I SA/Kr 396/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia : WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Krystyna Kutzner ( spr.) Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2004r sprawy ze skargi M. B., J. B. i M. B. Firma Handlowo Usługowa "[...]" s.c na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w [...] z dnia 20 grudnia 2002r, Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] złotych ([...]) W dniu [...] 1999 r , współwłaściciel Firmy "[...]" zgłosił w Oddziale Celnym w [...] do procedury dopuszczenia do obrotu m.in. ciągnik siodłowy marki [...], rok produkcji 1989 oraz samochód osobowy marki [...], rok produkcji 1999 , sprowadzone z Niemiec. Do zgłoszenia celnego skarżący załączył rachunek dotyczący w/w ciągnika , nr [...] z dnia [...].1999 r na kwotę [...] DEM oraz rachunek dotyczący samochodu osobowego , nr [...] z dnia [...].1999 r na kwotę [...] DEM. Skarżący przedłożył ocenę techniczną stwierdzającą , że przedmiotowy samochód osobowy jest uszkodzony w 24% , natomiast organ celny powołał biegłego , który sporządził ocenę techniczną w/w ciągnika siodłowego . Zgodnie z tą oceną wartość rynkowa pojazdu została ustalona na kwotę [...] zł . W ocenie organu wartość transakcyjna w/w towarów znacznie odbiegała od ich rzeczywistej wartości, dlatego działając na podstawie art.23 § 7 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r - Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 116 ze zm.) Dyrektor Urzędu Celnego w [...] zakwestionował zadeklarowaną wartość transakcyjną samochodu osobowego i ciągnika siodłowego . Decyzją z dnia [...] 1999 r Dyrektor Urzędu Celnego wydał decyzję , na mocy której : - uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe , - określił kwotę wynikająca z długu celnego w wysokości [...] zł, - wymierzył opłatę manipulacyjną w wysokości [...] zł, - obciążył skarżących kosztami oceny technicznej . Prezes Głównego Urzędu Ceł , po rozpatrzeniu odwołania , uchylił w całości w/w decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia , uznając , że obciążenie skarżących kosztami postępowania powinno nastąpić na podstawie postanowienia wydanego zgodnie z art.71 § 4 Kodeksu celnego. Rozpatrując ponownie przedmiotową sprawę Dyrektor Urzędu Celnego w dniu [...] 2001 r wydał decyzję , uznając zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej ciągnika i samochodu osobowego i określił kwotę długu celnego w wysokości [...] zł . W/w towary zostały objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym. Ponadto organ celny w wydanym rozstrzygnięciu zarządził zwrot kwoty [...] zł. Organ celny stwierdził, że na podstawie zebranych dowodów uznał , iż wartość transakcyjna ciągnika siodłowego i samochodu osobowego marki [...] nie odzwierciedlają rzeczywistej ich wartości , dlatego zakwestionował wiarygodność przedłożonych faktur. Wartość celna w/w towarów została ustalona na podstawie metody określonej w art.29 Kodeksu celnego. W odniesieniu do ciągnika siodłowego przyjęto wartość rynkową ciągnika nieuszkodzonego , określoną w opinii technicznej nr [...] z dnia [...].1999 r na kwotę [...] zł , a następnie pomniejszono tę wartość o 10% zwyczajowego zysku , o 22% z tytułu podatku VAT oraz o 35% z tytułu cła. Ustalona w ten sposób wartość celna przedmiotowego ciągnika wraz z kosztami transportu wyniosła [...] zł tj. [...] DEM . Cło wymierzono według pozycji PCN 8701 20 90 0 ze stawką celną 15% tj. w kwocie [...] zł. Wartość celna samochodu osobowego [...] została ustalona w ten sposób , że przyjęto wartość rynkową nieuszkodzonego pojazdu tej samej marki, określoną na kwotę [...] zł według oceny technicznej nr [...]. z dnia [...].1999 r , a następnie pomniejszono o 24% z tytułu uszkodzeń i braków , o 10% z tytułu zwyczajowego zysku , o 22% z tytułu podatku VAT oraz o 35% z tytułu cła. Ustalona w ten sposób wartość celna przedmiotowego pojazdu wyniosła wraz z kosztami transportu [...] zł , tj. [...] DEM. Cło wymierzono według pozycji PCN 8703 21 90 0 ze stawką celną 15% min. [...] ECU tj. [...] zł. Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpatrzeniu odwołania od w/w decyzji , uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej orzeczenia o zwrocie kosztów w kwocie [...] zł, a w pozostałym części utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził , że wartość celna sprowadzonych pojazdów powinna odzwierciedlać ich wartość rzeczywistą w dniu przekroczenia granicy , a w przypadku gdy przedstawione do zgłoszenia celnego dokumenty dotyczące wartości transakcyjnej danego towaru obowiązującej za granicą nie są wiarygodne , organy celne są obowiązane do ustalenia ich rzeczywistej wartości. Dokumenty określające wartość transakcyjną nie są wiarygodne w sytuacji , gdy podana w nich cena transakcyjna budzi uzasadnione wątpliwości, tj. gdy w oczywisty sposób nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru lub też jej wysokość budzi poważne wątpliwości co do tego , czy nie została zawyżona, czy też zaniżona. W przypadku zakwestionowania wiarygodności umowy sprzedaży zachodzi konieczność ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o jedną z metod określonych w art. 25 - 29 Kodeksu celnego. Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie Studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej . Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r , zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r (Dz.U. Nr 80, poz. 908). Wartość celna używanych samochodów jest ustalana metodą tzw. "ostatniej szansy" na podstawie art. 29 Kodeksu celnego. W ocenie organu odwoławczego powyższa metoda daje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. Celem dokładnego określenia stanu technicznego pojazdu, a także innych elementów wpływających na jego wartość , organy celne posiłkują się opiniami biegłych rzeczoznawców. W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Urzędu Celnego wykorzystał oceny techniczne dotyczące przedmiotowego ciągnika siodłowego oraz samochodu osobowego przy ustalaniu wartości celnej tych towarów metodą określoną w art. 29 § 1 Kodeksu celnego. Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził, że organ I instancji miał prawo do odmówienia wiarygodności cenom wskazanym w przedłożonych rachunkach, "zwłaszcza, gdy wyliczone zgodnie z metodą ostatniej szansy wartości przedmiotowych pojazdów znacząco się różniły od ceny zawartej w ww. rachunkach". Za nieuzasadniony organ odwoławczy uznał zarzut zgłoszony na etapie postępowania odwoławczego, a dotyczący "metodologii wyceny" zastosowanej przez rzeczoznawcę, gdyż skarżący mogli uczestniczyć w oględzinach pojazdów , lecz nie skorzystali z przysługującego im prawa, tak samo jak nie skorzystali z możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego . W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja została wydana na podstawie zgromadzonego w prawidłowy sposób materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 187 Ordynacji podatkowej, a tym samym brak jest podstaw do uznania zarzutu naruszenia art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 i art. 267 Ordynacji podatkowej. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący zarzucili naruszenie art. 23 Kodeksu celnego oraz art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 i art. 267 Ordynacji podatkowej. W ocenie skarżących organy celne nie przedstawiły jakichkolwiek dowodów na to, że dokonane zgłoszenie celne jest nieprawidłowe. Nie przedstawiono żadnych dowodów na zakwestionowanie wiarygodności i dokładności zgłoszenia celnego. Skarżący przedstawili fakturę zakupu, w której określone były ceny transakcyjne, jakie zapłacili za sprowadzone towary u kontrahenta zagranicznego. W/w nie zgodzili się z wykładnią przepisów dokonaną przez organy celne , w której w pierwszej kolejności stosuje się art. 29 Kodeksu celnego tj. dokonuje się wyceny wartości towaru przez rzeczoznawcę w oparciu o ceny rynkowe obowiązujące na terenie Polski i na podstawie takiej oceny podejmuje się decyzję o nieprawidłowości zgłoszenia celnego. Zdaniem skarżących Kodeks celny nie przewiduje takiej procedury. Skarżący zarzucili, iż rzeczoznawca dokonał nieprawidłowej wyceny towarów z uwagi na nie przeprowadzenie bardziej szczegółowych badań technicznych poszczególnych podzespołów badanych pojazdów i nie zgodzili się, iż zarzut taki nie mógł być zgłoszony na etapie postępowania odwoławczego. Organ celny nie podjął żadnych działań w celu ustalenia wiarygodności przedłożonych dokumentów i nie przedstawił dowodów, że uwidocznione na fakturze ceny nie są