I SA/Kr 337/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 16 września 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek L.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 13 grudnia 2013r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów L.W. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W marcu 2014r. przebył operację przewlekłego krwiaka podtwardówkowego nad prawą półkulą. Otrzymuje on rentę w wysokości 645,47 zł miesięcznie. Jest on również wraz E.W. wspólnikiem "P " s.j. w K., która jak podaje, nie uzyskuje przychodów. Jego miesięczne wydatki, według przesłanego spisu, obejmują : opłatę za energię elektryczną – ok. 240 zł. opłatę za gaz – 110 zł., (choć rachunek za luty 2014r. opiewał na kwotę 333,04 zł.), opłatę wodno - kanalizacyjną – ok. 110 zł., opłatę za "neostradę " – 50 zł., opłatę za wywóz śmieci – 45 zł., podatek od nieruchomości – ok. 73 zł., koszty leków – 350 zł. Wnioskodawca oświadcza, że nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Jest natomiast właścicielem nieruchomości o pow. 0,0897 ha, zabudowanej domem jednorodzinnym, o pow. ok. 200 m2, znajdującej na W. w K. Nieruchomość ta obciążona jest: hipoteką umowną zwykłą w wysokości 10 zł, na rzecz Banku Investycyjnego S.A., Oddział w N. hipoteką umowna zwykłą, w wysokości 385 000 zł, na rzecz PKO BP S.A.; hipoteką przymusową w wysokości 1 046 438,90 zł, na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego ; hipoteką przymusową w wysokości 779 385 zł., na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego; hipoteką przymusową w wysokości 6767,28 zł, na rzecz ZUS, Oddział w K.. Z decyzji Prezydenta Miasta w sprawie podatku od nieruchomości wynika natomiast, że jest również właścicielem nieruchomości o pow. 722 m2, oznaczonej: [...] – W. , Dolina dz. nr [...], co nie zostało ujawnione w formularzu PPF. L.W. jest ponadto właścicielem pojazdów następujących marek; KIA UP Carnival, 2007 rok prod.- na którym ustanowiony jest zastaw skarbowy, Audi TT , 2001 rok prod., KIA Ta Picanto, 2011 rok prod. Na wezwanie przedłożenia oświadczenia określającego z jakiego źródła finansowane jest wynagrodzenie pełnomocnika, adwokat L.W. podniósł , że źródło funduszy z jakich opłacany jest pełnomocnik objęte jest tajemnicą adwokacką. Postanowieniem z dnia 16 maja 2014r. Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia pełnomocnik skarżącego zarzucił, że Referendarz błędnie przyjął, jakoby dane przedstawione we wniosku były niepełne. Podniósł, że skoro finansuje swoje podstawowe koszty z kwoty 645,47 zł i jednocześnie nie mają miejsca zjawiska metafizyczne – to w oparciu o zasady logicznego rozumowania, dostępnej wiedzy i doświadczenia życiowego należy wnioskować, że źródłem finansowania kosztów pomocy prawnej nie jest on sam. Zaznaczył, że źródło finansowania odmawia ujawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania(art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z wniosku skarżącego jednoznacznie wynika, iż wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a to zwolnienia od kosztów sądowych. Trzeba podkreślić, że – jak wynika z brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a.- to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości- wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). W takiej sytuacji uznać trzeba, iż zainteresowana nie wykazała- w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a.- że nie stać jej na poniesienie wydatków, niezbędnych w postępowaniu sądowym. Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W niniejszej sprawie skarżący reprezentowany jest przez fachowego pełnomocnika w osobie adwokata. Działa zatem, mając pełne rozeznanie co do tego, od jakich przesłanek uzależnione jest przyznanie prawa pomocy oraz świadomość, że ryzyko niewykazania tych przesłanek obciąża stronę. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że skarżący złożył oświadczenie niepełne, zatajając pewne informacje. Przykładem jest chociażby niewskazanie w złożonym oświadczeniu drugiej nieruchomości, będącej jego własnością, przy jednoczesnym przedstawieniu decyzji podatkowej, dotyczącej podatku od nieruchomości z tytułu posiadania tejże nieruchomości. Skarżący podaje zatem informacje na temat swojego stanu majątkowego selektywnie: pośrednio wskazuje na posiadaną nieruchomość w tym aspekcie, w jakim związane są z nią ponoszone koszty (opłacany podatek), jednocześnie nie wymieniając jej w oświadczeniu – tym samym zaniżając wartość posiadającego majątku. Takie oświadczenie nie może być zatem uznane za w pełni wiarygodne. Tym samym nie pozwala ono Sądowi w dostateczny sposób ocenić majątkowych i zarobkowych możliwości skarżącego. Po wtóre należy zwrócić uwagę, że we wniesionym sprzeciwie skarżący wyraźnie wskazuje, że źródłem finansowania pomocy prawnej nie jest on sam. Podana przez niego różnica pomiędzy osiąganymi dochodami a kosztami utrzymania również uzasadnia wniosek, że otrzymuje od innej osoby środki finansowe albo innego rodzaju pomoc na bieżące utrzymanie. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że poniesienie kosztów postępowania nie narazi L.W. na uszczerbek koniecznego utrzymania. Wobec braku możliwości dokładnych ustaleń w stosownym zakresie pozostaje stwierdzić, że najwyraźniej owo "źródło finansowania" pomaga skarżącemu zarówno w uzupełnieniu brakujących środków utrzymania, jak i w pozyskaniu środków na pomoc prawną. Skoro skarżący otrzymuje pomoc od innej osoby tak na bieżące, niezbędne wydatki, jak i na opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, logicznym i zgodnym z doświadczeniem życiowym wnioskiem jest, że ta sama osoba może skarżącemu udzielić pomocy na poniesienie kosztów sądowych. W każdym razie skarżący – unikając złożenia jakichkolwiek precyzyjnych oświadczeń w tym zakresie – nie wykazał, by było inaczej. Wobec tego Sąd nie dopatrzył się podstaw do uznania, aby opłacenie kosztów sądowych miało skarżącego narazić na brak możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Wyjaśnić należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie istnieją środki prawne, pozwalające zmusić skarżącego, jego pełnomocnika czy też osobę trzecią, udzielającą mu finansowej pomocy do podawania jakichkolwiek danych. Skarżący nie ma bezwzględnego, prawnego obowiązku udzielania informacji na temat swojego stanu zarobkowego, majątkowego czy też innych okoliczności, mających wpływ na jego możliwości finansowe, zaś sąd nie posiada instrumentów, które mogłyby skarżącego zmusić do złożenia pełnych i zgodnych z prawdą wyjaśnień. Czym innym natomiast są konsekwencje złożenia wyjaśnień nieścisłych, nieprawdziwych albo odmowy ich złożenia, oceniane przez pryzmat ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Odmawiając podania niezbędnych danych i pozbawiając sąd możliwości pełnej oceny sytuacji finansowej, skarżący – jak wskazano wyżej – musi liczyć się ze skutkiem w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. W takiej bowiem sytuacji przyjąć trzeba, że przesłanek przyznania tego prawa nie wykazał. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.