I SA/Kr 417/15
WyrokWSA w Krakowie2015-04-23
Skład orzekający: Inga Gołowska, Paweł Dąbek, Bogusław Wolas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa materialnego, odmawiając przyznania płatności rolniczych z powodu niespełnienia wymogu minimalnej powierzchni użytków rolnych, opierając się na kontroli administracyjnej i zdjęciach lotniczych, bez przeprowadzenia kontroli terenowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie w sprawie przyznania płatności rolniczych nie zostało przeprowadzone prawidłowo, ponieważ materiał dowodowy, w szczególności nieczytelne zdjęcia lotnicze, nie był wystarczający do jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego, zwłaszcza gdy powierzchnia była na granicy wymaganego minimum. W takiej sytuacji kluczowe jest przeprowadzenie kontroli terenowej, aby rozwiać wszelkie wątpliwości co do faktycznego rozmiaru gruntów użytkowanych rolniczo.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie różnych płatności rolniczych za 2012 r., w tym jednolitej płatności obszarowej (JPO) i płatności do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności, uznając, że łączna powierzchnia użytków rolnych jest mniejsza niż wymagane 1 ha, m.in. z powodu wykluczenia części działki rolnej A z uwagi na znajdujące się na niej zabudowania i drogę dojazdową. Skarżący kwestionował te ustalenia, domagając się kontroli terenowej. WSA początkowo oddalił skargi, ale NSA uchylił wyrok, wskazując na niewystarczający materiał dowodowy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji i określił, że wymienione decyzje nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt I SA/Kr 417/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 kwietnia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Protokolant: sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r., sprawy ze skarg C. M., na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 21 lutego 2013 r. Nr [...],[...], w przedmiocie przyznania płatności rolniczych za 2012 r., , I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji,, II. określa, że wymienione w pkt I decyzje nie mogą być wykonane do chwili, prawomocności wyroku.,
I.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z 21 lutego 2013r. Nr [...]utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w N. z 22 stycznia 2013r. nr [...] o odmowie przyznania C.M. na rok 2012 jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych i płatności do krów. Decyzją wydaną w tym samym dniu nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARIMR z 18 stycznia 2013r. nr [...] o odmowie przyznania C.M. płatności na rok 2012 ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW typu ONW-Obszary ze specyficznymi utrudnieniami.
Podstawą prawną decyzji były przepisy art. 138§1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2013 poz. 267 dalej-k.p.a.) i art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U Nr 98 poz. 634 ze zm.).
Decyzje zapadły w następujących okolicznościach stanu faktycznego:
W dniu 14 maja 2012r. do Biura Powiatowego ARiMR w N.j wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie na 2012r. jednolitej płatności obszarowej (JPO), uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw innych roślin (UPO), uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (tzw. płatności zwierzęcej - PZ) i płatności do samic z gatunku bydło domowe (PK) a także o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - strefa ze specyficznymi utrudnieniami ( ONW). W/w wniosek dotyczył przyznania płatności do obszaru działek rolnych A o pow. 0,43 ha, B - 0,57 ha, B1 - 0,45 ha, położonych na działkach ewidencyjnych nr 179/3 (działka rolna B/B1), 179/13 (A), znajdujących się w powiecie n., gminie N., obrębie ewid. Ż. nr [...]. Strona łącznie zadeklarowała 1,00 ha do płatności JPO/ONW, 0,45 ha do płatności UPO (działka rolna B1), 0,43 ha do płatności PZ (A) i 2 sztuki bydła domowego do płatności PK.
Postępowanie zainicjowane wnioskiem strony odnośnie płatności [...] zakończone zostało decyzją Kierownika ww. Biura Powiatowego ARiMR nr [...]. Na mocy tej decyzji powierzchnię uprawnioną do ww. płatności oszacowano na poziomie 0,93 ha (JPO/ONW), 0,36 ha (PZ), 0,45 ha (UPO). Zawyżenie powierzchni uprawnionej do płatności [...]stwierdzono w przypadku działki rolnej A (do płatności zakwalifikowano 0,36 ha) Ponieważ łączna powierzchnia uznana za uprawnioną do płatności JPO/ONW była mniejsza niż minimalna (wynosząca 1 ha) powierzchnia wymagana do skutecznego ubiegania się o ten rodzaj wsparcia, odmówiono skarżącemu przyznania tej płatności. Konsekwencją braku możliwości przyznania płatności JPO była odmowa wszystkich pozostałych płatności, o jakie wnosił skarżący.
Postępowanie zainicjowane wnioskiem strony odnośnie płatności ONW zakończone zostało z kolei decyzją Kierownika w/w Biura Powiatowego ARiMR nr [...] wydaną na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U Nr 64, poz. 427 ze zm.), §2, 3 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyzwania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospdarowania (ONW), objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U Nr 40, poz. 329). Na mocy tej decyzji powierzchnię uprawnioną do w/w płatności oszacowano na poziomie 0,93 ha (JPO/ONW). Zawyżenie powierzchni uprawnionej do płatności [...] stwierdzono w przypadku działki rolnej A (do płatności zakwalifikowano 0,36 ha) Ponieważ łączna powierzchnia uznana za uprawnioną do płatności [...] była mniejsza niż minimalna (wynosząca 1 ha) powierzchnia wymagana do skutecznego ubiegania się o ten rodzaj wsparcia, odmówiono skarżącemu przyznania stronie tej płatności.
W odwołaniach od ww. decyzji skarżący podniósł, że decyzje są krzywdzące i nie odzwierciedlają faktycznego stanu działek zadeklarowanych do płatności. Wskazał, że odmówienie mu płatności w sytuacji, w której nie wykonano kontroli terenowej i przy nie zakończonym postępowaniu w sprawie płatności za rok 2011 było bezprawne.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpoznaniu odwołań wydał opisane na wstępie decyzje.
W uzasadnieniach decyzji organ podkreślił na wstępie, że postępowanie wyjaśniające jest skoncentrowane na ustaleniu, jaka część powierzchni zadeklarowanej przez skarżącego we wniosku o przyznanie ww. wsparcia (lub zwierząt - jeżeli o płatności związane z ich posiadaniem również występowano) jest uprawniona do jego przyznania, a najważniejsze dla sprawy okoliczności faktyczne ustalono w trakcie kontroli administracyjnej wniosku.
Jeśli chodzi o płatności [...]organ wyjaśnił, że w rzeczywistości powierzchnia uprawniona do płatności za 2012r. była mniejsza niż powierzchnia, którą skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie tych płatności. Zawyżenia powierzchni uprawnionej do w/w płatności stwierdzono w przypadku działki rolnej A (pow. deklarowana do płatności [...] -0.43 ha. położona na dz. ewid. nr 179/13). Niezgodność wyniknęła z porównania powierzchni zadeklarowanych w ramach w/w działek oraz powierzchni referencyjnych wyliczonych dla tych obszarów i zapisanych w systemie LPIS a także z danych wynikających ze zdjęć lotniczych. Wykryty został zbyt mały areał, który mógłby zostać uznany za uprawniony do płatności. Dotyczyło to obszaru w bezpośrednim sąsiedztwie budynków na działce ewid. nr 179/13 i obszaru położonego między tymi budynkami. Teren ten (ok. 0,08 ha) nie został uznany za faktycznie uprawiany rolniczo. Z płatności wykluczono na tej działce także jej część północno-wschodnią oddzieloną od pozostałej trwałą drogą o szerokości ponad 2 metrów. Organ, powołując się na §1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2007r. w sprawie określenia całkowitej szerokości obiektów stanowiących element dobrej kultury rolnej upraw lub użytkowania ziemi i na art. 3 pkt 7 ustawy z 18 grudnia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności wyjaśnił, że do płatności kwalifikują się w takiej sytuacji tylko takie części niespójnej działki rolnej, z których każda oddzielnie odznacza się powierzchnią