I SA/Kr 341/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B.S. od postanowienia Referendarza Sądowego WSA w Krakowie z dnia 22 kwietnia 2016 r. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 5 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń 2014 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o zwolnienie go od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 5 stycznia 2016 r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego za styczeń 2014 r. W uzasadnieniu wniosku oraz w "oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" podał, że pozostaje aktualnie w czteroosobowym gospodarstwie domowym razem ze swoją konkubiną (34 lat) oraz córką (4 lata) i synem (22 lata), który studiuje. Dzieci skarżącego pozostają na jego utrzymaniu. Na czynsz i media skarżący wydaje kwotę 692,86 zł miesięcznie, z kolei koszty związane z utrzymaniem rodzinny (żywność, środki czystości, przedszkole) wynoszą 2 000,00 zł. Oświadczył, że spłaca osiem kredytów, których suma wynosi obecnie 481 800,00 zł. Kredyty te zaciągnął na prowadzenie poprzedniej działalności gospodarczej, którą zmuszony był zakończyć po kontroli przeprowadzonej przez Urząd Celny. Miesięczna rata tych kredytów wynosi łącznie 9 049,74 zł. Ponadto posiada wierzytelności wynikające z orzeczeń sądów – łącznie na kwotę 15 675,38 zł. Obecnie prowadzona działalność gospodarcza – w ocenie skarżącego jest nieopłacalna i nie przynosi nawet dochodu, który pokryłby jej koszty. W przedłożonej analizie finansowej prowadzonej działalności gospodarczej wskazał za 2015 r. przychód w kwocie 119 516,93 zł i stratę 783,52 zł. Również działalność gospodarcza konkubiny skarżącego nie przynosi, w jego ocenie, żadnego dochodu. Wręcz przeciwnie, zapożycza się ona u swojej rodziny aby opłacić rachunki związane z jej prowadzeniem. Skarżący posiada mieszkanie w Z.o pow. 50 m2, obciążone hipoteką umowną do kwoty 458 835,37 zł. Innych nieruchomości nie posiada. Ponadto posiada samochody: Peugeot 307 kombi z 2003 r., Fiat Trigano z 2008 r. obciążony zastawem rejestrowym w kwocie 100 000,00 zł, Fiat z 2009 r. – współwinność z Bankiem BGŻ BNP PARIBAS S.A., będący zabezpieczeniem kredytu w wysokości 82 020,15 zł. Skarżący ponadto przedłożył: wyciągi z rachunków bankowych - swoich i konkubiny, ksero zeznania podatkowego konkubiny za 2015 r., odpis KW nr NS1Z/00025180/4. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2016 r. Referendarz Sądowy oddalił wniosek uznając, że brak jest podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w sytuacji gdy prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza pozwala mu na zapłatę miesięcznie raty kredytu, która wielokrotnie przekracza wpis sądowy we wszystkich sprawach – I SA/Kr 336/16 - I SA/Kr 341/16 prowadzonych w tutejszym Sądzie z inicjatywy skarżącego. W sprzeciwie od ww. postanowienia skarżący wniósł o jego zmianę poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 244 § 1 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – dalej p.p.s.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie, czego konsekwencją była odmowa przyznania mu prawa pomocy. Skarżący podał, że jego sytuacja finansowa uległa nagłemu pogorszeniu dopiero w 2015 r., co przedstawia analiza finansowa za 2015 r. Z początkiem 2016 r. zaprzestał spłacania 2 rat kredytów, które płacone były jeszcze w okresie od 31 grudnia 2015 r. do 30 stycznia 2016 r. i na potwierdzenie przedłożył wyciąg z rachunku bankowego z uwidocznionymi transakcjami z dnia 27 stycznia 2016 r. w kwotach po 1 000,00 zł na rzecz Idea Bank (kredyt: [...]). Tym samym, w ocenie skarżącego, bezzasadnie przyjęto, że osiąga on dochód pozwalający na spłatę wszystkich zaciągniętych kredytów. Nadto oświadczył, że podejmowane przez niego próby egzekwowania przysługujących mu wierzytelności, okazały się bezskuteczne. Natomiast doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że osoba prowadząca działalność gospodarczą, która nie generuje dochodu, może mieć problemy z poczynieniem oszczędności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest traktowana jako wyjątek od generalnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy nie przysługuje zatem innym osobom, aniżeli tym, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, niejednokrotnie uniemożliwiającej im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych, stąd dawniej opisywaną instytucję nazywano "prawem ubogich" (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r., I GZ 97/14, wszystkie orzeczenia na stronie: www.nsa.gov.pl). Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, natomiast ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy do Sądu. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem związanym ze sprawą jest wpis sądowy od skargi w kwocie 100,00 zł, który w ocenie Sądu skarżący jest w stanie uiścić bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Decydującym argumentem jest okoliczność, że skarżący płaci miesięcznie ratę kredytu w kwocie 9 049,74 zł, tj. kwotę trzykrotnie wyższą niż wpis we wszystkich sprawach skarżącego będących w toku w tutejszym Sądzie (2 669,00 zł). Z twierdzeń skarżącego nie wynika, aby w rzeczywistości miał on problemy uiszczaniem tych rat- np. nie jest prowadzone wobec nie żadne postępowanie egzekucyjne z tego tytułu. Brak również dowodów na to aby prowadzona przez niego działalność była "nieopłacalna", gdyż na koniec 2015 r. skarżący uzyskał przychód 119 516,93 zł, a strata wyniosła jedynie 783,52 zł. Jak już zostało wskazane w zaskarżonym postanowieniu z dnia 12 kwietnia 2016 r. strata nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych a świadczy jednie o nadwyżce kosztów uzyskania przychodów nad przychodem. Ponadto jak wynika z przedłożonego wyciągów z rachunku bankowego w ING Bank Śląski S.A saldo jego konta firmowego, na dzień 31 marca 2016 r. wynosiło 7 602,17 zł. Natomiast saldo konta firmowego konkubiny skarżącego na ww. dzień wynosiło 7 690,70 zł. Skarżący nie wykazał aby miał problem z zapłatą rachunków z tytułu czynszu, za media, itp. Nie korzysta z pomocy finansowej realizowanej przez ośrodek pomocy społecznej. Należy zwrócić uwagę, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy wymaga przyjęcia, że strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna uprzednio podjąć wszelkie niezbędne działania, aby we własnym zakresie (bądź z pomocą np. bliskich) zdobyć fundusze na pokrycie wydatków wiążących się z wszczętym przez siebie postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r., I FZ 88/14). Skarżący nie można zatem domagać się by koszty sądowe były pokrywane z budżetu państwa kiedy miesięcznie stać go na spłatę zobowiązań cywilnoprawnych, w kwocie która wielokrotnie przekracza minimalne, jak i przeciętne wynagrodzenie w Polsce. Również przyjmując, jak podniósł skarżący w sprzeciwie, że w ostatnim czasie zaprzestał spłacania kredytów na rzecz Idea Banku, w łącznej racie 2 000,00 zł, to jednak zdaniem Sądu skarżący był w stanie zaoszczędzić kwotę potrzebna do uiszczenia wpisu. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji.