I SA/Kr 419/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa "P" Sp. z o.o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31.12.2007r., Nr : [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień, czerwiec, lipiec, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2001r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Przedsiębiorstwa "P" Sp. z o.o. w K., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31.12.2007r., Nr : [...] , w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty, marzec, kwiecień, czerwiec, lipiec, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2001r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów, kapitał zakładowy spółki wynosi 50 000 zł. a wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok - 0 zł. W minionym roku spółka poniosła stratę w wysokości 648 990,71 zł. Przedsiębiorstwo w kasie nie ma funduszy, posiada natomiast rachunek bankowy w Nadwiślańskim Banku Spółdzielczym, na którym zgromadzona jest kwota 2, 73 zł. Od lipca 2009r. "P" Sp. z o.o. w K., ze względów organizacyjnych zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy . Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Analizując więc wniosek tego rodzaju, wypada najpierw zbadać kondycję finansową podmiotu. Później natomiast biorąc pod uwagę jego możliwości płatnicze, z jednej strony i zasadność, w związku z nimi, przeniesienia ciężaru kosztów postępowania na pozostałe podmioty i współobywateli, z drugiej strony, podjąć należy racjonalne rozstrzygnięcie. Trzeba bowiem mieć na względzie ,iż w przypadku pozytywnego orzeczenia koszty postępowania ponoszą praktycznie inne podmioty i współobywatele. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Regulacje instytucji przyznania prawa pomocy (por. art. 255 w/w ustawy) zakładają współdziałanie strony z Sądem administracyjnym rozpatrującym wniosek w tym zakresie. Tymczasem zdaniem orzekającego zachowania strony skarżącej nie można określić mianem wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy w rozumieniu art. 246§2 w/w ustawy. Spółka bowiem w formularzu o przyznanie prawa pomocy PPPr., z dnia 16.09.2010r. oświadczyła, iż jej strata za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi 648 990,71 zł. W piśmie z dnia 12.10.2010r. będącym odpowiedzią na wezwanie Sądu pisze natomiast, że za 2009r. nie sporządziła bilansu! W przedmiotowym piśmie stwierdza dalej, iż : "Spółka nie posiada wyciągów bankowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy (zawieszenie działalności gospodarczej) ". Należy jednak podkreślić, iż takie określenie nie może być potraktowane jako wywiązanie się z nałożonego na spółkę obowiązku przesłania odpowiednich dokumentów zawartego w zarządzeniu z dnia 29.09.2010r. Biorąc pod uwagę fakt, iż to po stronie wnioskodawcy leży inicjatywa dowodowa w zakresie wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy zasadne byłoby przesłanie wyciągów z kont bankowych na okoliczność podejmowanych lub niepodejmowanych (co wynikałoby z odpowiedniego dokumentu bankowego) działań finansowych. Zdaniem orzekającego kwestia zbadania transakcji bankowych lub unaocznienia ich braku jest wskazana, ze względu na zaistniałe w sprawie okoliczności. Strona skarżąca zarówno obecnie ( tj. we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 16.09.2010r.) jak i rok temu (tj. we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 19.08.2009r. ) wskazała, mimo upływu czasu, tą samą kwotę na rachunku bankowym - 2,73 zł. Fakt ten wymaga w związku z tym zbadania w oparciu o materiały źródłowe czyli dokumenty bankowe. Poza tym spółka została wezwana do złożenia oświadczenia określającego w jaki sposób zmieniła się jej sytuacja od czasu zapadłego już orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wnioskodawczyni napisała natomiast, że: "pogorszyła się ona ze względu na zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej a także zdarzenia związane z powodzią maj, czerwice, sierpień 2010r." Zawarte zatem w piśmie z dnia 12.10.2010r. w/w stwierdzenie nie niesie ze sobą pełnej odpowiedzi na postawione pytanie : " w jaki sposób ?". Udzielone informacje powinny być bowiem konkretne i obejmować m.in. dane liczbowe mogące posłużyć do przeprowadzenia stosownej analizy i porównania obecnego stanu do sytuacji finansowej, która była już przedmiotem oceny. Zaznaczyć bowiem trzeba , że Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację jego wydatków do dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. W operacji tej musi też wziąć pod uwagę charakter i wysokość poszczególnych wydatków żeby uznać je za konieczne lub za zbędne zwłaszcza w obliczu faktu starania się o zwolnienie od kosztów sadowych. Brak tych danych skutecznie to uniemożliwia. Uniemożliwia też zatem zbadanie i ocenę zmian mających miejsce w kondycji strony , jeżeli takowe zaszły. Postępowanie sądowoadministracyjne jest jak każde sądowe postępowanie - procedurą sformalizowaną a podejmowanie rozstrzygnięć w ramach jej poszczególnych instytucji musi opierać się na spełnieniu przewidzianych ustawą przesłanek mających rzeczywiste odzwierciedlenie w stanie faktycznym. Ten jednak musi być wnikliwie zbadany zwłaszcza w przypadku kiedy orzekający jako "dysponent środków państwowych" tylko "może" przyznać prawo pomocy, co było już wcześniej zaznaczone (por. art. 246§2 w/w ustawy). Stąd też dla pełnego wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy zasadne byłoby bardziej dokładne określenie sposobu zmian sytuacji spółki od czasu zapadłego orzeczenia, zwłaszcza ,że wówczas wartość środków trwałych wynosiła 1 123 764,34 zł. a obecnie według strony skarżącej wynosi 0 zł. Celowe byłoby zatem określenie w jaki sposób środki trwałe zostały upłynnione, za jaką cenę oraz na co zostały przeznaczone uzyskane pieniądze. Biorąc pod uwagę powyższe strona skarżąca powinna się zatem liczyć, iż w przypadku tego rodzaju postępowania Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08). Mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy iż, Przedsiębiorstwa "P" Sp. z o.o. w K. nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09). W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.).