przynajmniej 0,10 ha. W ocenie organu II instancji droga widoczna na działce ewid. nr 179/13 nie jest elementem dobrej kultury rolnej upraw lub użytkowania ziemi, ponieważ ma charakter trwałego dojazdu. Ponadto pomiary wykonane na zdjęciach lotniczych wykazały, że odznacza się ona szerokością przekraczającą dwa metry. W związku z tym nie mogła zostać zaliczona do obszaru uprawnionego do płatności. Efektem w/w ustaleń było także stwierdzenie, że na działce ewid. nr 179/13 w rzeczywistości znajdują się 2 obszary mogące być uprawnione do wsparcia - mniejszy po wschodniej stronie drogi (o pow. ok. 0,01 ha) oraz większy o pow. ok. 0,36 ha. Ponieważ ostatni z ww. obszarów nie odznaczał się przynajmniej równą 0,1 ha, nie mógł on zostać uznany ani za samodzielną działkę rolną ani część działki rolnej A (w rzeczywistości chodzi o "pierwszy" z obszarów o pow. 0,01 ha - oczywista pomyłka organu). Organ wyjaśnił przy tym, że z uwagi na charakterystykę (zabudowania i bezpośrednie ich sąsiedztwo-a więc obiekty stosunkowo trwałe) wykluczonego terenu zdjęcia lotnicze stanowiące dowód w niniejszej sprawie z 2009r. i 2012r. zachowują pełną przydatność do ustalenia powierzchni uprawnionej do płatności za 2012r. Pomiary powierzchni uprawnionych do płatności wykonane przez organ odwoławczy na zdjęciach uzyskanych z w/w źródeł dały wyniki bardzo zbliżone do ustaleń organu l instancji. Organ uznał za zbędne wykonanie inspekcji terenowej. Okoliczności wynikłe z kontroli nie pozwoliły organowi na przyznanie wnioskowanych płatności. Organ, cytując znajdujące w sprawie przepisy, w tym art. 28 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30 listopada 2009r. (Dz. U.WE L 316 z 2.12.2009r.) uznał, że zadeklarowane przez skarżącego obszary do płatności nie były faktycznie użytkowane rolniczo zgodnie z normami i wymogami przez cały rok a skarżący nie dochował wymogów związanych z płatnościami. Konsekwencją wykluczenia ww. terenów było zmniejszenie łącznej powierzchni działek rolnych uprawnionych do płatności obszarowych poniżej minimalnej powierzchni uprawniającej do ubiegania się o ww. płatności Organ zaznaczył przy tym, że to na stronie ciąży zachowanie staranności w podaniu danych zgodnych ze stanem faktycznym na dzień składania wniosku, oraz powiadomienie odpowiednio wcześnie o zmianach.
Na koniec organ wskazał na zasadę wynikającą z przepisu art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach (...), że to strona postępowania administracyjnego obowiązana jest samodzielnie przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy i to na niej ciąży ciężar udowodnienia.
W zakresie decyzji [...] organ stwierdził również na podstawie kontroli map i zdjęć lotniczych, że powierzchnia uprawniona za 2012r. do tych płatności była mniejsza niż powierzchnia, którą skarżący zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności. Zawyżenia powierzchni uprawnionej do w/w płatności stwierdzono w przypadku działki rolnej A (pow. deklarowana 0,43 ha, położona na działce nr 179/13). Z tej płatności także wykluczono północno-wschodnią cześć działki, a uzasadnienie wykluczenia pokryło się z uzasadnieniem dotyczącym wykluczenia w ramach płatności [...]. Okoliczności te oznaczały brak możliwości przyznania skarżącemu płatności w żądanej wysokości, na poparcie czego organ zacytował §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz art. 28 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z 30.11.2009r. W sprawie tej organ uznał, że skarżący nie dochował wymogów związanych z płatnościami. Konsekwencją wykluczenia ww. terenów było zmniejszenie łącznej powierzchni działek rolnych uprawnionych do płatności obszarowych poniżej minimalnej powierzchni uprawniającej do ubiegania się o płatności Organ zaznaczył także, że to na stronie ciąży obowiązek podania danych zgodnych ze stanem faktycznym na dzień składania wniosku oraz powiadomienie odpowiednio wcześnie o zmianach i że to strona postępowania administracyjnego obowiązana jest samodzielnie przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy i to na niej ciąży ciężar udowodnienia.