rzeczywistymi cenami transakcyjnymi. W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art. 97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r, Nr 153, poz. 1271 ze zm.), podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145§ 1 w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpatrywanej sprawie skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo. Zgodnie z art.60 § 1 Kodeksu celnego każdy towar , który ma być objęty procedurą celną, powinien zostać zgłoszony do tej procedury. Zgłoszenie celne w formie pisemnej powinno być dokonane na odpowiednim formularzu , do którego powinny być dołączone dokumenty, których przedstawienie jest wymagane do objęcia towaru procedurą , do której jest zgłaszany (art.64 Kodeksu celnego). Organ celny przyjmuje zgłoszenie celne , jeżeli zgłoszenie to odpowiada wymogom określonym w art.64 i wraz ze zgłoszeniem przedstawiono towar nim objęty , z zastrzeżeniem art.80 § 2 Kodeksu. Stosownie zaś do art.65 § 2 w/w Kodeksu podstawę do zastosowania procedury celnej do towaru objętego zgłoszeniem celnym stanowią dane zawarte w zgłoszeniu celnym przyjętym przez organ celny, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Podstawą wymiaru cła jest wartość celna towaru, która zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu celnego jest ceną faktycznie zapłaconą lub należną za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Tym szczególnym przepisem, o którym mowa w art. 65 § 2 w/w Kodeksu jest art. 23 § 7, który stanowi, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W oparciu o przytoczone przepisy stwierdzić należy, że objęcie towaru procedurą celną składa się z dwóch faz: pierwsza - to przedstawienie stosownych dokumentów wraz z towarem, druga - to weryfikacja przedłożonych dokumentów pod względem formalnym i materialnym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd, że art. 23 § 7 Kodeksu celnego upoważnia organy celne do oceny przedłożonych dokumentów nie tylko pod względem formalnym, ale również pod względem materialnym dotyczącym informacji w nich zawartych, w celu wyeliminowania przypadków wprowadzania na polski obszar celny towarów o zaniżonej wartości celnej. W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonych przez skarżących pojazdów, zakwestionowały ich wartość celną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do ich rzeczywistej wartości. Stanowisko to jest nie zgodne z przytoczonym wyżej art. 23 § 1 Kodeksu celnego, zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna, a nie cena rynkowa. Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia. Prezes Głównego Urzędu Ceł utożsamia wartość celną towaru z jego wartością rzeczywistą, która miałaby być wartością rynkową. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że cena pojazdów podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu, że wycena rzeczoznawcy różniła się od cen deklarowanych przez skarżących. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy, gdy okaże się że była ona rażąco niska. Stwierdzenie, że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami. Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy. A zatem w pierwszej kolejności materiałem porównawczym będą ceny zagraniczne. Podkreślić należy, że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu (wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r, syg.akt I SA/Łd 14/00, ONSA 2002, Nr 2, poz. 76). Faza weryfikacji zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. Rażąco niska cena w stosunku do wartości towaru w kraju eksportera może stanowić podstawę do zakwestionowania wiarygodności dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego. W związku z powyższym należy przeprowadzić w tym zakresie stosowne postępowania i wyjaśnić wszystkie istotne okoliczności transakcji. Dopiero wtedy, gdy organ celny stwierdzi, że istnieją uzasadnione przyczyny do zakwestionowania zadeklarowanej wartości celnej towaru, ustala tę wartość w oparciu o jedną z metod określonych w art. 25 - 29 Kodeksu celnego. Uznając że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego w zakresie wyżej opisanym, Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt. la ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) -orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.