I SA/Kr 387/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. D. i P. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 grudnia 2010r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. postanawia oddalić wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A.D. i P.D. zakwestionowali decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 grudnia 2011r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. W związku z uprawomocnieniem się zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I tut. Sądu z dnia 10 marca 2011r. wezwano skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.324,00 zł – w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłki zawierające wezwania po dwukrotnym awizowaniu pod adresem zamieszkania skarżących w dniach 18 lipca 2011r. i 26 lipca 2011r. zwrócono jako niepodjęte w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący uiścili należny wpis w dniu 10 sierpnia 2010r. kierując następnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dnia 11 sierpnia 2011r. pismo, w którym wyjaśnili, że nie odebrali przesyłki z Sądu z powodu wyjazdu rodzinnego i wnieśli o "uznanie dokonanej przez nich opłaty sądowej w dniu 10-tego sierpnia jako opłaconej w terminie". Odpowiadając na wezwanie Sądu do wyjaśnienia charakteru wspomnianego w poprzednim akapicie pisma skarżący stwierdzili (pismo z dnia 2 listopada 2011r.), iż stanowi ono wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu wskazując, że nie przypominają sobie by odbierali osobiście jakiekolwiek przesyłki z tut. Sądu. Nadmienili również, że pod koniec lipca 2011r. czasowo przebywali nad morzem w związku z opieką nad dziećmi chorymi na astmę. Skarżący zaznaczyli, że zamieszkują jako jedyni pod wskazanym w skardze adresem, co oznacza, że brak jest dorosłego domownika, który mógłby zastępczo odebrać ewentualną korespondencję z Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl ogólnej normy - podjęcie w postępowaniu sądowoadministracyjnym czynności po upływie terminu przewidzianego do jej dokonania powoduje bezskuteczność owej czynności (art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."/). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. W myśl natomiast art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W warunkach niniejszej sprawy istotnym jest, że zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. - w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 tego artykułu. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 p.p.s.a.). Skoro przesyłki zawierające wezwania do usunięcia braku formalnego skargi były dwukrotnie awizowane pod adresem zamieszkania skarżących w dniach 18 lipca 2011r. i 26 lipca 2011r. – to przy uwzględnieniu treści art. 73 § 4 p.p.s.a. – prawną fikcję doręczenia należało przyjąć w dniu 1 sierpnia 2011r., a termin do uiszczenia należnego w sprawie wpisu upływał w dniu 8 sierpnia 2011r. Niemniej jednak w świetle brzmienia art. 86 § 1 p.p.s.a., strona - celem uniknięcia powołanych wyżej negatywnych skutków - może złożyć wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Podlega on uwzględnieniu, gdy strona uprawdopodobni we wniosku, iż terminu nie dotrzymała nie ze swojej winy. Stosownie natomiast do postanowień art. 87 p.p.s.a przywrócenie terminu uwarunkowane jest złożeniem pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu w sądzie, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), uprawdopodobnieniem przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi (§ 2) oraz dokonaniem przez stronę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której strona nie dokonała w terminie (§ 4). Mając na uwadze ustanowione w wymienionych przepisach przesłanki przywrócenia terminu i stwierdzając, że warunki formalne złożenia wniosku w tym przedmiocie zostały spełnione (przy założeniu, że wskazana w wezwaniach czynność dokonana być miała w terminie do dnia 8 sierpnia 2011r. – uiszczenie wpisu w dniu 10 sierpnia 2011r., a następnie skierowanie w dniu 11 sierpnia 2011r. wniosku o przywrócenie terminu - musiało mieścić się w ramach siedmiodniowego terminu od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu) – ocenie Sądu poddana być musiała merytoryczna przesłanka decydująca o zasadności wniosku o przywrócenie terminu, a mianowicie kryterium braku winy w uchybieniu terminu. Spełnienie tej przesłanki wymaga uprawdopodobnienia przez stronę, że dołożyła szczególnej staranności, przy dokonywaniu czynności procesowej, przy czym przepis nie wymaga od osoby wnioskującej o przywrócenie terminu udowodnienia braku winy, a jedynie jego uprawdopodobnienia. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego (por. np. A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego II, s. 368-370), jak i postępowania cywilnego (M. Jędrzejewska, Kodeks postępowania cywilnego III, s. 362) panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Stanowisko to zostało zaakceptowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 19 lutego 2009r., sygn. akt II OZ 154/09. O braku winy w uchybieniu terminu można więc mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku jak również, gdy strona uchybiła terminowi na skutek okoliczności od niej niezależnych, którym nie mogła zapobiec mimo dołożenia najwyższej staranności. Staranność strony należy oceniać przy użyciu miernika staranności, jakiej można oczekiwać od przeciętnego człowieka należycie dbającego o swoje sprawy. Przywrócenie terminu w związku z jego uchybieniem nie jest też dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przechodząc do oceny okoliczności wskazanych we wniosku skarżącej należy podkreślić, iż przy podejmowaniu rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie miała regulacja art. 73 p.p.s.a., w świetle której dwukrotne awizowanie przesyłki, w sposób określony w tym przepisie uzasadnia przyjęcie domniemania, że przesyłka ta doszła do rąk adresata, a więc dokonane w ten sposób doręczenie było skuteczne. W niniejszej sprawie dwukrotną awizację przesyłek zawierających zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego potwierdzają adnotacje pracownika poczty na przesyłce. Co istotne z zawiadomień o awizacji przesyłek adresaci mogli się zapewne dowiedzieć, że odbiór przedmiotowej korespondencji był możliwy do dnia 1 sierpnia 2011r. Mając zaś na uwadze fakt, że jak wskazywali sami skarżący ich wyjazd miał miejsce pod koniec lipca 2011r. – nie było obiektywnych przeszkód do zapoznania się z treścią wezwania i uczynienia zadość wezwaniu Sądu choćby właśnie we wspomnianym ostatnim dniu terminu. Skoro w świetle treści pisma z dnia 9 sierpnia 2011r. skarżący byli w pełni świadomi faktu niepodjęcia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, czego najlepszym dowodem jest choćby samo uiszczenie należnego w sprawie wpisu – to całkowicie niewiarygodne są sugestie zawarte następnie w piśmie z dnia 2 listopada 2011r. jakoby nie wiedzieli o samym awizowaniu przesyłek (sformułowanie: "być może w tym czasie były wysyłane do nas przesyłki z tamt. Sądu"). Niemniej jednak w warunkach niniejszej sprawy okoliczności przedstawione przez skarżących nie uzasadniają przyjęcia tezy, że niedotrzymanie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nastąpiło bez winy strony. Ustosunkowując się do przywołanych okoliczności – a to czasowego wyjazdu z miejsca zamieszkania na wczasy - przypomnieć należy, że ocena czy nastąpiło uprawdopodobnienie, o którym stanowi art. 87 § 2 p.p.s.a., należy do sądu rozpatrującego wniosek. W tym względzie Sąd nie jest związany zawartymi we wniosku twierdzeniami, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia faktów, na które powołuje się strona domagająca się przywrócenia terminu, a przekonanie to powinno opierać się na obiektywnych przesłankach wynikających z zawartych we wniosku twierdzeń. Chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono opierać się tylko na samych twierdzeniach strony. W pierwszej kolejności zwraca uwagę fakt, że skarżący nie zadali sobie trudu by w jakikolwiek sposób przybliżyć Sądowi zasadniczą przesłankę przywrócenia terminu, a to w postaci wyjazdu urlopowego. Nie naświetlono zatem dokładnie, ani długości tego wyjazdu, ani też dokładnej daty powrotu – wskazując jedynie, że miał miejsce "pod koniec lipca". Pożądane w tym względzie byłoby zresztą dołączenie do wniosku jakichkolwiek dokumentów źródłowych potwierdzających choćby pośrednio okres, czy charakter wyjazdu. Brak takich danych uniemożliwia natomiast dokonanie przez Sąd oceny wpływu powołanych przez skarżących faktów na realną możliwość uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wyznaczonym terminie. Wypada zresztą przy tej okazji jeszcze raz przypomnieć powoływaną wielokrotnie w orzecznictwie sądowym i administracyjnym - a zatem powszechnie znaną regułę, iż wszczynając jakiekolwiek postępowanie, w tym przypadku sądowoadministracyjne, należy liczyć się z konsekwencjami jakie niesie za sobą zainicjowanie procedury zmierzającej do rozpoznania przedstawionej sprawy. Wnosząc skargę do tut. Sądu skarżący winni byli zatem spodziewać się kierowania do nich korespondencji sądowej. Niemniej istotny jest fakt, że przecież zasadniczo wszczęcie postępowania wiąże się z koniecznością zadośćuczynienia określonym przepisami prawa wymogom fiskalnym, z czego skarżący musieli sobie zdawać sprawę, tym bardziej, że wcześniej już raz – przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy - wzywano ich do uiszczenia wpisu w tej sprawie. Dodatkowo ustawodawca chroni strony postępowania poprzez nałożenie na Sąd obowiązku dodatkowego wezwania do uiszczenia należnego wpisu wyznaczając z góry dla uzupełnienia tego braku okres 7 dni. W tych okolicznościach skarżący planując dłuższy wyjazd powinni byli postarać się o wyznaczenie pełnomocnika do reprezentowania ich w niniejszym postępowaniu. Co istotne, wezwanie Sądu dotyczyło przecież uiszczenia należnego wpisu, a zatem wystarczyło umocować kogokolwiek do zapoznawania się z kierowaną do nich korespondencją urzędową (choćby przez powierzenie "kluczyka" do skrzynki pocztowej), a przedmiotowy brak fiskalny mógłby zostać uzupełniony poprzez wpłatę dokonaną przez jakąkolwiek osobę trzecią, czy też nawet samych skarżących powiadomionych o wezwaniu. W tej sytuacji Sąd był zmuszony przyjąć, że wnioskodawcy nie wykazali, iż bez swojej winy uchybili terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w związku z czym na zasadzie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.