I SA/Kr 419/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Cieloch Protokolant : osobiście po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2009 roku sprzeciwu "P. " Sp. z o.o. w K. na postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 października 2009 roku oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 grudnia 2007 r. Nr [...]Nr [...] Nr [...]Nr [...] Nr [...]Nr [...] Nr [...]Nr [...] Nr [...]Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień, czerwiec, lipiec, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2001 r. postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 3 września 2009 roku strona skarżąca - "P. " Sp. z o.o. w K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat i wydatków sądowych. Wniosek powyższy został złożony w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 2.248 zł od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 maja 2009 roku . Z danych zawartych w urzędowych formularzach "PPPr" wynika, iż kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000 zł, zaś wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wynosi 1.123.764,34 zł. Ostatni rok obrotowy spółka zamknęła zyskiem w wysokości 3.721,10 zł. Ponadto wskazano, iż wnioskodawca dysponuje rachunkiem bankowym w [...]Banku, na którym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy odnotowano kwotę 2,73 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy podniesiono, iż spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązek ponoszenia opłat i wydatków sądowych w tym postępowaniu zbiegł się z obowiązkiem opłacenia takich opłat w postępowaniu ze skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie z dnia 28 maja 2009 roku do sygn. I SA/Kr 618/08, co tym bardziej uniemożliwia spółce uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie. Kapitał zakładowy wnioskodawcy wynoszący 50.000 zł oraz bieżące dochody spółki nie wystarczają na zaspokojenie wskazanych zobowiązań. Ponadto sytuacja finansowa wnioskodawcy jest zła: spółka poniosła stratę w roku 2007 w wysokości 447.951,88 zł, natomiast w roku 2008 odnotowała zysk w wysokości 3.721,10 zł. Trudna sytuacja finansowa uniemożliwia także wnioskodawcy uzyskanie środków finansowych w drodze kredytu, czy też pożyczki. Celem udokumentowania aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawca przedłożył potwierdzone za zgodność z oryginałem sprawozdanie finansowe za rok 2008 i sprawozdanie finansowe za okres od 1 stycznia 2009 r. do 9 czerwca 2009 r. Postanowieniem z dnia 2 października 2009 r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w żądanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżąca spółka dysponuje środkami, które pozwalają pokryć opłaty związane z jej uczestnictwem w procesie. Ponadto stwierdzono, że skarżąca jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinna była planować wydatki z uwzględnieniem konieczności posiadania środków na prowadzenie ewentualnych procesów. Strona skarżąca prowadząc działalność gospodarczą na tak dużą skalę na bieżąco obraca środkami finansowymi, wielokrotnie przekraczającymi wysokość kosztów postępowania sądowego. Podkreślono nadto, że skarżąca spółka posiada majątek trwały o znacznej wartości, co wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie strona skarżąca wniosła sprzeciw. W sprzeciwie zarzucono wadliwe ustalenie aktualnej kondycji finansowej spółki i przyjęcie, że dysponuje środkami pozwalającymi jej na ponoszenie opłat związanych z uczestnictwie w procesie. Kwestionując stanowisko Referendarza, stwierdzono, że do przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie należy wykazanie, iż podjęto wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Ponadto, zdaniem strony skarżącej z samego faktu prowadzenia działalności gospodarczej nie można wywieść obowiązku oszczędzania na wypadek sporów prawnych. Co do posiadanego przez siebie majątku trwałego, skarżąca spółka stwierdziła, że majątek ten został zajęty przez komornika toteż spółka nie ma możliwości jego zbycia, a ze względu na jego rodzaj nie jest możliwe wzięcie kredytu, ani też pożyczki pod zastaw. Podniesiono też, iż skarżąca spółka jest zobowiązana do uiszczenia wpisu także w innych sprawach toczących się przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłat i wydatków. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy i w związku z tym, zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek strony powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu skarżąca spółka nie spełnia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Strona skarżąca jest przedsiębiorcą, który prowadzi działalność gospodarczą. A zatem istnieje domniemanie faktyczne, że działalność ta nadal jest opłacalna. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności lub upadłości przedsiębiorcy gdyż celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Sam fakt ponoszenia straty nie musi przemawiać za nie posiadaniem dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. W ocenie Sądu wysokość należnego wpisu w stosunku do skali prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej jest nieznaczna. Analiza przedłożonych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej spółki wskazuje, że obracając tak dużymi kwotami, skarżąca spółka jest w stanie wygospodarować kwotę należnego wpisu bez ryzyka utraty płynności finansowej. Pamiętać należy, że kapitał zakładowy strony skarżącej wynosi 50.000 zł. Z bilansu za rok 2008 wynika, że na koniec roku 2008 spółka posiadała rzeczowe aktywa trwałe o wartości 1.123.764,34 zł, a jej aktywa obrotowe wynosiły 838.307,17 zł. Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. Pogląd ten pozostaje aktualny również w rozpatrywanej sprawie. Natomiast zajęcie komornicze dokonane na majątku skarżącej nie pozbawia jej prawa własności, a jedynie czasowo ogranicza możliwość rozporządzania majątkiem. Podsumowując należy stwierdzić, że dokonana analiza sytuacji finansowej i stanu majątkowego "P. " Sp. z. o.o. w K. nie pozwala na stwierdzenie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).