I SA/Kr 405/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21.12.2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 21.12.2010r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", nadesłanych dokumentów oraz akt sprawy S.M. ur. w 1987r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką I.M., ojcem S. M., bratem D. M. oraz siostrą K. M.. Głównym, źródłem utrzymania rodziny są dochody I. M., które wynoszą 2 500 zł. miesięcznie, oraz wynagrodzenie S. M. w wysokości 4 500 zł. , miesięcznie. Rodzina mieszka w domu położonym w Przyborowie, należącym do rodziców strony skarżącej. S.M. jest studentem i mieszka również w wynajmowanym przez niego i siostrę mieszkaniu, znajdującym się w K. przy ul. C. w K. Koszty związane z utrzymaniem, jakie ponosi wnioskodawca, obejmują : czynsz za mieszkanie – ok. 733,36 zł. , opłatę za energie elektryczną – ok. 270 zł. , wydatki związane z dojazdami do K. – ok. 260 zł., wydatki związane z zakupem pożywienia i innych artykułów podstawowej potrzeby – ok. 500 zł. S.M. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu internetowego. W 2009r z tego tytułu osiągnął dochód w wysokości 322 189, 76 zł. przy przychodzie na poziomie 1 201 848,06 zł. a w miesiącach od stycznia do czerwca 2010r. wartość zrealizowanej przez niego sprzedaży wynosiła 1 028 355 zł. Podstawa opodatkowania tej działalności z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju w miesiącu marcu 2011r. wyniosła 181 024 zł., a w miesiącu kwietniu 2011r. - 186 871 zł. Wnioskodawca jest też właścicielem samochodu osobowego marki Ranault Espace 2.2 disel, rok. prod 2002, o wartości ok. 20 000 zł., dwóch laptopów marki Asus o wartości 3300 zł. i ośmiu komputerów o wartości 9 600 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego(§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego, dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych S.M. Stąd też strona skarżąca została wezwana do przedłożenia szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku nie wywiązała się jednak w pełni. Nie przysłała bowiem: - wyciągów z kont bankowych I.M. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z kont bankowych S.M. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - zaświadczenia z zakładu pracy o wysokości otrzymywanego przez S. .M. wynagrodzenia lub dowodu przelewu tego wynagrodzenia, - zaświadczenia z zakładu pracy o wysokości otrzymywanego przez I. M. wynagrodzenia lub dowodu przelewu tego wynagrodzenia, - zeznań podatkowych S. M. i I. M. za 2010r. Zwrócić trzeba uwagę, iż Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem ich charakteru i wielkości . Brak którychkolwiek danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia taką analizę. Tymczasem, w sytuacji kiedy głównym źródłem utrzymania rodziny, jak podaje S.M., są dochody rodziców, a on sam nie jest w stanie udzielić dokładnych informacji (popartych wymaganymi dokumentami), obrazujących historię i stan ich kont bankowych, roczne dochody czy też szczegółową wysokość miesięcznych wynagrodzeń, zbadanie rzeczywistej sytuacji finansowej strony skarżącej nie jest możliwe. Trudno też przyjąć, że zdolności płatnicze S.M. nie pozwalają mu na pokrycie kosztów sądowych, które w sprawach o sygn. I SA/Kr 402-405/11 wynoszą łącznie 2000 zł. ,kiedy w 2009r z tytułu prowadzonej działalności osiągnął on dochód w wysokości 322 189, 76 zł. przy przychodzie na poziomie 1 201 848,06 zł. a w miesiącach od stycznia do czerwca 2010r. wartość zrealizowanej przez niego sprzedaży wynosiła 1 028 355 zł. Konkludując, podkreślić należy, że jeżeli strona uchyla się od przedstawienia wskazanej dokumentacji , bądź też przedstawia dane niepełne bądź niewiarygodne to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej pomocy.(por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08) Wobec tego, mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy iż, S.M. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09). W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.).