W skargach na wyżej opisane decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, C.M. stwierdził, że są one krzywdzące i zostały wydane przedwcześnie, gdyż w Sądzie toczy się sprawa ze skargi na decyzję w przedmiocie płatności za 2011r. Zarzucił także błędne ustalenia faktyczne i wyraził ogólne niezadowolenie ze sposobu prowadzenia sprawy.
Odpowiadając na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując zaprezentowane w sprawie stanowisko.
II.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 13 listopada 2013r. sygn. akt: III SA/Kr 297/13 oddalił skargi w ww. sprawach. W pisemnych motywach wyroku Sąd podał, że organy Agencji prawidłowo ustaliły stan faktyczny obydwu spraw i poprawnie zastosowały przepisy prawa materialnego. Sąd wskazał na art. 3 ust. 1-3 ustawy o płatnościach i stwierdził, że postępowanie z wniosku strony o przyznanie płatności rolniczych istotnie różni się od jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, uregulowanego przepisami ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego m.in. z powodu niestosowania niektórych przepisów kodeksu.
Zdaniem Sądu, organy Agencji prawidłowo przyjęły, że powierzchnia gruntów rolnych zgłoszonych przez skarżącego do płatności była mniejsza od powierzchni stwierdzonej w toku kontroli administracyjnej wniosków i wyniosła 0,93 ha. Zarówno w przypadku płatności bezpośrednich, czyli JPO, UPO, PZ i PK, jak i płatności ONW skutkowało to odmową przyznania płatności, bo skarżący nie spełnił podstawowego warunku umożliwiającego ich przyznanie, a więc nie posiadał minimum 1 ha gruntów rolnych. W przypadku płatności bezpośrednich wymóg ten wynika z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach, natomiast w przypadku płatności ONW z §2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Sąd przytoczył definicję działki rolnej (grunt o pow. nie mniejszej niż 0,1 ha) i gruntu rolnego, i podkreślił, że organy Agencji, dokonując oszacowania powierzchni uprawnionej do płatności na działce rolnej A (ewid. nr 179/13), słusznie zwróciły uwagę, że tereny składające się na tę działkę nie tworzyły zwartej powierzchni gruntu rolnego, na którym byłaby prowadzona jedna uprawa lub grupa upraw. Na tej działce znajdowały się zabudowania gospodarcze, których organy trafnie nie zakwalifikowały jako użytków rolnych, a w północno-wschodniej części wskazanej działki znajdowała się droga o szerokości przekraczającej 2 m, biegnąca od zabudowań gospodarczych w kierunku północnym i przedzielająca działkę na dwie części. Ta droga nie mogła być uznana za element dobrej kultury rolnej upraw, gdyż miała charakter trwałego dojazdu do nieruchomości położonej na sąsiedniej działce ewidencyjnej.
Wedle Sądu, organy zasadnie przyjęły, że na obszarze zadeklarowanym pierwotnie jako działka rolna A, faktycznie znajdowały się dwa obszary użytkowane rolniczo-zasadnicza działka rolna o pow. 0,36 ha i położony w północnej części działki obszar o pow. poniżej 0,1 ha, który ze względu na ten rozmiar nie mógł być uznany za część działki rolnej A, ani za samodzielną działkę rolną. Ustalenia te wynikały z kontroli administracyjnej wniosków skarżącego, która polegała na tym, że porównano treść wniosków o przyznanie płatności na 2012r. ze znajdującymi się w posiadaniu Agencji, aktualnymi, bo wykonanymi w 2012r., zdjęciami gruntów skarżącego. Analiza tych zdjęć jednoznacznie wykazała zbyt małą powierzchnię gruntów rolnych dla przyznania płatności. Sąd uznał, że skoro ustalenie powierzchni działek rolnych skarżącego nastąpiło w oparciu o dane wynikające z systemu identyfikacji działek rolnych (ang. LIPS), prowadzonego przez Agencję, to było to działanie prawidłowe i zgodne z prawem.
III.
W skardze kasacyjnej C.M. domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargi i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które dotychczas nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Uzasadniając zarzuty wnoszący skargę kasacyjną podkreślił, że organy Agencji nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny spraw, przede wszystkim dlatego, że zaniechały przeprowadzenia kontroli na miejscu. Kontrola na miejscu pozwoliłaby miarodajnie ustalić, że stwierdzona przez organy na podstawie zdjęć lotniczych oraz systemu identyfikacji działek rolnych (LIPS) droga dojazdowa na działce rolnej A o szerokości powyżej 2 m już nie istnieje, a jej miejsce porasta trwa. Jest więc gruntem użytkowanym rolniczo i kwalifikuje się do przyznania płatności.
IV.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 grudnia 2014r. sygn. akt: II GSK 536/14 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z Sądem I instancji, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, w sposób nienaruszający prawa, a w szczególności, że materiał dowodowy zebrany został w sposób całościowy i wystarczający dla poprawnego ustalenia stanu faktycznego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie trudno mówić o braku wątpliwości. Skarżący w toku całego postępowania kwestionował ustalenia organu i domagał się kontroli na miejscu. Skarga kasacyjna celnie podnosi, że oparcie niekorzystnych dla skarżącego ustaleń na materiale dowodowym w postaci kontroli administracyjnej i nieczytelnych zdjęciach lotniczych z 2012r. trudno ocenić jako cały materiał dowodowy pozwalający oszacować wielkość zgłoszonych do płatności powierzchni działek rolnych.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zachowanie zasady rozpatrzenia całego materiału dowodowego dokumentującego zgłoszoną do płatności powierzchnię i pozwalającego zastosować określony przepis prawa materialnego jest szczególnie jaskrawo widoczne tam, gdzie powierzchnia ta jest na granicy koniecznego i określonego w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach minimum. W takiej sytuacji każde ustalenie, które zaprzeczy twierdzeniom wniosku o płatności w części zgłoszonej powierzchni, musi znajdować oparcie w dowodzie niewątpliwym, pewnym. Takiej pewności nie służy wykorzystanie nieczytelnych pod względem rozmiaru powierzchni działek rolnych zdjęć lotniczych z 2012r. Zdjęcia te, choć aktualne w dacie złożenia wniosków pomocowych, zostały poddane przez organy jedynie powierzchownej ocenie, którą bezrefleksyjnie zaakceptował Sąd I instancji. Jednak nie oddają one istoty rzeczy, gdy się weźmie pod uwagę, że do uzyskania płatności C.M. zabrakło 0,07 ha. Skoro skarżący zgłosił do płatności 1 ha, a zdaniem organów do uzyskania płatności brakowało jedynie 0,07 ha (700 m2), to w tej sytuacji organy powinny ustalić powierzchnie uprawnione do płatności z dokładnością do jednego metra kwadratowego i przeprowadzić wszelkie dowody aby jednoznacznie, a zatem w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ustalić faktyczny rozmiar gruntów użytkowanych rolniczo przez skarżącego. Niewątpliwie gdy idzie o metry, takim koronnym dowodem powinna być kontrola na miejscu w gospodarstwie skarżącego, w szczególności przy stwierdzeniu, że dane dostępne w systemie informatycznym Agencji okażą się niewystarczające dla prawidłowej rekonstrukcji stanu faktycznego, czyli faktycznej powierzchni danej działki rolnej.
V.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przystępując do ponownego rozpoznania skarg, wskazać należy, że skargi są zasadne i zasługują na uwzględnienie.
Kontrola zgodności z prawem zaskarżonych decyzji przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych prowadzi do wniosku, iż wydane one zostały z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy.
Na wstępie, podkreślić należy znaczenie przepisu art. 190 p.p.s.a. dla zakresu kognicji Sądu ponownie orzekającego w przedmiotowej sprawie. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA a ponadto, że nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponowny rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustalona w tej sprawie przez NSA W analizowanym kontekście podkreślenia wymaga, że odstąpienie sądu pierwszej instancji od wykładni prawa zawartej orzeczeniu NSA może nastąpić jedynie w sytuacji zasadniczej zmiany stanu faktycznego sprawy ustalonego w wyniku ponownego jej rozpoznania, albo w sytuacji zmiany, po orzeczeniu NSA, stanu prawnego.
W związku z tym, że w sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu, nie doszło do żadnej ze wskazanych wyżej sytuacji, ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji musi być zdeterminowana konsekwencjami obowiązywania przepisu art. 190 p.p.s.a.
Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji, stwierdzić należy, że postępowanie w tych sprawach nie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, bowiem materiał dowodowy nie był wystarczający dla poprawnego ustalenia stanu faktycznego a w dalszej kolejności także dla podjęcia rozstrzygnięcia w sprawach.
Dyspozycja art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach nakazuje organowi prowadzącemu postępowanie stać na straży praworządności, a także rozpatrzeć cały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący. Adresowany do organu obowiązek stania na straży praworządności w postępowaniach w sprawach dotyczących płatności bezpośrednich oznacza przestrzeganie określonych obowiązującymi przepisami warunków przyznawania płatności, w tym między innymi warunku łącznej powierzchni minimalnej zgłoszonych do płatności działek rolnych (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach). Natomiast obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie może być traktowany w oderwaniu od obowiązku pilnowania, aby płatności znajdowały oparcie w przepisach określających warunki i zasady ich przyznawania. Dokonana przez organ odmowa przyznania płatności z powodu nielegitymowania się przez wnioskodawcę minimalną łączną powierzchnią działek rolnych musi zatem znajdować oparcie w całym materiale dowodowym, a więc w takich dowodach, które rozpatrzone łącznie nie stwarzają wątpliwości co do ustalenia będącego podstawą faktyczną odmowy płatności.
W przedmiotowych sprawach oparto niekorzystne dla skarżącego ustalenia na materiale dowodowym w postaci kontroli administracyjnej i nieczytelnych zdjęciach lotniczych z 2012r. zatem nie można przyjąć, że cały materiał dowodowy pozwalający oszacować wielkość zgłoszonych do płatności powierzchni działek rolnych i to w sposób oczywisty i nie budzący wątpliwości.
Jak wskazał NSA, zachowanie zasady rozpatrzenia całego materiału dowodowego dokumentującego zgłoszoną do płatności powierzchnię i pozwalającego zastosować określony przepis prawa materialnego jest szczególnie jaskrawo widoczne tam, gdzie powierzchnia ta jest na granicy koniecznego i określonego w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach minimum. W takiej sytuacji każde ustalenie, które zaprzeczy twierdzeniom wniosku o płatności w części zgłoszonej powierzchni, musi znajdować oparcie w dowodzie niewątpliwym, pewnym. Takiej pewności nie służy wykorzystanie nieczytelnych pod względem rozmiaru powierzchni działek rolnych zdjęć lotniczych z 2012r. Zdjęcia te, choć aktualne w dacie złożenia wniosków pomocowych, zostały poddane przez organy jedynie powierzchownej ocenie. Zdjęcia te nie oddają istoty rzeczy, gdy się weźmie pod uwagę, że do uzyskania płatności C.M. zabrakło 0,07 ha. Skoro skarżący zgłosił do płatności 1 ha, a zdaniem organów do uzyskania płatności brakowało jedynie 0,07 ha (700 m2), to w tej sytuacji organy powinny ustalić powierzchnie uprawnione do płatności z dokładnością do jednego metra kwadratowego i przeprowadzić wszelkie dowody aby jednoznacznie, a zatem w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ustalić faktyczny rozmiar gruntów użytkowanych rolniczo przez skarżącego. Niewątpliwie gdy idzie o metry, takim koronnym dowodem powinna być kontrola na miejscu w gospodarstwie skarżącego, w szczególności przy stwierdzeniu, że dane dostępne w systemie informatycznym Agencji okażą się niewystarczające dla prawidłowej rekonstrukcji stanu faktycznego, czyli faktycznej powierzchni danej działki rolnej. Nawet aktualne zdjęcia gruntów, na podstawie których nie da się oszacować powierzchni działki rolnej z dokładnością do jednego metra kwadratowego należy uznać za nieprzydatne dla weryfikacji wniosku o płatności.
Co ważne i co wymaga zaakcentowania, skarżący w latach poprzednich też składał wnioski (wnioski były poddawane kontroli) i otrzymywał płatności. Za oczywiste należy przyjąć twierdzenie, iż ewentualne, wcześniejsze błędy organu dotyczące przyznania skarżącemu płatności nie mogą skutkować ich powielaniem w kolejnych latach, to fakt kilkakrotnego przyznania płatności nie może być dla wyniku sprawy płatności za 2012r. obojętny. Powinien choćby doprowadzić organ do przekonania, że należało wnikliwiej zbadać stanowisko skarżącego i stosownie do zasady określonej w art. 3 ust. 2 pkt 4 ustawy o płatnościach, uzupełnić materiał dowodowy o taki, który dokumentuje stan aktualny. Być może należało uwzględnić wnioski skarżącego o dokonanie kontroli na miejscu w celu zaprzeczenia niektórym twierdzeniem organu dotyczącym m.in. wykorzystania powierzchni wokół siedliska, stanu tzw. drogi dojazdowej czy rzekomego podzielenia przez nią gruntu rolnego. Zdaniem rolnika droga ta porośnięta jest trawą i jest użytkowana rolniczo.
Organ dopuścił się tym samym naruszenia podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i 77§1 k.p.a.) oraz zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Uchybienia te niewątpliwie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dotyczą bowiem kwestii kluczowych dla jej rozstrzygnięcia.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie korzystając z uprawnienia jakie daje art. 135 p.p.s.a., uznał, że w świetle podstawowego celu sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne, określonego w art. 1§2 p.p.s.a. ma obowiązek wydania orzeczenia usuwającego z obrotu prawnego akt niezgodny z prawem a za taki należy uznać również decyzję organu I instancji- Kierownika Biura Powiatowego ARIMR w Nawojowej. Art. 135 uszczegóławia zasadę niezwiązania wojewódzkich sądów administracyjnych granicami skargi, upoważniając ten Sąd do orzekania także o aktach lub czynnościach niezaskarżonych rozpoznawaną skargą ale wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, sprawy administracyjnej. Rozstrzygnięcie w sprawie wykonalności zaskarżonej decyzji oparto o przepis art. 152 p.p.s.a.
Uchylenie zaskarżonych decyzji oznacza konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez organy z uwzględnieniem ocen i wskazań Sądu. W szczególności organ powinien zbadać możliwość weryfikacji powierzchni kwalifikowanej działek w oparciu o dane obrazujące ich stan z roku 2012.
Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145§ 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło