniem referendarza sądowego, środki finansowe w takiej wysokości są ponad dwukrotnie wyższe niż wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (30.718 zł), jedynego na obecnym etapie postępowania elemencie należnych kosztów sądowych. W związku z powyższym referendarz sądowy uznał, że nie zachodzą określone w art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłanki konieczne dla dokonania zmiany prawomocnego postanowienia w zakresie przyznania stronie prawa pomocy, gdyż sytuacja skarżącej Spółki nie uzasadnia finansowania postępowania sądowego ze środków publicznych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia referendarza sądowego skarżąca Spółka podniosła, że znajduje się obecnie w stanie likwidacji, nie prowadzi żadnej działalności i nie posiada środków finansowych umożliwiających prowadzenie jakichkolwiek działań gospodarczych. Jedynym majątkiem Spółki jest ośrodek wczasowy położony w D. , który jest obciążony hipotekami wielokrotnie przewyższającymi wartość obiektu oraz są wszczęte egzekucje przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K.. Zdaniem Spółki, orzeczenie referendarza jest więc krzywdzące i godzące w zagwarantowane przez Konstytucję prawo do sądu. Ponadto Spółka wskazała, że w swoim postanowieniu referendarz sądowy dokonał błędnej interpretacji przepisów i wyciągnął nieprawidłowe wnioski ze zgromadzonego materiału dowodowego. W szczególności Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem referendarza sądowego, że skoro Wnioskodawca dokonał korekty deklaracji [...] za miesiąc sierpień 2017 r., a 60-dniowy termin zwrotu podatku upłynął, to Spółka otrzymała ww. zwrot podatku w wysokości 79.695 zł. Strona skarżąca wskazała, że postanowieniem z dnia 23 stycznia 2018 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] zaliczył zwrot w kwocie 79.695 zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za okres 2/2008 kwoty głównej wraz z odsetkami, oraz za okres 6/2008 kwoty głównej wraz z odsetkami. Referendarz sądowy błędnie zatem przyjął, że korekta deklaracji VAT-7 dokonana przez Spółkę była równoznaczna z tym, iż zwrot podatku nastąpił do rąk Wnioskodawcy. Skarżąca Spółka uważa więc, że udokumentowała swoją sytuację majątkową i dała dowód tego, iż nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. W wykonaniu zarządzenia z dnia 20 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pismem z dnia 23 kwietnia 2018 r. wezwał skarżącą Spółkę do przedłożenia historii rachunku/-ów bankowego Spółki obejmującego ciągłość operacji bankowych począwszy od dnia 1 września 2017 r. do dnia 31 marca 2018 r. oraz wskazania, czy Spółka posiada jakiekolwiek lokaty bankowe krótko – bądź długoterminowe, a jeżeli tak to w jakiej wysokości oraz czy posiada instrumenty finansowe w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi. W odpowiedzi skarżąca Spółka nadesłała pismo z dnia 12 maja 2018 r., w którym podała, że nie posiada lokat bankowych krótko- bądź długoterminowych ani instrumentów finansowych. Spółka dodała, że była w upadłości w okresie od 2009 r. do 2015 r. i w związku z brakiem środków finansowych sąd umorzył postępowanie upadłościowe. Od 2015 r. Spółka jest w likwidacji. Do pisma dołączono historię rachunku bankowego za okres od 5 września 2017 r. do 5 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dodatkowo zauważyć należy, że przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a., nie ma charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, w sytuacji gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Podkreślenia wymaga również, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie wystąpiła spółka jawna. Spółka jawna jest spółką osobową, co wynika z art. 4 pkt 1 i art. 22 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1577 ze zm., dalej jako K.s.h.), która z chwilą wpisu do rejestru staje się podmiotem prawa, ale nie uzyskuje osobowości prawnej, jednakże ze względu na treść art. 25 § 3 p.p.s.a. ma zdolność sądową. Dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy spółce jawnej istotne jest także, że każdy wspólnik spółki jawnej w myśl art. 22 § 2 K.s.h. odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami. W sytuacji zatem gdy spółka jawna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy wziąć pod uwagę również ich sytuację majątkową. Nieuzasadnione byłoby przyjęcie, że przy przyznaniu prawa pomocy spółce jawnej, sytuacja majątkowa wspólników nie ma znaczenia w przypadku wskazywania na brak po stronie tej spółki dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Stawiałoby to wspólników spółki jawnej w postępowaniu w zakresie przyznania prawa pomocy w korzystniejszej sytuacji niż w innych postępowaniach (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ [...] publikowane na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę powyższe zbadano zarówno sytuację majątkową Spółki jak i jej wspólników. Z przeprowadzonej analizy złożonego wniosku, a także dodatkowych oświadczeń i dokumentów wynika, że strona skarżąca znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. W szczególności wskazać należy, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie uzyskuje dochodów, aktywa i rachunki bankowe Spółki zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Brak wpływów obrazują także przedłożone przez stronę skarżąca raporty kasowe. Obecnie Spółka znajduje się w likwidacji, a prowadzone przez Sąd Rejonowy dla [...] w K. Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych, postępowanie upadłościowe zostało umorzone postanowieniem z dnia 10 października 2014 r. sygn. akt [...] [...] z uwagi na brak środków wystarczających na pokrycie kosztów postępowania. Złą sytuację finansową spółki obrazuje także przedłożone przez nią sprawozdanie finansowe. Stanowiący majątek Spółki ośrodek wczasowy położony w D. (objęty księgami wieczystymi nr [...], [...] i [...]) obciążony jest hipotekami. W stosunku do Spółki zostały także wszczęte postępowania egzekucyjne, co oznacza, że Spółka nie dysponuje wskazanym majątkiem. Nie ma zatem możliwości sprzedaży nieruchomości, celem uzyskania środków niezbędnych do skutecznego zainicjowania postępowania sądowego. Jak wynika z pisma Spółki z dnia 12 maja 2018 r. nie posiada ona lokat bankowych krótko- bądź długoterminowych ani instrumentów finansowych. Od 2015 r. Spółka jest w likwidacji. Z dołączonej do pisma historii rachunku bankowego wynika, że na dzień 5 kwietnia 2018 r. na koncie Spółki znajdowała się kwota 32,66 zł. W toku postępowania zainicjowanego sprzeciwem strona skarżąca wykazała, że postanowieniem z dnia 23 stycznia 2018 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] zaliczył zwrot podatku VAT w kwocie 79.695 zł na poczet zaległości w podatku od towarów i usług za okres 2/2008 kwoty głównej wraz z odsetkami, oraz za okres 6/2008 kwoty głównej wraz z odsetkami. Tym samym korekta deklaracji VAT-7 dokonana przez Spółkę nie była równoznaczna z tym, iż zwrot podatku nastąpił do majątku Spółki, powiększając jej aktywa. Z przedstawionych informacji wynika, że również wspólnicy Spółki nie posiadają środków pieniężnych ani majątku, z którego mogliby pokryć koszty sądowe w przedmiotowej sprawie. Z oświadczenia J. J. wynika, że nie posiada on żadnych dochodów, jak również nieruchomości, czy zasobów pieniężnych. Nie posiada rachunków bankowych. Pozostaje na utrzymaniu swoich dzieci. Z kolei z oświadczenia J. T. wynika, że jego miesięczne wynagrodzenie z tytułu pracy w spółce Biracom s.c. wynosi 719,52 zł netto. Całą kwotę otrzymywanego wynagrodzenia przeznacza na bieżące wydatki związane z utrzymaniem żony i córki. Mieszka w mieszkaniu teściowej, która równocześnie pokrywa opłaty za czynsz i media. Z oświadczenia wynika nadto, że J. T. nie posiada rachunków bankowych, nieruchomości, ani też zasobów pieniężnych. W stosunku do niego prowadzone są natomiast egzekucje komornicze wynikające z upadłości FH B. spółka jawna. Wskazane powyżej okoliczności, w ocenie Sądu, dają podstawę do stwierdzenia, że strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Z tego względu, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przychylono się do jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.