I SA/Kr 417/18
WyrokWSA w Krakowie2018-08-10
Skład orzekający: Grażyna Firek, Inga Gołowska, Wiesław Kuśnierz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje organów administracji publicznej dotyczące ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych mogą zostać wydane, jeśli sprawa została już wcześniej rozstrzygnięta ostateczną decyzją umarzającą postępowanie?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ponieważ zostały one wydane w sytuacji, gdy sprawa została już wcześniej rozstrzygnięta ostateczną decyzją Dyrektora z dnia 24 października 2016 r., która umorzyła postępowanie ustaleniowe jako bezprzedmiotowe. Ponowne rozstrzyganie tej samej sprawy, z tymi samymi stronami, stanem faktycznym i prawnym, narusza zasadę powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.Stan faktyczny
Skarżący otrzymał płatności na zalesienie gruntów rolnych w latach 2007-2011 na podstawie decyzji z 2007 r. Po kontroli stwierdzono nieprawidłowości w powierzchni zalesień. Po serii postępowań i decyzji, Dyrektor ARiMR decyzją z 2016 r. uchylił decyzję ustalającą zwrot płatności i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Mimo to, organ I instancji wszczął nowe postępowanie ustaleniowe, zakończone decyzją nakazującą zwrot środków, którą następnie utrzymał w mocy Dyrektor decyzją z 2018 r. Skarżący wniósł skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora z dnia 8 lutego 2018 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika z dnia 22 listopada 2017 r. i umorzył postępowanie administracyjne wszczęte zawiadomieniem z dnia 7 czerwca 2017 r. Zasądził koszty postępowania od organu na rzecz skarżącego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek Sędzia: WSA Inga Gołowska Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 8 lutego 2018 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesienia gruntów rolnych I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I instancji, II. umarza postępowanie administracyjne wszczęte zawiadomieniem z dnia 7 czerwca 2017 r. Nr [...], III. zasądza od Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie [...]zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt jeden złotych).
W dniu 10 lipca 2006 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (dalej: ARiMR) wpłynął wniosek R. S. (dalej Strona, Skarżący) o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na 2006 r. w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006. Ww. wniosek dotyczył przyznania płatności do obszaru 3,71 ha położonego na działce ewidencyjnej nr [...] (pow. olsztyński, gm. J., obr. Ż. – obecnie, po podziale - działka ewid. o nr [...]), bez premii za zalesianie stoków o nachyleniu powyżej 12 stopni i bez premii za stosowanie repelentów.
Postępowanie zainicjowane wnioskiem strony zostało zakończone decyzją Kierownika ww. Biura Powiatowego ARiMR (dalej Kierownik, organ I instancji) z dnia 24 kwietnia 2007 r., nr [...]. Na mocy ww. decyzji Stronie przyznano i wypłacano płatności zalesieniowe:
- wsparcie na zalesiania w wys. [...] zł premię pielęgnacyjną w wys. [...] zł i premię zalesieniową w wys. [...] zł (wypłacone dnia 15 czerwca 2007 r. na rachunek wskazany przez stronę w jej wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych),
- premię pielęgnacyjną w wys. [...] zł i premię zalesieniową w wys. [...] zł (wypłacone dnia 18 września 2008 r.),
- premię pielęgnacyjną w wys. [...] zł i premię zalesieniową w wys. [...] zł (wypłacone dnia 24 września 2009 r.,
- premię pielęgnacyjną w wys. [...] zł i premię zalesieniową w wys. [...] zł (wypłacone dnia 9 sierpnia 2011 r.).
W dniu 25 lipca 2012 r., w ramach obsługi wniosku o wypłatę wsparcia zalesieniowego za 2012 r., w gospodarstwie Strony została przeprowadzona kontrola na miejscu metodą inspekcji terenowej. Kontrola ta wykazała, że powierzchnia zalesień wykonanych na działce nr [...] (działka rolna oznaczona lit. A) nie odpowiada powierzchni zgłoszonej do zalesiania tj. 3,31 ha. Stwierdzono uchybienia.
W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, Kierownik postanowieniem z dnia 21 listopada 2012 r. nr [...] wznowił sprawę rozpatrywania wniosku Strony w sprawie płatności na zalesianie gruntów rolnych za rok 2006 zakończoną decyzją z dnia 24 kwietnia 2007 r. nr [...].
Następnie decyzją z dnia 21 listopada 2012 r. nr [...], Kierownik stwierdził, że decyzja z dnia 24 kwietnia 2007 r. nr [...], została wydana z naruszeniem prawa. Przyczyną takiego rozstrzygnięcia było ustalenie organu, że między doręczeniem pierwotnej decyzji dot. ww. płatności a zakończeniem wznowionego postępowania minęło ponad 5 lat i w związku z tym niemożliwe było orzeczenie o uchyleniu ww. decyzji pierwotnej (art. 146 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego t.j. Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.; obecnie t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: K.p.a.) i odmowa płatności z uwagi na znaczne zawyżenie pow. uprawnionej do płatności (różnica między pow. zadeklarowaną a stwierdzoną wynosiła ponad 20% pow. uznanej za uprawnioną do ww. płatności).
Skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie.
Postępowanie odwoławcze zostało zakończone decyzją Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor, organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia 5 lutego 2013 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia 21 listopada 2012 r. nr [...]. Strona nie zaskarżyła decyzji z dnia 5 lutego 2013 r. nr [...] do sądu administracyjnego, w związku z czym decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna.
Kolejno w dniu 31 maja 2013 r. Kierownik wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez Stronę ww. płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych.
Efektem tego postępowania była decyzja organu I instancji z dnia 25 listopada 2013 r. nr [...], ustalająca kwotę do zwrotu do ARiMR w wys. [...] zł, powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczone od dnia następującego po upływie 14 dni od daty doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał m.in. art. 104 i art. 107 K.p.a. oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r., nr 98, poz. 634 ze zm.; obecnie Dz.U. z 2017 r., poz. 2137; dalej: u.A.R.M.R) w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. z 2003 r., nr 229, poz. 2273 ze zm.; obecnie t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1867), art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2007 r., nr 64, poz. 427 ze zm.; obecnie t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1856), § 13 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na zalesianie gruntów rolnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 2004 r., nr 187, poz. 1929 ze zm., dalej: rozporządzenie zalesieniowe), art. 73 ust. 1 i 3 w zw. z art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz UE L 141 z 2004 r., s. 18; dalej: rozporządzenie nr 796/2004), art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009, str. 65; dalej: rozporządzenie nr 1122/2009), art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 2011 r. ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 65/2011).
Obliczając kwotę do zwrotu organ zsumował kwoty (płatności i premie) wypłacone Stronie w latach 2007-2011.
Skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie.
Równolegle Strona zwróciła się do Prezesa ARiMR o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora nr [...] z dnia 5 lutego 2013 r.
Po rozpatrzeniu sprawy, Prezes ARiMR decyzją z dnia 10 marca 2014 r. nr [...] stwierdził nieważność ww. decyzji Dyrektora z dnia 5 lutego 2013 r. nr [...]
W następstwie powyższego, Dyrektor najpierw postanowieniem z dnia 13 marca 2014 r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze od decyzji Kierownika z dnia 25 listopada 2013 r. nr [...].
Kolejno Dyrektor decyzją z dnia 7 kwietnia 2014 r. nr [...] (błędnie datowaną na 7 kwietnia 2013 r.) uchylił decyzję Kierownika z dnia 21 listopada 2012 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji.
Następnie Kierownik decyzją z dnia 18 września 2014 r. nr [...] ponownie stwierdził wydanie decyzji pierwotnej z dnia 24 kwietnia 2007 r. nr [...] z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu zaznaczono, że Strona powinna mieć odmówioną płatność, z uwagi na przedeklarowanie pow. uprawnionej do płatności o ponad 20%. Strona nie zaskarżyła ww. decyzji.
Kolejno, Dyrektor postanowieniem z dnia 19 listopada 2014 r. nr [...] podjął zawieszone postępowanie odwoławcze od decyzji z dnia 25 listopada 2013 r. nr [...]. Kontynuując rozpatrywanie odwołania od ww. decyzji ustaleniowej organu I instancji z dnia 25 listopada 2013 r. nr [...], organ odwoławczy stwierdził, że sprawa o przyznanie płatności wciąż nie została poprawnie zweryfikowana (po drugiej kontroli pojawiły się wątpliwości, które wciąż należało wyjaśnić).
Następnie Dyrektor zdecydował o wszczęciu wobec decyzji Kierownika z dnia 18 września 2014 r. nr [...] postępowania nakierowanego na sprawdzenie, czy decyzja ta nie zawiera błędów powodujących jej nieważność z mocy prawa.
W następstwie powyższego, Dyrektor ponownie, postanowieniem z dnia 16 stycznia 2015 r. nr [...], zawiesił z urzędu postępowanie odwoławcze od decyzji z dnia 25 listopada 2013 r. nr [...].
Kolejno Dyrektor decyzją z dnia 12 listopada 2015 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Kierownika z dnia 18 września 2014 r. nr [...]. Przyczyną takiego rozstrzygnięcia było uznanie, że rażąco naruszała ona § 13 ust. 5 rozporządzenia zalesieniowego oraz art. 146 K.p.a. - poprzez nieuzasadnione uznanie za zawyżenie pow. uprawnionej obszaru wyciętej olszy oraz nieprawidłowym ujęciu tej kwestii w decyzji wydanej po wznowieniu postępowania, która stwierdzała wydanie decyzji pierwotnej z naruszeniem prawa przy jednoczesnym nieprawidłowym wykazywaniu w tej decyzji ponad 20% zawyżenia pow. uprawnionej do wsparcia.
Następnie decyzją z dnia 2 lutego 2016 r. nr [...] Kierownik ponownie stwierdził wydanie decyzji pierwotnej z dnia 24 kwietnia 2007 r. nr [...] z naruszeniem prawa.
Kolejno, Dyrektor ponownie postanowieniem z dnia 20 października 2016 r. nr [...] [...], podjął zawieszone postępowanie odwoławcze od decyzji z dnia 25 listopada 2013 r. nr [...], z uwagi na istotne zmiany okoliczności sprawy ustaleniowej i wyjaśnienie większość kwestii wstrzymujących bieg sprawy.
Zostało ono zakończone decyzją Dyrektora z dnia 24 października 2016 r. nr [...], którą organ odwoławczy uchylił decyzję z dnia 25 listopada 2013 r. nr [...] jako nieprawidłową, tj. nie uwzględniającą wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a postępowanie ustaleniowe umorzył jako bezprzedmiotowe. Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 u.A.R.M.R. W uzasadnieniu wskazano m.in., że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 K.p.a. Organ odwoławczy stwierdził na koniec, że mimo bezprzedmiotowości, jeżeli organ I instancji dalej uważa, że zwrot jest konieczny, powinien wszcząć nowe postępowanie, badając czy Strona nadal pozostaje właścicielem zalesionych działek i czy zachowuje na nich wymogi związane z zalesieniem.
Następnie, zawiadomieniem z dnia 7 czerwca 2017 r. Kierownik poinformował Skarżącego o wszczęciu nowego postępowania ustaleniowego dot. płatności zalesieniowych przyznanych decyzją Kierownika z dnia 24 kwietnia 2007 r., nr [...]
Postępowanie ustaleniowe zostało zakończone decyzją Kierownika z dnia 22 listopada 2017 r., nr [...], na mocy której Stronie nakazano zwrot do ARiMR łącznej kwoty [...]zł, na którą składały się wszystkie płatności dot. zalesienia przyznane stronie, powiększoną o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczone od dnia następującego po upływie 14 dni od daty doręczenia decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał m.in. art. 104 i art. 107 K.p.a. oraz art. 29 ust. 1, 1a, 2 i 8 u.A.R.M.R., § 13 ust. 1, 5 i 3 rozporządzenia zalesieniowego, art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr [...], art. 80 ust. 1 rozporządzenia nr [...], art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr [...].
Skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie. W odwołaniu zarzucił naruszenie:
- art. 10 § 1, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz art. 8 K.p.a.,
- § 13 ust. 3 pkt 2, § 13 ust. 3 pkt 3 lit. b, § 13 ust. 5 i ust. 8 rozporządzenia zalesieniowego z 2004 r.,
- art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich,
- § 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r., nr 48, poz. 390),
- art. 49 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U. L 327 z 2001 r.; dalej: rozporządzenie nr 2419/2001),
- art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR),
- art. 73 ust. 1 i ust. 3 w zw. z art. 80 ust. 1, art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1122/2009,
- art. 5 ust. 1 i 2 w zw. z art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 65/2001.
Dyrektor decyzją z dnia 8 lutego 2018 r. nr 23/OR06/18, wskazując jako podstawę prawną art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 10 ust. 2 u.A.R.M.R., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał m.in., że bezsporne w sprawie jest to, iż Skarżący składając pierwszy wniosek o przyznanie płatności na zalesianie na rok 2006 zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej na gruntach rolnych objętych niniejszym wnioskiem przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. Pierwsze środki finansowe z tytułu płatności na zalesianie zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącego 15 czerwca 2007 r. Zatem 20-letni okres realizacji zobowiązania należy liczyć od tego dnia, i powinien on trwać do dnia 15 czerwca 2027 r. Niezaprzeczalnym w sprawie jest fakt, że 20 września 2013 r. R. S. i M. S. przekazali aktem Notarialnym Rep. A Nr [...] m.in. zalesioną działkę nr [...] na rzecz J. i S. H.. Dokument ten wpłynął do Biura Powiatowego w K. w dniu 14 sierpnia 2017 r. Zatem termin 35 dni od dnia przeniesienia własności zalesionych działek, o którym stanowi § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia zalesieniowego na złożenie wniosku o przyznanie płatności do Kierownika biegł od 20 września 2013 r. do 25 października 2013 r. i upłynął w sposób bezskuteczny. Ponadto Strona oświadczyła, że znane są jej zasady przyznawania płatności ZGR i zobowiązała się do niezwłocznego informowania ARiMR o każdej zmianie stanu faktycznego objętego wnioskiem w okresie zobowiązania, a głownie jeżeli ta zmiana dotyczyłaby przeniesienia własności części lub wszystkich działek rolnych deklarowanych we wniosku na rzecz innego rolnika. Strona posiadała wiedzę i znała konsekwencję ewentualnego nieprzekazania zobowiązania innemu producentowi rolnemu, ze względu na to, iż od 2006 r. realizowała program ZGR i znała warunki, gdyż miała możliwość i czas na zapoznanie się z nimi. Małżeństwo J. i S. H. nie złożyli w terminie 35 dni od przeniesienia własności ww. działki ewid. wniosku o przyznanie płatności na zalesienie oraz nie zobowiązali się do kontynuowania realizacji zobowiązań podjętych przez poprzedniego właściciela tj. stronę niniejszego postępowania. Konsekwencją m.in. ww. zdarzeń jest zobowiązanie Skarżącego do zwrotu nienależnie pobranej płatności na zalesienie za okres 2006, 2008, 2009, 2010, 2011, zgodnie z § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego.
Zdaniem organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy toku prowadzonego postępowania wyjaśnia kwestię posiadania i prowadzenia uprawy leśnej. Organ rozpoznający przedmiotową sprawę kwestionował zarówno istnienie założonej uprawy leśnej, a także fakt utraty własności w 2013 r. zalesionych działek, objętych 20-letnim zobowiązaniem, którego okres realizacji jeszcze nie upłynął (termin zakończenia zobowiązania przypada na dzień 15 czerwca 2027 r.). Strona podważyła zarówno stan faktyczny w tym zakresie oraz możliwe nieprawidłowości ujawnionych w raporcie kontroli za 2016 r. Jednak brak przejęcia tego zobowiązania przez następcę prawnego oznacza, że Skarżący nie dotrzymał warunków podjętego zobowiązania.
Bez znaczenia zdaniem organu pozostaje podnoszony przez Skarżącego argument, że uprawa leśna nie została zlikwidowana, skoro Strona nie mogła prowadzić założonej uprawy leśnej przez kolejne lata podjętego zobowiązania (tj. do dnia 15 czerwca 2027 r.).
Podstawowymi warunkami zobowiązania zalesieniowego jest realizacja zobowiązania podjętego na podstawie otrzymania pierwszej płatności na zalesienie gruntów rolnych na określonej powierzchni oraz w określonym czasie. Wymóg czasowy realizacji zobowiązania jest przez organ badany w pierwszej kolejności, dopiero w następnej kolejności analizie podlegają pozostałe konieczne do spełnienia warunki podjętego zobowiązania. § 13 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia zalesieniowego, jako przyczynę wskazuje przeniesienie własności lub współwłasności zalesionych działek i brak przejęcia zobowiązania przez nabywcę. Okoliczność ta została już bezspornie wyjaśniona przez organ l instancji na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a Dyrektor w pełni to stanowisko podziela.
W niniejszej sprawie wsparcie na zalesienie nie podlega ani wstrzymaniu ani zwrotowi, ze względu na fakt, iż ostatnia z decyzji w sprawie przyznania płatności została wydana w 2011 r., a strona dokonała przeniesienia własności deklarowanej działki w 2013 r. W niniejszej sprawie w organ odwoławczy nie jest jednak przekonany, że uprawa leśna nie została do końca zlikwidowana. Nie została także wydana żadna decyzja przez właściwy organ (na podstawie przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych), o przeznaczeniu spornych gruntów na inne cele nierolnicze albo leśne (por. § 13 ust. 5 rozporządzenia zalesieniowego).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. Ponieważ zobowiązanie dotyczące zalesiania gruntu jest zobowiązaniem wieloletnim, okres przedawnienia biegnie co najmniej do momentu zakończenia realizacji podjętego zobowiązania. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, płatność na zalesianie jest udzielana producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną albo spółdzielnią produkcji rolnej, który m.in. zobowiązał się do prowadzenia założonej uprawy leśnej, o której mowa w pkt 2 lit. b, przez okres 20 lat od dnia uzyskania pierwszej płatności na zalesianie. Zatem skoro Strona zobowiązała się do prowadzenia uprawy leśnej przez okres 20 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności, tj. od dnia 15 czerwca 2007 r., to organ przez ten okres ma prawo żądać zwrotu wypłaconych środków w przypadku nie wypełnienia powyższego obowiązku. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się przede wszystkim do oceny czy w okolicznościach tej sprawy zaszły podstawy do przyjęcia, że skarżący działał w warunkach dobrej wiary, co pozwoliłoby na zastosowanie czteroletniego, zamiast dziesięcioletniego, okresu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności na zalesianie, o czym mowa w ust. 5, zdanie drugie rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Zarzuty odwołania koncentrują się na kwestii przedawnienia zobowiązania zwrotu płatności na zalesianie.
R. S. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucił naruszenie:
- zasady lex retro non agit i przepisu art. 29 ust. 1 u.A.R.M.R., poprzez wszczęcie postępowania ustaleniowego dotyczącego stanu faktycznego sprzed wejścia w życie omawianego przepisu,
- art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004, poprzez niezastosowanie tego przepisu do sytuacji w niniejszej sprawie, w postaci braku przyjęcia, że Skarżący działał w dobrej wierze i tym samym nieuwzględnienie przedawnienia obowiązku zwrotu płatności otrzymanych w latach 2007-2011 (w przypadku uznania przez, iż taki obowiązek powstał),
- art. 10 § 1 K.p.a., polegające na pozbawieniu Skarżącego prawa czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwieniu mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, poprzez brak zawiadomienia o możliwości wykonania powyższego prawa przed wydaniem zaskarżonej decyzji,
- art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, rzutującym na wydaniu zaskarżonej decyzji. Niniejsza decyzja została wydana z całkowitym pominięciem decyzji Kierownika z dnia 2 lutego 2016 r. nr [...], a zatem decyzji tego samego organu stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa pierwszej decyzji o przyznaniu płatności na zalesianie gruntów rolnych - pomimo, iż ustalenia tej decyzji wskazują na odmienny stan faktyczny niż przyjęte w zaskarżonym orzeczeniu,
- art. 8 K.p.a., polegające na naruszeniu zaufania Skarżącego do władzy publicznej, w tym racjonalności jej działania w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, pomimo, iż z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a także wyjątkowo bezzasadnym stanowiskiem organu o złej wierze Skarżącego,
- § 13 ust. 3 pkt 2, ust 3 pkt 3 lit. b, ust. 5 oraz ust. 8 rozporządzenia zalesieniowego, poprzez przyjęcie iż uprawa została zlikwidowana, podczas gdy z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszym przypadku, pominięcie przedawnienia obowiązku zwrotu (o ile taki obowiązek istnieje),
- art. 28 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, poprzez przyjęcie, iż doszło do pobrania nienależnej pomocy, gdy w rzeczywistości kwoty płatności zostały pobrane zgodnie z decyzją Kierownika z dnia 24 kwietnia 2007 r. nr [...],
- § 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, poprzez przyjęcie, iż uprawa została zlikwidowana, podczas gdy z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszym przypadku, oraz nieuwzględnienie, iż nastąpiły wyjątkowe okoliczności, o których mowa w § 1 pkt 7 cyt. rozp., których nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania mających wpływ na realizację tego zobowiązania i będące wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika (dokonano częściowego wycięcia drzew (najprawdopodobniej w wyniku przestępstwa) oraz dokonano omyłki przy nasadzeniu poprzez dokonanie nasadzeń na szerokości 2 metrów poza planem lecz w granicy działki - z uwagi na brak satelitarnych urządzeń wskazujących z dokładnością do 10 cm obszaru, gdzie nasadzenia mają zostać dokonane oraz nie dokonano pomiaru części nasadzeń),
- art. 49 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 2419/2001 - pomimo, iż ww. rozporządzenie nie obowiązuje, bowiem zostało uchylone przez rozporządzenie nr 796/2004; ewentualnie - poprzez przyjęcie, iż doszło do nienależnej płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, pomimo, iż z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszym przypadku,
- art. 71 ust. 2 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), poprzez przyjęcie, iż zaistniały nienależne płatności oraz obowiązku ich zwrotu. Ponadto Skarżący zarzucił również zastosowanie ww. rozporządzenia do nieobowiązującego rozporządzenie nr 2419/2001,
- art. 73 ust. 1 i 3 w zw. art. 80 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004, poprzez przyjęcie, iż doszło do nienależnej płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, pomimo, iż taka sytuacja nie miała miejsca niniejszym przypadku,
- art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004 poprzez niezastosowanie tego przepisu do sytuacji w niniejszej sprawie, w związku z błędem Kierownika i przedawnieniem obowiązku zwrotu płatności otrzymanych w latach 2007 - 2011 (w przypadku uznania przez Kierownika, iż taki obowiązek powstał),
- art. 80 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1122/2009, poprzez przyjęcie, iż doszło do nienależnej płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, pomimo, iż taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszym przypadku,
- art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 18 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 65/2011, poprzez przyjęcie, iż doszło do nienależnej płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych, pomimo, iż taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszym przypadku.
Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o wydanie wyroku uwzględniającego skargę i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego w całości oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).
W wymienionych przypadkach, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie (art. 145 § 3 P.p.s.a.).
Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności oraz okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału i przebiegu postępowania Sąd stwierdza, że skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, niż wskazane w jej uzasadnieniu.
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazała, że akty te zostały wydane w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., a zatem w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Powyższe musiało skutkować koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji I instancji.
Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i stwierdzenie nieważności decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach. Należy zwrócić uwagę, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nadzwyczajnym środkiem wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji i stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 § 1 K.p.a. W związku z powyższym rozważając możliwość stwierdzenia nieważności decyzji konieczne jest ustalenie istnienia, bądź braku istnienia przesłanek wskazujących na to, że kontrolowana w tym postępowaniu decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym do 1 czerwca 2017 r., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Powyższe enumeratywnie wymienione przesłanki stanowią katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji, i mając na uwadze nadzwyczajny charakter tej instytucji, niedopuszczalne jest stosowanie wykładni rozszerzającej tego przepisu. Nie są one oparte na uznaniu, stąd ich ustalenie musi pociągać za sobą stwierdzenie nieważności, chyba że zachodzi sytuacja z art. 156 § 2 K.p.a.
Określona w przepisie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. przyczyna stwierdzenia nieważności to tzw. res iudicata. W związku z tym ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Decyzja organu administracji publicznej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną, a niestanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów K.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. (res iudicata). Przesłanki przewidziane w powołanym przepisie zachodzą w przypadku tożsamości obu spraw. Tożsamość tę wyznacza z jednej strony element podmiotowy, tj. gdy mamy do czynienia z tymi samymi stronami w sprawie oraz element przedmiotowy, na który składają się: ten sam stan faktyczny z którego wynikają prawa i obowiązki stron, oraz ta sama podstawa prawna. W związku z tym ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 787/14 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dla stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie rei iudicatae , istotne znaczenie ma istnienie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 931/09,)
Innymi słowy stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. możliwe jest tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy konieczne jest, aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 651/13).
Z tożsamością sprawy mamy do czynienia w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu, rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów. Sprawa musi dotyczyć więc tych samych podmiotów. Tożsamość musi dotyczyć też przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w przedmiotowym stanie faktycznym bezsporne jest, że postępowanie administracyjne zakończone decyzją poddaną kontroli Sądu w sprawie ustalenia do zwrotu nienależnie pobranych przez Stronę płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych na 2006 r. w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006. płatności do obszaru 3,71 ha położonego na działce ewidencyjnej nr [...] – obecnie nr [...], pow. o. i, gm. J., obr. Ż. , przyznanych decyzją Kierownika nr [...] z dnia 24 kwietnia 2007 r., zostało przez Kierownika wszczęte z urzędu w dniu 31 maja 2013 r.
Efektem tego postępowania była decyzja ww. organu z dnia 25 listopada 2013 r. nr [...], ustalająca kwotę do zwrotu do ARiMR w wys. [...] zł, na którą składały się wszystkie płatności dotyczące zalesienia przyznane i wypłacone Stronie w latach 2006-2011.
Skarżący wniósł od ww. decyzji odwołanie, a postępowanie odwoławcze zostało zakończone decyzją Dyrektora z dnia 24 października 2016 r. nr [...], na mocy której decyzja z dnia 25 listopada 2013 r., nr [...] została uchylona (jako nieprawidłowa, tj. nieuwzględniająca wszystkich istotnych okoliczności sprawy), a postępowanie ustaleniowe umorzone jako bezprzedmiotowe). Podstawą prawną decyzji II instancji był art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 10 ust. 2 u.A.R.M.R.
Decyzja ta nie została zaskarżona do sądu administracyjnego, nie były wobec niej prowadzone także postępowania nadzwyczajne (np. wznowieniowe czy w sprawie stwierdzenia nieważności).
Mimo powyższego, kolejno zawiadomieniem z dnia 7 czerwca 2017 r. Kierownik poinformował Skarżącego o wszczęciu nowego postępowania ustaleniowego dotyczącego tych samych płatności zalesieniowych.
Ponowne postępowanie ustaleniowe zostało zakończone decyzją Kierownika z dnia 22 listopada 2017 r., nr [...], na mocy której Skarżącemu nakazano zwrot do ARiMR łącznej kwoty [...]zł, na którą składały się wszystkie płatności dotyczące zalesienia przyznane i wypłacone Stronie w latach 2006-2011.
Dyrektor decyzją z dnia 8 lutego 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżona decyzję, a zatem orzekł zgodnie z dyspozycją art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., błędnie wskazując jako podstawę prawną decyzji art. 138 § 1 pkt 2 tej ustawy, w myśl którego organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.
W konsekwencji należało uznać, że decyzja organu I instancji z dnia 22 listopada 2017 r. nr [...] a także organu II instancji z dnia 8 lutego 2018 r. nr [...] zostały wydane mimo pozostawania w obrocie prawnym decyzji organu odwoławczego z dnia 24 października 2016 r. nr [...] ostatecznie i prawomocnie umarzającej postepowanie pierwszoinstancyjne w przedmiocie ustalenia zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Wszystkie cztery ww. decyzje (z dnia 25 listopada 2013 r. nr [...], z dnia 24 października 2016 r. nr [...], z dnia 22 listopada 2017 r. nr [...] oraz z dnia 8 lutego 2018 r. nr [...]) dotyczą tożsamych spraw, to jest ustalenia do zwrotu nienależnie pobranych przez Stronę ww. płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych na 2006 r. w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2004-2006 do obszaru 3,71 ha położonego na działce ewidencyjnej nr [...] – obecnie nr [...] (pow. olsztyński, gm. J., obr. Ż. ), przyznanych decyzją Kierownika z dnia 24 kwietnia 2007 r. nr [...], wypłaconych w latach 2007-2011. Tożsame są zarówno okoliczności faktyczne jak i strona przedmiotowa (te same działki, te same lata, w których wypłacono płatności, te same kwoty płatności) jak i strona podmiotowa – Skarżący jako podmiot, któremu wypłacono płatności i adresat decyzji jako zobowiązany do zwrotu.
Podsumowując, w ww. sprawach występowały te same strony, a przedmiotem orzekania był ten sam stan faktyczny, z którego wynikały prawa i obowiązki stron.
Tożsama była także zasadnicza podstawa prawna orzekania w przypadku wszystkich czterech ww. decyzji, a to art. 29 ust. 1, 2 i 8 u.A.R.M.R.
Nie można również uznać za zmianę okoliczności stanu faktycznego faktu sprzedaży przedmiotowych działek przez Skarżącego 20 września 2013 r. (akt notarialny Rep. A Nr [...]), bowiem okoliczność ta nastąpiła przed wydaniem pierwszej decyzji ustalającej zwrot nr [...], a zatem przed dniem 25 listopada 2013 r.
Powyższe oznacza, że poddana w sprawie niniejszej sądowej kontroli decyzja Dyrektora, jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika dotknięte są wadą nieważności. Dotyczą bowiem spraw już poprzednio rozstrzygniętych inną decyzją ostateczną organu odwoławczego z dnia 24 października 2016 r., nr [...]
Zaistniała więc sytuacja dwukrotnego rozstrzygnięcia tożsamych spraw, bowiem wcześniejsza decyzja dotyczy tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu spraw, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego i faktycznego. W związku z tym zachodziła konieczność wyeliminowania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji z obrotu prawnego.
Z uwagi na ciężar gatunkowy wskazanych przez Sąd nieprawidłowości decyzji, bezprzedmiotowa była kontrola legalności decyzji z punktu widzenia zarzutów podniesionych w skardze i odwołaniu, a także odnoszenie się do kontrargumentacji przedstawionej w uzasadnieniu decyzji i odpowiedzi na skargę.
Mając powyższe na uwadze i uznając, że zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.
Należy podkreślić, że wobec jednoznacznego ostatecznego i prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy decyzją z dnia 24 października 2016 r. nr [...] umarzającą postępowanie ustaleniowe jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 K.p.a., nie mogło mieć żadnego znaczenia stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu tej decyzji, że mimo bezprzedmiotowości, jeżeli organ I instancji dalej uważa, że zwrot jest konieczny, powinien wszcząć nowe postępowanie. Takie wytyczne nie mają żadnego oparcia w przepisach obowiązującego prawa i zarówno ich sformułowanie, jak i zastosowanie się do nich przez organ I instancji, rażąco narusza prawo. Dopóki decyzja z dnia 24 października 2016 r. nr [...] pozostaje w obrocie prawnym, ponowne rozstrzyganie sprawy płatności wypłaconych na podstawie decyzji z dnia 24 kwietnia 2007 r. nr [...] w latach 2007-2011 jest absolutnie niedopuszczalne.
Tym samym, skoro nie ma wątpliwości, że postępowanie administracyjne wszczęte zawiadomieniem z dnia 7 czerwca 2017 r. było bezprzedmiotowe, powinno zostać umorzone.
Mając na uwadze art. 145 § 3 P.p.s.a. obowiązujący od dnia 15 sierpnia 2015 r., w przypadku stwierdzenia wystąpienia podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego, Sąd uchylając decyzję zobowiązany jest do jednoczesnego umorzenia postępowania podatkowego w sprawie. W tej sytuacji, stwierdzając przesłanki umorzenia postępowania, określone w art. 105 K.p.a., Sąd wstępuje niejako w rolę organu i rozstrzyga sprawę poprzez umorzenie tego postępowania. Powyższe uzasadnia rozstrzygniecie w pkt II wyroku.
O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, które stanowi kwota uiszczonego wpisu od skargi w wysokości [...] zł, orzeczono jak w pkt III sentencji wyroku, na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło