I SA/Kr 340/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) Protokolant: sek. sądowy Aleksandra Osipowicz po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2019r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] stycznia 2019r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego - skargę oddala - Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego L. S. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...] wystawionych przez wierzyciela -Prezydenta Miasta K. na należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty w strefie płatnego parkowania pojazdu w kwocie łącznej należności głównej [...] zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. postanowieniem z dnia 08.11.2018r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne, na podstawie art. 59 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm.) (dalej zwaną "upea") w związku z art. 59 § 1 pkt 6 upea, z uwagi na zgon zobowiązanego w dniu 03.11.2018r. Powyższe postanowienie doręczono wierzycielowi w dniu 22.11.2018r. Wierzyciel, pismem z dnia 29.11.2018r. złożył zażalenie, do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.. Zażalenie uzasadnił, tym, że w jego ocenie " umorzenie postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie jest niezasadne (...). Zgodnie bowiem z artykułem 56 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2018 poz. 1314) postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego ". Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 11 stycznia 2019 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono , że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 6 upea postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego. Zdaniem organu śmierć zobowiązanego w toku prowadzonej egzekucji powoduje konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji gdy dochodzona należność jest ściśle związana z osobą zmarłego. Nie można zatem mówić o uznaniowości w powyższym zakresie. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z taką sytuacją, bowiem dochodzone należności z tytułu dodatkowych opłat za nieuiszczone opłaty parkingowe w strefie płatnego parkowania są opłatami ściśle związanymi z osobą zmarłego. Wynikają bowiem z jego osobistego działania/zaniechania, a zatem ich dalsze egzekwowanie po śmierci zobowiązanego nie było możliwe. Organ egzekucyjny co prawda w żaden sposób, nie uzasadnił dlaczego uznaje że obowiązek ten jest ściśle związany z osobą zmarłego, niemniej wskazać należy, że opłaty o charakterze sankcyjnym uznawane są za obowiązki ściśle związane z osobą zobowiązanego (zmarłego). Kontrargumentów nie przedstawia też wierzyciel, który oprócz tego, że podaje naruszenie błędnego przepisu, to również w żaden sposób nie próbuje obalić tezy, że egzekwowane obowiązki są ściśle związane z osobą zobowiązanego (zmarłego). Wierzyciel powołuje się jedynie, że jako przykład przepisów szczególnych regulujących dochodzenie należności publicznoprawnych po zmarłym wskazać należy art. 97 i art. 98 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Organ odwoławczy zauważył, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi przeszkody dla wierzyciela do dalszego dochodzenia swych roszczeń wobec ewentualnych spadkobierców zobowiązanego, jeżeli tylko wierzyciel uzyska urzędowe (sądowe) potwierdzenie przejęcia obowiązków przez spadkobierców (następców prawnych) zobowiązanego. Możliwość taka jest wprost przewidziana w art. 28a upea. Wymaga to z kolei wystawienia nowego tytułu wykonawczego. Mając powyższe na uwadze ścisłe związanie obowiązku z osobą zmarłego zobowiązanego, należało postępowanie egzekucyjne umorzyć na podstawie art. 59 § 1 pkt 6 upea. Na powyższe rozstrzygnięcie została złożona skarga do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. w której skarżący zarzucił : 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 59 § 1 pkt. 6 upea poprzez wadliwe przyjęcie, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie jest ściśle związane z osobą zmarłego a następnie: -umorzenie postępowania egzekucyjnego przez postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. oraz; -utrzymanie w mocy ww. rozstrzygnięcia postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., 2) naruszenie przepisów postępowania poprzez utrzymanie w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organu I instancji, tj. zastosowanie art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 3§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2017r. poz. 1369 ze zm. dalej-p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3§2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134§1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145§1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145§1 pkt. 2 p.p.s.a.). Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota kontrowersji w sprawie dotyczy możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec L. S. na podstawie tytułów wykonawczych Prezydenta Miasta K. obejmujących zaległości w opłatach dodatkowych za nieopłacone parkowanie pojazdu. Organ I instancji umorzył bowiem postępowanie na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt. 6 u.p.e.a. z uwagi na informację o śmierci zobowiązanego w dniu 03.11.2018r. W zażaleniu Prezydent Miasta K. podniósł brak podstaw do umorzenia postępowania, gdyż w jego ocenie na podstawie art. 56§1 pkt. 2 u.p.e.a. postepowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub części, gdy obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego. Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez organ II instancji, że należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie są zobowiązaniami ściśle związanymi z osobą zmarłego i w związku z tym postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu stosownie do treści art. 59 § 1 pkt 6u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego. Z punktu widzenia rozpoznanej sprawy istotna jest również treść art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2222 z późn. zm.). Przepis ten w punkcie pierwszym wskazuje na obowiązek ponoszenia przez korzystających z dróg publicznych opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Przepis ten zatem wskazuje kto jest obowiązany do ponoszenia tych opłat - jest nim korzystający z dróg publicznych. Ten sam podmiot jest także zobowiązany do zapłaty opłaty dodatkowej w przypadku nieuiszczenia należności za postój pojazdu samochodowego w strefie płatnego parkowania. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Po 932/17, publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl, że skoro korzystającym z pojazdu samochodowego, a tym samym z drogi publicznej, jest z reguły jego właściciel (współwłaściciel), to w razie stwierdzenia braku wniesienia przedmiotowej opłaty, we właścicielu pojazdu samochodowego należy upatrywać zobowiązanego do opłacenia takiego postoju. Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, gdy właściciel takiego pojazdu skutecznie wykaże, że wyzbył się władztwa fizycznego nad pojazdem na rzecz innej osoby czy to na skutek własnego oświadczenia woli czy wbrew własnej woli. W takim przypadku właściciel pojazdu parkującego w strefie płatnego parkowania zwolniony jest z obowiązku zapłaty. W stanie faktycznym rozpoznanej sprawy, organ - z uwagi na śmierć zobowiązanego - nie ma możliwości przeprowadzić postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie kto zaparkował pojazd bez uiszczenia należnej opłaty. Wiedzę o tym kto i kiedy korzystał z pojazdu posiada bowiem co do zasady właściciel pojazdu. W związku z tym zobowiązanym do zapłaty opłaty dodatkowej był właściciel pojazdu. Sąd stwierdza, że obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej z uwagi na okoliczności w jakich powstaje jest obowiązkiem ściśle związanym z osobą zmarłego zobowiązanego. Wynika bowiem z jego osobistego działania, tj. pozostawania pojazdu w strefie płatnego parkowania bez uiszczonej opłaty. W orzecznictwie wskazuje się na sankcyjny, dyscyplinujący charakter opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania (wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2012 r., syn. akt I OSK 1154/12, LEX nr 1225165; wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2834/12, LEX nr 1369025; wyrok WSA w Szczecinie z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 138/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega bowiem wątpliwości, że wprowadzenie opłaty dodatkowej z tytułu nieopłacenia miejsca parkingowego w strefie parkowania stanowiło reakcję ustawodawcy na określone działanie jednostki polegające na niedostosowaniu się do reguł ustalonych w u.d.p. Sama też wysokość opłaty dodatkowej przemawia za uznaniem, że ustawodawca ustanowił rodzaj sankcji za niedostosowanie się do tych reguł. W odróżnieniu od opłaty podstawowej nie w każdym przypadku opłata dodatkowa będzie miała charakter ekwiwalentny do wartości jaką niesie za sobą zaparkowanie na drodze publicznej w strefie płatnego parkowania. Należy także podkreślić, że opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie jest daniną publiczną, jest należnością publicznoprawną co wynika z treści art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 z późn. zm.). Źródłem powstania przedmiotowych należności nie jest bowiem ani umowa, ani żadne przepisy prawa cywilnego. Spadkobranie natomiast - co wynika z treści art. 922 Kodeksu cywilnego - nie dotyczy praw i obowiązków, które wynikają ze stosunków innych niż cywilnoprawne. Spod spadkobrania wyłączone są więc obowiązki publicznoprawne takie jak obowiązek zapłaty kar pieniężnych, grzywien, kar dyscyplinarnych, jak również różnego rodzaju opłat, w tym także opłaty dodatkowej za nieopłacone parkowanie. W świetle powyższych rozważań, brak jest zatem podstawy prawnej do przyjęcia, że należność powstała na podstawie art. 13f ust. 1 ustawy o drogach publicznych może być dochodzona z majątku spadkobierców zobowiązanego. Podsumowując Sąd stwierdza, że w sprawie zostały spełnione przesłanki określone z art. 59 § 1 pkt 6 upea. pozwalające na umorzenie postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze, działając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), Sąd skargę oddalił.