I SA/Kr 391/11
PostanowienieWSA w Krakowie2011-07-22
Skład orzekający: Sędzia WSA Ewa Michna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba prawna może zostać zwolniona od kosztów sądowych w całości lub w części, jeśli nie wykaże braku jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania lub braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów?Ratio decidendi
Osoba prawna może uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże brak jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania, lub w zakresie częściowym, gdy wykaże brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem i wymaga ostrożnego stosowania. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że zachodzą przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ przedstawione dokumenty i twierdzenia budziły wątpliwości co do rzeczywistego braku możliwości poniesienia opłat.Stan faktyczny
Strona skarżąca, spółka z o.o., wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej podatku od nieruchomości. W sprzeciwie od postanowienia referendarza oddalającego wniosek, spółka argumentowała brak środków finansowych z uwagi na niepłacenie czynszów przez najemców, stratę generowaną przez działalność gospodarczą, niemożność zaciągnięcia kredytu oraz toczące się postępowanie egzekucyjne. Spółka podniosła również, że sprzedaż nieruchomości jest niemożliwa z powodu długoterminowych umów najmu i specyfiki nieruchomości. Sąd rozpatrywał wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 22 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku "W" Sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 grudnia 2010 r. [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 rok p o s t a n a w i a : oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 13 czerwca 2011r. strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 maja 2011r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, które to postanowienie zostało jej doręczone dnia 6 czerwca 2011r.
Strona skarżąca przyznała w wniesionym sprzeciwie, że jest właścicielem lub wieczystym użytkownikiem nieruchomości niemieszkalnych wskazanych w ww. postanowieniu referendarza WSA w Krakowie, niemniej jednak nieruchomości te albo w ogóle nie przynoszą przychodów (najemcy faktycznie nie płacą czynszu), albo uzyskiwane przychody jedynie zmniejszają stratę generowaną na prowadzonej nadal działalności gospodarczej. Strata ta dodatkowo uniemożliwia zaciągnięcie kredytu (strona skarżąca wskazała, że takie działania podejmowała) na pokrycie kosztów sądowych z uwagi na brak płynności finansowej. Powyższe okoliczności miały potwierdzać przedstawione dokumenty tj. m. in. bilans. Z dokumentów tych miało również wynikać, że strona skarżąca nadal nie posiada wolnych środków finansowych na kontach bankowych. W skardze strona skarżąca dodatkowo wskazywała na toczące się postępowanie egzekucyjne na kwotę ponad 4 000 zł oraz fakt, że w 2010r. zmuszona została do zapłaty kosztów postępowania sądowego w kwocie ponad 200 000zł.
Dodatkowo, w sprzeciwie, strona skarżąca podniosła, że sprzedaż posiadanych nieruchomości nie jest możliwa, a to z uwagi na zawarcie długoterminowych umów najmu. Ponadto, szybka sprzedaż, z uwagi na wielkość nieruchomości i ich przeznaczenie, powiązana byłaby z trudnościami, ze względu na małą popularność tego typu nieruchomości, co ostatecznie doprowadziłoby do sprzedaży po cenie znacznie zaniżonej.
W ostatniej części sprzeciwu, strona skarżąca, cytując fragment uzasadnienia postanowienia NSA z dnia 18 sierpnia 2010r. II GZ 189/10 podkreśliła, że jej zdaniem sąd powinien mieć przede wszystkim na względzie aktualną jej sytuację, a nie hipotetyczną, mglistą możliwość zapłaty kosztów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
W świetle art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ppsa - osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane:
1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania;
2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Poza tym zaznaczyć należy, że prawo pomocy jako forma dofinansowania z budżetu państwa jest instytucją wyjątkową, którą należy stosować w sposób ostrożny oraz rozważny i w stosunku tylko do tych osób, których rzeczywiście, obiektywnie oceniając, sytuacja uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady obowiązku uiszczania kosztów sądowych (vide: także postanowienie NSA z dnia 27 maja 2008 roku I FZ 160/08).
Wreszcie przypomnienia wymaga, że ciężar dowodu wykazania istnienia okoliczności z art. 246 § 2 ppsa spoczywa na wnioskodawcy, a Sąd nie jest obowiązany z urzędu prowadzić dochodzenia w kwestii sytuacji finansowej strony, kiedy ta uchyla się od przedstawienia stosownych dokumentów w tym zakresie.
W opinii Sądu, w niniejszym przypadku strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że zachodzą przesłanki ww. art. 246 § 2 ppsa, a zestawienie treści przedstawionych dokumentów z twierdzeniami strony skarżącej uzasadnia wątpliwości co do rzeczywistego braku możliwości poniesienia przez nią kosztów należnych opłat sądowych.
Zauważyć bowiem należy, że z dokumentów przedstawionych przez stronę skarżącą wynika, iż jest ona właścicielem (opisanych szczegółowo w ww. postanowieniu referendarza WSA z dnia 25 maja 2011r.) nieruchomości, w tym lokali o charakterze niemieszkalnym. Strona skarżąca podnosi, że nie uzyskuje faktycznie należnego jej czynszu, co świadczyć ma o braku źródeł bieżącego finansowania działalności gospodarczej. Jednakże, w ocenie Sądu, informacje podane przez stronę skarżącą nie do końca są wiarygodne.
Z dokumentów dołączonych do wniosku (formularz PPPr) wynika bowiem, że prowadzona działalność dotyczy usług najmu, usług parkingowych oraz usług gastronomicznych. Strona skarżąca wskazała w uzasadnieniu wniosku o zwolnienie od kosztów, że jej dochody wystarczają na regulowanie należnych podatków, składek na ubezpieczenie społeczne oraz wynagrodzeń pracowników. W skardze dodała (w części dotyczącej uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji), że obecnie zatrudnia pięć osób. Z przedstawionych natomiast dokumentów (rachunek zysków i strat za 2009 i 2010) wynika, że najistotniejszą pozycję kosztową zarówno w 2009r. jak i 2010r. stanowią wynagrodzenia (odpowiednio 568 653,89zł w ogólnej liczbie kosztów działalności operacyjnej 1 455 725,55zł za 2009r. oraz 602 444,34 zł w ogólnej liczbie kosztów działalności operacyjnej 1 720 576,36zł za 2010r.), co, zdaniem Sądu, świadczy o stosunkowo wysokim poziomie wynagrodzeń przypadających statystycznie na jednego pracownika. Jak przy tym wynika z wstępnego bilansu za 2010r. zobowiązania te są raczej płacone na bieżąco, skoro w bilansie na dzień 31 grudnia 2010r. wykazano jako zobowiązania z tego tytułu, jedynie kwotę 1 388,56zł. Jednakże z dokumentów bankowych za okres od października 2010r. do stycznia 2011r. wynika, że strona skarżąca z tego konta reguluje jedynie należne kwoty ZUS i podatku od wynagrodzeń (PIT-4), co oznacza, że wynagrodzenia są regulowane z innych kont bankowych, nie przedstawionych Sądowi.
W ocenie Sądu, strona skarżąca posiada źródło bieżącego finansowania – świadczy o tym wyciąg z konta bankowego BSR w K., z którego wynika, że konto zasilane jest np. kwotą 5 960zł ( dnia 14 stycznia 2011r.) pochodzącą od jednostki – oddziału strony skarżącej (odpis z KRS dołączony do skargi) tj. Szkoły "C" w K. (przy czym z akt sprawy nie wynika jasno czy oddział ten nadal prowadzi działalność w zakresie usług edukacyjnych, co jednak nie uniemożliwiło zasilania konta strony skarżącej). Podobnie z dokumentów bankowych przedstawionych za okres od października 2010r. do grudnia 2010r. wynika, że konto strony skarżącej zasilane jest przede wszystkim regularnie z kont jej oddziałów tj. ww. Szkoły "C" w K. (10 grudnia 2010r. na kwotę 5 900zł.; 7 października 2010r. na kwotę 10 600zł.) oraz Wydawnictwa Szkoły – oddział Sp. z o.o. dnia 16 grudnia 2010r. na kwotę 2 470zł.). Strona skarżąca, pomimo wezwania referendarza WSA w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2011r. nie przedstawiła przy tym wyciągów z kont bankowych oddziałów, a to z tych kont zasilane było jej główne konto. Nie uprawdopodobniła więc, że jej działalność prowadzona w ramach oddziałów nie przynosi realnych dochodów, co wydaje się w oparciu o przedstawione dokumenty niemal pewne skoro z tych kont (w formie przelewów) zasilane jest główne konto strony skarżącej.
Dodatkowo, należy zauważyć, że w świetle ww. danych dotyczących stosunkowo wysokiego poziomu kosztów wynagrodzeń, ograniczenie zatrudnienia czy też ograniczenie poziomu wydatków na wynagrodzenia pozwoliłoby na przekazanie faktycznie uzyskiwanych środków z tytułu zasilenia konta na poczet należnych opłat sądowych. Ponadto, w ocenie Sądu, działalność w zakresie usług parkingowych oraz usług gastronomicznych jest działalnością o wysokim stopniu płynności (usługi tego typu zasadniczo zawsze są opłacane, przy tym płatność uiszczana jest z reguły gotówką), co również pozwala na bieżące finansowanie z tego typu przychodów. Strona skarżąca wskazując w formularzu PPPr wykonywanie tego typu usług (co i tak jest znacznym ograniczeniem przedmiotu działalności wynikającego z odpisu KRS) nie uprawdopodobniła, aby świadcząc usługi parkingowe lub gastronomiczne nie otrzymywała za nie zapłaty. Dołączona do formularza PPPr deklaracja VAT-7 za marzec 2011r. potwierdza fakt, że na sprzedaży świadczonych usług strona skarżąca realizuje marżę – wartość sprzedaży netto 54 493zł ( w tym sprzedaży opodatkowanej stawką podstawową w wysokości 33 658zł, a tak są, co do zasady, opodatkowywane usługi najmu lokali użytkowych, parkingowe i gastronomiczne) jest niższa niż poziom wydatków netto (21 266zł) związanych ze sprzedażą. Kwota 54 493 zł statystycznie nie odbiega od poziomu 1/12 rocznego przychodu strony skarżącej, co oznacza, że jej działalność gospodarcza kontynuowana jest w dotychczasowym rozmiarze.
W związku z powyższym, zdaniem Sądu, strona skarżąca nie uprawdopodobniła spełnienia przesłanek z ww. art. 246 § 2 ppsa.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło