I SA/Kr 364/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Sędziowie WSA Jarosław Wiśniewski WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 11 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych opisów dokumentów skargę oddala. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego A. W. na podstawie własnych tytułów wykonawczych. Zobowiązany pismem z dnia 20 listopada 2020 r. uzupełnionym pismem z dnia 24 listopada 2020 r. zwrócił się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wydanie uwierzytelnionego odpisu tytułu wykonawczego: - nr [...] z dnia 3 czerwca 2016 r., - nr [...] z dnia 8 grudnia 2016 r., - nr [...] z dnia 15 września 2017 r., - nr [...] z dnia 6 marca 2019 r., - nr [...] z dnia 20 sierpnia 2020 r., oraz dowodów doręczenia wskazanych tytułów wykonawczych tj. podpisanej zwrotki lub koperty zawierającej dany tytuł, o ile przesyłka była awizowana i nie została bezpośrednio doręczona. Ponadto skarżący zwrócił się o wydanie dokumentów wymienionych w spisie załączników do pisma Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. nr [...] z dnia 12 października 2020 r. pod numerami: 56, 57, 60, 73 tj. notatek służbowych, dokumentów wymienionych w spisie załączników do pisma Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. nr [...] z dnia 12 października 2020 r. pod numerami: 71 i 81 tj. dokumentów opisanych jako "Wydruk Serce". Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia 21 grudnia 2020 r. nr [...] odmówił wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów, w uzasadnieniu wskazując, iż skarżący nie wykazał, iż domaganie się wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów jest uzasadnione ważnym interesem skarżącego, o którym mowa w art. 73 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedmiotowe postanowienie zostało przez zobowiązanego w ustawowym terminie zaskarżone w drodze zażalenia wniesionego do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.. W zażaleniu zobowiązany zakwestionował zasadność i prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji i wniósł o jego uchylenie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 11 lutego 2021 r. nr [...] podzielił stanowisko zajęte przez organ I instancji i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Na powyższe postanowienie A. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W stosunku do zaskarżonego niniejszą skargą postanowienia organu II instancji, skarżący powielił zarzuty stawiane postanowieniu organu I instancji, podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na: nieuwzględnieniu, że zaskarżone zażaleniem postanowienie zostało wydane: - w następstwie całkowicie bezzasadnego antycypowania przez organ celu, dla których strona zwraca się o wydanie jej uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt sprawy prowadzonej z jej udziałem, w następstwie wadliwego wskazania, że cyt. "... przesłanki ważnego interesu nie stanowi na przykład wyłącznie potrzeba samego posiadania uwierzytelnionych odpisów w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach lub działaniach prawnych. ", - w postępowaniu prowadzonym w sposób, który należy uznać za niezgodny z wyrażoną w art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego (w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) zasadą zaufania, - z naruszeniem art. 73 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji -przez ich nieprawidłowe zastosowanie, - z naruszeniem art. 74 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - przez ich niezasadne niezastosowanie mimo braku podstaw prawnych i faktycznych do takiego postąpienia, 2. naruszeniu art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich niezasadne zastosowanie mimo braku podstaw prawnych i faktycznych. Z uwagi na powyższe uchybienia skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przekazanie sprawy Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w K. do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz od organu II instancji zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie stwierdził naruszenia prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Kontroli Sądu zostało przedstawione w trybie skargi postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 11 lutego 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 21 grudnia 2020 r. w sprawie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Wypada wszak wskazać, że stosownie do treści art. 73 § 1-3 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735), - dalej jako "k.p.a." - strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, a prawo to przysługuje stronie również po zakończeniu postępowania. Wgląd do akt i sporządzanie z nich notatek, kopi czy odpisów dokonywane są w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu. Strona może również żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Organ administracji publicznej może zaś zapewnić stronie dokonanie opisanych czynności w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Jak wynika z powyższego, w niniejszej sprawie rację ma skarżący, twierdząc w uzasadnieniu wniesionej skargi, iż strona postępowania administracyjnego musi mieć możliwość utrwalania na własne potrzeby akt sprawy, która toczy się z jej udziałem. Zasada prawna ustanowiona w art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, a stanowiąca o dostępie strony do dotyczących jej akt urzędowych, znalazła również swoje rozwinięcie w cytowanych wyżej przepisach k.p.a. Ustawodawca jednak, na gruncie wskazanej ustawy, uszczegółowił generalną zasadę dostępu strony do akt, precyzując, że żądanie strony dotyczące uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub też wydania stronie uwierzytelnionych odpisów z akt jest dopuszczalne, o ile uzasadnia to jej ważny interes. Ostatnia z przytoczonych przesłanek zawartych w art. 73 § 2 k.p.a. zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. W piśmiennictwie podkreśla się, że ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 § 2 in fine k.p.a., może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych. Ważnego interesu strony w rozumieniu art. 73 § 2 in fine, nie stanowi zaś chęć uzyskania uwierzytelnionego przez organ odpisu całości akt sprawy jedynie w celu stworzenia stronie możliwości zaznajomienia się z całością tych akt przez przeglądanie ich uwierzytelnionych kopii. Niemożność przybycia strony do siedziby organu i przejrzenia akt administracyjnych na miejscu powinna być uznana za okoliczność uzasadniającą istnienie ważnego interesu strony w rozumieniu art. 73 § 2 k.p.a. in fine. Wskazuje się przy tym, że w innych przypadkach, kiedy strona nie wykaże ważnego interesu w sporządzeniu przez organ uwierzytelnionego odpisu i przekazaniu go stronie, organ administracji nie jest zobowiązany do sporządzania kopii lub odpisów akt i doręczania ich stronie (zob. Piotr Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XIII, WKP 2021). Tożsame stanowisko wypływa z praktyki orzeczniczej, gdzie za ważny interes strony, o którym mowa w art. 73 § 2 k.p.a., uważa się posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów tak dla potrzeb prowadzonego postępowania, jak i w celu wykorzystania ich w innych postępowaniach. Nie stanowi zaś ważnego interesu strony zamiar lub wystąpienie już ze skargą do sądu administracyjnego" (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 14 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 686/08, LEX nr 481502). Węższą wykładnię przesłanki "słusznego interesu strony" Naczelny Sąd Administracyjny wyraził na gruncie wyroku z dnia 25 lipca 2007 r. Wskazano wówczas, że uzasadnienie istnienia ważnego interesu strony li tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu wykorzystania ich w innych postępowaniach prawnych, jest niewystarczające. Żądając wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów należy jeszcze wykazać, że nie ma się samemu możliwości sporządzenia pożądanych odpisów z akt sprawy" (wyrok NSA z 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1319/06, LEX nr 364669). Pogląd ten Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w pełni podziela i przyjmuje za własny. Niemniej trafnie wypowiedział się na temat analizowanej przesłanki z art. 73 § 2 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny na kanwie wyroku z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1461/18 wskazując, że sama chęć posiadania przez stronę dokumentów w postaci ich uwierzytelnionych odpisów z ewentualna perspektywą ich wykorzystania w przyszłości nie uzasadnia wystąpienia ważnego interesu strony. O istotnym zawężeniu możliwości korzystania przez stronę z prawa do żądania wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy z uwagi na konieczność wykazania "ważnego interesu" Naczelny Sąd Administracyjny słusznie wskazał zaś w uchwale z dnia 8 października 2018 r., podjętej w sprawie o sygn. akt I OPS 1/18. Sąd ten wskazał, że zamierzony zabieg ustawodawcy polegający na limitowaniu dostępu do korzystania ze wskazanego prawa świadczący o wyjątkowym charakterze wydawania uwierzytelnionych odpisów z akt, wymagający wykazania nie jakiegokolwiek, lecz "ważnego" interesu strony. Organ rozpatrując takie żądanie, dokonuje wszak własnej oceny, czy ze względu na okoliczności prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony w innej sprawie zaistniał faktycznie "ważny interes", w rozumieniu art. 73 § 2 k.p.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że skarżący, uzasadniając wywiedzione żądanie wydania mu uwierzytelnionych odpisów przedmiotowych dokumentów, wskazał jedynie występujące po jego stronie "poważne wątpliwości w zakresie legalności wystawionych tytułów wykonawczych". Skarżący równocześnie nie wyjaśnił o jakie wątpliwości chodzi, ani też nie podał co w jego mniemaniu doprowadziło do tychże sygnalizowanych wątpliwości, uzasadniających wydanie mu uwierzytelnionych dokumentów z akt sprawy administracyjnej. Jak wynika z przytoczonej wyżej linii orzecznictwa i poglądów prezentowanych w doktrynie, tego rodzaju żądanie strony nie może znaleźć uznania organu polegającego na uczynieniu zadość wnioskowi strony, bowiem na żadnym etapie postępowania, tak przed organem I instancji, jak i w postępowaniu wywołanym zażaleniem na postanowienie pierwszoinstancyjne, strona nie wykazała, że jej żądanie motywowane jest ważnym interesem. Należy przy tym z całą stanowczością stwierdzić, iż strona tym samym nie została pozbawiona dostępu do akt, gwarantowanego przecież przez instytucję z art. 73 § 1 k.p.a. Istotne jest bowiem odróżnienie tych dwóch gwarancji, jakimi dysponuje strona postępowania administracyjnego, tj. dostępu do akt sprawy administracyjnej, a prawem do żądania wydania uwierzytelnionych odpisów z tych akt, limitowanym właśnie ważnym interesem strony, którego skarżący w niniejszej sprawie nie wykazał. Organy informowały wszak skarżącego, że jest on uprawniony do przeglądania akt postępowania, którego jest stroną i samodzielnego sporządzania z nich m.in. kopii oraz odpisów. Z uprawnienia tego skarżący jednak nie skorzystał. Bezzasadny tym samym okazał się również zarzut skarżącego oparty na podstawie art. 8 k.p.a. Skarżący niesłusznie kwestionuje działalności organu, podnosząc, że naruszył on zasadę zaufania uczestników postępowania do działalności administracji i władzy publicznej, podczas gdy nie skorzystał on z dostępnego i właściwie nielimitowanego w postępowaniu administracyjnym prawa do przeglądania akt sprawy administracyjnej. Skarżącemu ostatecznie odmówiono jedynie wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt sprawy administracyjnej, a to z uwagi na brak ważnego interesu strony, którym przy tego rodzaju wniosku winna legitymować się strona, lecz nie pozbawiono go prawa do przeglądania akt sprawy i samodzielnego sporządzania z nich kopii czy notatek. Mając na względzie powyższe, jako że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie w całości i jako taka podlegała oddaleniu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.