I SA/Kr 383/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 6 lutego 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 6 lutego 2012 roku Nr: [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych, skarżący M.K. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych z powodu złej sytuacji finansowej. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnił brak przesyłając wypełniony formularz. Z danych w nim zawartych wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną D.K., córką M. ur. 11 maja 2004 roku oraz synem M. ur. 14 lutego 1999 roku. Ich miesięczny dochód wynosi 1.900 zł i stanowi go pobierany przez skarżącego zasiłek ZUS. Wnioskodawca nie wykazał żadnego majątku. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa skarżący podniósł, iż nie jest w stanie uiścić kwoty 500 zł bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Jest to spowodowane bardzo złą sytuacją finansową wynikającą z niedyspozycji zdrowotnej, która powstała po przebytym urazie wielonarządowym i przeprowadzonej operacji. W chwili obecnej skarżący przebywa na zasiłku chorobowym i nie posiada innych źródeł dochodu. Oprócz kosztów utrzymania mieszkania w kwocie 385 zł skarżący ponosi także koszty leczenia w wysokości 320 zł miesięcznie. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez oświadczenie gdzie skarżący aktualnie zamieszkuje, czyją własność stanowi ta nieruchomość, udokumentowanie wysokości pobieranego zasiłku chorobowego, oświadczenie, czy małżonka skarżącego uzyskuje jakiekolwiek dochody – jeśli tak – należało wykazać źródło tych dochodów oraz ich wysokość, bądź czy jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i czy uzyskuje jakikolwiek zasiłki, przesłanie kopii zeznania podatkowego o dochodach osiągniętych przez skarżącego oraz jego żonę za rok 2011, udokumentowanie aktualnymi rachunkami / fakturami (za ostatni okres rozliczeniowy) wysokości wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (czynsz, prąd, gaz, opał, woda, wywóz śmieci, itp.), a także udokumentowanie ponoszonych opłat za zakup leków i telefon, określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, środki czystości, edukację dzieci, itp., przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy, oświadczenie czy skarżący, bądź jego małżonka, są właścicielami pojazdów mechanicznych – jeśli tak, należało podać ich markę i rok produkcji. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że zamieszkuje w ½ części domu jednorodzinnego będącego własnością jego małżonki. Żona skarżącego nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, a także zasiłków. Wysokość wydatków związanych z utrzymaniem rodziny wynosi około 370 zł miesięcznie, zaś wydatków ponoszonych za wyżywienie, ubranie, środki czystości, edukację dzieci wynosi około 600 zł miesięcznie. Skarżący, ani jego żona, nie posiadają rachunków bankowych, nie są także właścicielami jakichkolwiek pojazdów mechanicznych. Do pisma M. K. załączył kopię zeznania PIT-37, z którego wynika, że w roku 2011 osiągnął on przychód w wysokości 1.714,29 zł oraz kopię przekazu pocztowego wypłaty zasiłku chorobowego za okres od 17 kwietnia 2012 roku do 7 maja 2012 roku na kwotę 950,62 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych, winien był przekonać sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało, że dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczyły do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji majątkowej, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazał, iż w stosunku do jej osoby zachodzą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., a wezwanie do uzupełnienia danych zostało przez skarżącego wykonane w ograniczonym zakresie. Przede wszystkim należy wskazać, iż skarżący nie udokumentował wydatków, ponoszonych w związku z utrzymaniem gospodarstwa domowego, pomimo wyraźnego wezwania w tym zakresie. Oświadczył, że wysokość wydatków na wyżywienie, ubranie, środki czystości i edukację dzieci wynosi ok. 600 zł, a utrzymanie rodziny 370 zł, jednakże nie przesłał żadnego rachunku potwierdzającego te dane. Powyższe wskazuje na brak współdziałania skarżącego w zakresie ustalenia prawidłowego stanu faktycznego dotyczącego jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. W postanowieniu z dnia 5 listopada 2010 roku, sygn. akt II GZ 318/10 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Brak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych przez skarżącego i członków jego rodziny wydatków sprawia, iż staje się niemożliwym ustalenie czy poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem utrzymania uzasadniającym przyznanie prawa pomocy. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270).