I SA/Kr 372/10

Sygn. akt I SA/Kr 372/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 maja 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Maja Chodacka (spr.), Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2011 r., sprawy ze skarg Z. K., na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 24 grudnia 2009 r. Nr [...],[...],[...],[...],[...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienia, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 1700 zł (tysiąc siedemset złotych). Wnioskami z dnia 16 listopada 2009r. skarżący Z.K. zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 czerwca 2009r. w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe "B" Sp. z o.o. z siedzibą w N. w podatku od towarów i usług oraz odsetki za zwłokę od zaległości podatkowej i koszty postępowania egzekucyjnego. Skarżący wskazał w uzasadnieniu wniosku, iż decyzje organu pierwszej instancji otrzymał w dniu 29 czerwca 2009r. Skarżący podniósł, iż dochowując ustawowego terminu, zaskarżył decyzje pismami z dnia 29 czerwca 2009r. i 3 lipca 2009r. i nie zgadzając się z nimi, wniósł alternatywnie o umorzenie naliczonych odsetek i rozłożenie należności głównej na raty. Swoje stanowisko w tym zakresie skarżący przedstawił osobiście Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w dniu 29 czerwca 2009 roku, który poinformował skarżącego, że odwołując się od decyzji może również wnosić o rozłożenie na raty, ewentualnie o umorzenie (przynajmniej częściowe) zaległości podatkowych. Mając na uwadze powyższe i działając w zaufaniu do organu w pismach z dnia 3 lipca 2009r. oraz 6 sierpnia 2009r. skarżący rozbudował swój alternatywnie zgłoszony wniosek w otwartym jeszcze terminie zaskarżenia. W dniu 9 listopada 2009r. chcąc ustalić znak sprawy ewentualnie zapytać o jej wynik skarżący zadzwonił do Izby Skarbowej i po rozmowie z P. P. (osobą w referacie której znajduje się sprawa) uzyskał informację, że przedmiotem postępowania jest jedynie sprawa odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającej częściowego umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług, z tytułu orzeczenia odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości podatkowe "B" Sp. z o.o. Z powyższego wynika zdaniem skarżącego, że organ jedynie przyjął i rozpatruje zgłoszony alternatywnie wniosek w trybie art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm., dalej: "O.p."), pomimo tego, że zamiarem skarżącego było skarżenie decyzji w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe "B" Sp. z o.o. z siedzibą w N. w podatku od towarów i usług. Zgodnie z art. 162 i 163 O.p. organ podatkowy ma obowiązek przywrócić termin, jeżeli zainteresowany wniesie podanie o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło nie z jego winy, jednocześnie z wniesieniem podania dopełni czynności do wykonania której wyznaczony był termin. Mając na uwadze, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi (o powyższej okoliczności skarżący dowiedział się w toku rozmowy telefonicznej w dniu 9 listopada 2009 roku), czyli od dnia, w którym strona w ogóle dowiedziała się o uchybieniu terminu. Do wniosków dołączono odwołania od decyzji. Postanowieniami z dnia 24 grudnia 2009r. Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 162, art. 163 i art. 216 O.p. wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekających o odpowiedzialności skarżącego, jako Prezesa Zarządu Spółki z o.o. "B" z siedzibą w N. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, koszty postępowania egzekucyjnego postanowił załatwić odmownie. W uzasadnieniach postanowień organ przywołał treść art. 162 O.p. i stwierdził, iż we wnioskach o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań skarżący nie wskazał żadnych argumentów świadczących o tym, że on nie ponosi winy za nieterminowe złożenie odwołania. Gdyby prawdą było to co stwierdza skarżący we wnioskach o przywrócenie terminu, że zaskarżył on w obowiązującym terminie decyzje organu pierwszej instancji, to nie zachodziłaby potrzeba do przywracania terminu do wniesienia odwołań od decyzji. To, że skarżący nieprawidłowo interpretując przepisy uważał, że przeprowadzenie rozmowy z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego, w której przedstawił mu swoje zastrzeżenia do decyzji jest równoznaczne z wniesieniem odwołania od decyzji nie można uznać za uzasadnienie do przywrócenia terminu do wniesienia odwołań, ponieważ nieprawidłowa interpretacja przepisów nie usprawiedliwia niewłaściwego postępowania. Zgodnie z zasadą "nieznajomość prawa szkodzi" - podatnik nie może powoływać się na nieznajomość prawa dla uzasadnienia własnych działań lub zaniechań. W skargach wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący zarzucił zaskarżonym postanowieniom naruszenie przepisów: - art. 121 O.p., poprzez naruszenie zasady zaufania oraz zasady informowania, polegające na nieprzeprowadzeniu w należyty sposób postępowania dowodowego w sprawie, wskutek czego rozstrzygnięcie oparte zostało na niepełnym materiale dowodowym, który organ ocenił w sposób wybiórczy i stronniczy; - art. 120 O.p., poprzez naruszenie zasady praworządności, polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy; - art. 122 w związku z art. 187 § 1 O.p. poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej oraz zasady rozkładu ciężaru dowodu, polegające na przyjęciu za podstawę rozstrzygnięcia okoliczności, które nie znajdują uzasadnienia w niniejszej sprawie, a także poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; - art. 122 w związku z art. 191 O.p., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy; - art. 122 w związku z art. 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § 4 O.p., poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej, polegające na zaniechaniu sporządzenia właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, a tym samym na niedostatecznym wyjaśnieniu motywów rozstrzygnięcia, skutkującym ograniczeniem prawnie chronionych interesów strony; - art. 124 O.p., poprzez naruszenie zasady przekonywania, polegające na niedostatecznym uzasadnieniu wydanej decyzji; - art. 162 § 1 O.p., poprzez przyjęcie, że wnioskodawca nie wskazał żadnych argumentów świadczących o tym, że nie ponosi on winy za nieterminowe złożenie odwołania; - art. 7 k.p.a., przez naruszenie zasady praworządności i zasady uwzględniania słusznego interesu obywateli oraz zasady prawdy obiektywnej; - art. 8 k.p.a., przez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa; - art. 75 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie; - art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez dokonanie nieprawidłowych ocen na podstawie błędnie zgromadzonego materiału dowodowego. W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonych postanowień i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący zaznaczył, iż Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrując wniosek stwierdził między innymi, że podatnik we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nie wskazał żadnych argumentów świadczących o tym, że nie ponosi on winy w nieterminowym złożeniu odwołań. Gdyby (zdaniem organu) prawdą było to, co skarżący przedstawił we wniosku o przywrócenie terminu, że zaskarżył on w obowiązującym terminie decyzje to nie zachodziłaby potrzeba do przywracania terminu do wniesienia odwołań od decyzji. To skarżący nieprawidłowo interpretując przepisy uważał, że przeprowadzenie rozmowy z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego , w której przedstawił mu swoje zastrzeżenia do decyzji jest równoznaczne z wniesieniem odwołań od decyzji. W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skargi zasługują na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Z uwagi na powyższe Sąd stwierdza, iż Dyrektor Izby Skarbowej wydając zaskarżone postanowienia naruszył art. 162 § 1 i § 2 O.p. Zgodnie z treścią art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Dodatkowo podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin ( § 2). Jak wynika z treści powyższego przepisu, dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie (7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi), 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonych postanowień organ podatkowy w niniejszej sprawie w ogóle nie uzasadnił okoliczności, które jego zdaniem skutkują odmową przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji. Mało tego, w ocenie Sądu, organ koncentrując się na wyjaśnieniu okoliczności przedstawionych we wnioskach o przywrócenie terminu (związanych z treścią pism złożonych przez skarżącego, które traktował, jako odwołania, czy rozmową z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego) nie dostrzegł, że okoliczności te były podawane przez skarżącego, jako uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminowi, a nie jako potwierdzające zachowanie terminu do wniesienia odwołań. Przedmiotem rozstrzygania w sprawie były bowiem wnioski o przywrócenie terminu. Gdyby skarżący uznał, że nie uchybił terminowi do wniesienia odwołań, to nie składałby wniosków o przywrócenie terminu. To zostało podkreślone w skargach. Pomimo tego organ orzekając w sprawie przywrócenia terminu powinien uzasadnić, że w sprawie doszło do uchybienia terminowi, czyli wskazać, z jakich względów pisma złożone przez skarżącego w otwartym terminie na wniesienie odwołań od decyzji nie zostały potraktowane w istocie, jak odwołania. Uzasadnienia postanowień o treści "gdyby prawdą było to co stwierdza skarżący we wnioskach o przywrócenie terminu, że zaskarżył on w obowiązującym terminie decyzje organu pierwszej instancji, to nie zachodziłaby potrzeba do przywracania terminu do wniesienia odwołań od decyzji. To, że skarżący nieprawidłowo interpretując przepisy uważał, że przeprowadzenie rozmowy z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w N., w której przedstawił mu swoje zastrzeżenia do decyzji jest równoznaczne z wniesieniem odwołania od decyzji nie można uznać za uzasadnienie do przywrócenia terminu do wniesienia odwołań, ponieważ nieprawidłowa interpretacja przepisów nie usprawiedliwia niewłaściwego postępowania" są dla Sądu tyle niezrozumiałe, co kuriozalne. Jeżeli organ miał wątpliwości, co do treści wniosków o przywrócenie terminu, w szczególności w kontekście pism składanych przez skarżącego, to powinien wezwać skarżącego o złożenie stosownych wyjaśnień, a nie uznawać, iż skarżący wskazał na okoliczności związane z zachowaniem terminu do wniesienia odwołań, a nie uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi. W postępowaniu o przywrócenie terminu, zadaniem organu podatkowego jest min. ustalenie, czy zainteresowany jest winny uchybienia. Kryteria oceny winy mogą być niekiedy dość surowo sformułowane. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W niniejszej sprawie organ powinien wziąć pod uwagę to, że skarżący w otwartym terminie do wniesienia odwołań podjął czynności (składał pisma, rozmawiał z Naczelnikiem Urzędu) i ocenić, czy w swoich działaniach dochował szczególnej staranności. Okoliczności, które skarżący przywołał w treści wniosków o przywrócenie terminu, wskazywały nie na to, że skarżący zachował termin do wniesienia odwołania, a na to, że błędnie uznał, iż wniósł odwołania. Organ powinien ocenić, czy te okoliczności, w tym w szczególności rozmowa z organem podatkowym, nie utwierdziły skarżącego w przekonaniu, iż wniósł właśnie odwołania od decyzji wymiarowych. Jeżeli odpowiedź byłaby twierdząca to nie oznacza, że skarżący wniósł odwołania w terminie, ale to, że uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego. Przy tym dla przywrócenia terminu nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego w takim znaczeniu, jak o tym stanowią przepisy art. 180 i nast. O.p. Nie ma tu bowiem konieczności udowodnienia, że zainteresowany nie dotrzymał terminu bez swojej winy. Wystarczy uprawdopodobnienie, które jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym. Prawdopodobieństwo jest środkiem, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (wyrok NSA z dnia 5 maja 1995 r., SA/Wr 2223/94, Temida (CD), Sopot 2002). Organ powinien także w uzasadnieniu postanowień wskazać na wszystkie okoliczności sprawy, w tym ocenić wszystkie przesłanki warunkujące skuteczne przywrócenie terminu, także to, czy skarżący złożył odwołania w terminie7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi(skarżący wskazał, iż dowiedział się o uchybieniu terminowi po rozmowie z pracownikiem Izby Skarbowej ). W związku z tym, należy uznać, iż w sprawie doszło także do naruszenia przepisów art. 121, art.124 oraz art. 210 § 4 w związku z art. 219O.p.,z uwagi na to, że organ nie wyjaśnił i nie uzasadnił, z jakich przyczyn odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołań. Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub czyni to ogólnikowo, uchybia swym obowiązkom wynikającym z art. 121 § 1 i art. 124 O.p. w sposób, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż sprawa nie zostaje załatwiona zgodnie z wynikającymi z tych przepisów zasadami ogólnymi postępowania podatkowego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 marca 2009r. sygn. akt I SA/Kr 1380/08,LEX nr 522436). Na marginesie należy wskazać, iż organ nie mógł naruszyć wskazanych w treści skarg przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż w niniejszym postępowaniu ta ustawa nie znajduje zastosowania, a ustawa Ordynacja podatkowa. Niezależnie od tego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, stwierdziwszy naruszenia wyżej wskazanych przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Rozpoznając i rozstrzygając łącznie sprawy ze skarg wniesionych na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej, Sąd działał w trybie art. 111 § 2 p.p.s.a., który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Przedmiotowe sprawy opierają się na tożsamym stanie faktycznym i prawnym, a skargi zawierają jednakowe podstawy zaskarżenia, stąd zaistniał pomiędzy tymi sprawami związek, o którym mowa w art. 111 § 2 p.p.s.a., a względy ekonomii procesowej, szybkości postępowania i ograniczenia jego kosztów dla obu stron procesu dodatkowo przemawiały za połączeniem obu spraw, przy tym strony postępowania nie wnosiły sprzeciwu co do połączenia spraw. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie Sąd zasądził zwrot wpisu od skarg oraz wynagrodzenie pełnomocnika.