I SA/Kr 375/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. Sp. z o.o. w G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 stycznia 2017 r. Nr: [...] w przedmiocie zarachowania wpłaty na poczet należności z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł skarżąca I. Sp. z o.o. w G. w piśmie z dnia 28 kwietnia 2017 roku zwróciła się z prośbą o zwolnienie z tej opłaty ze względu na trudną sytuację finansową. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 maja 2017 roku skarżącej Spółce został przesłany formularz wniosku "PPPr" celem jego wypełnienia oraz odesłania w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie brak został uzupełniony. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4.1. formularza wynika, że skarżąca Spółka domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego wnioskodawcy wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 81.839,20 zł, a ostatni rok obrotowy Spółka zamknęła stratą w wysokości 463.368,12 zł. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że w wyniku działań organów skarbowych zablokowano wszystkie konta bankowe Skarżącej uniemożliwiając jej pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Brak środków uniemożliwia stronie wniesienie wpisu. W tym stanie rzeczy Starszy Referendarz Sądowy zarządzeniem z dnia 8 czerwca 2017 roku wezwał skarżącą Spółkę do nadesłania w terminie 7 dni dokumentów źródłowych mających zobrazować jej aktualny stan majątkowy. W wezwaniu pouczono stronę skarżącą, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może zostać uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Odnosząc się do wezwania Prezes Zarządu Spółki w piśmie procesowym z dnia 4 lipca 2017 roku oświadczył, że "żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty. Jest to fikcja, która ma uzasadnić odmowę zwolnienia aby ochronić naruszający prawo organ administracji". Podał, że nie będzie brał udziału w tworzeniu tej fikcji i dlatego nie wysyła żądanych dokumentów. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten jest wolny od opłat sądowych. W myśl art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10). Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego też musi być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia przez stronę kosztów postepowania związanych z udziałem w sprawie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Brzmienie powołanego przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08 oraz z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12). To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. W ocenie orzekającego skarżąca Spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. W złożonym wniosku strona nie przekazała wszelkich informacji niezbędnych do prawidłowej oceny jej stanu majątkowego, a następnie odmówiła wykonania skierowanego do niej wezwania o uzupełnienie wniosku o dokumenty źródłowe. W szczególności Spółka nie przedłożyła: odpisu ostatniego sprawozdania finansowego, odpisu zeznania podatkowego za rok 2016 rok dotyczącego podatku dochodowego od osób prawnych, odpisów deklaracji podatkowych dotyczących rozliczenia podatku VAT za ostatnie trzy miesiące, aktualnego spisu środków trwałych z podaniem ich wartości, odpisów raportów kasowych za sześć ostatnich miesięcy, wyciągów z wszystkich rachunków bankowych Spółki obrazujących historię przeprowadzonych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem (w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte należało przedłożyć zaświadczenie wystawione przez bank po dniu otrzymania wezwania informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty), ani oświadczenia, czy Spółka zatrudnia obecnie pracowników, a jeśli tak jaka jest ich liczba. Brak tych wszystkich danych i dokumentów uniemożliwia dokonanie pełnej oceny sytuacji finansowej Spółki oraz jej możliwości płatniczych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jak również nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 242/13, z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Skoro w niniejszej sprawie Spółka, mimo wystosowanego do niej wezwania, nie uzupełniła złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej, nie dopełniła zatem obowiązku, o którym mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Naraziła się tym samym na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.