I SA/Kr 421/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 30 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich postanawia: oddalić wniosek. Skarżący zwrócił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o zwolnienie go od kosztów sądowych całości. Podał, że w 2012 r. zdiagnozowano u niego chorobę nowotworową i leczenie trwa do chwili obecnej. Dodatkowo choruje na depresje retroaktywną. Od 2012 r. nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów, a leczenie – również za granicą - generuje wysokie koszty. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i córką, która choruje na przewlekłą chorobę – toczeń. Żona skarżącego z tytułu najmu osiąga dochód miesięczny w kwocie 5 000 zł. Z uwagi na konieczność osobistej opieki zarówno nad skarżącym jak i nad schorowaną matką, nie może poświęcić ona wystarczającej ilość czasu na zajmowanie się sprawami zawodowymi – w tym zarządzaniu Spółką E. będącej obecnie w stanie likwidacji. Skarżący posiada 25 udziałów w E. Sp. z o.o. o łącznej wartości 25 000 zł – zajęte w toku postępowania egzekucyjnego oraz na zasadach wspólności małżeńskiej: nieruchomość rolną o pow. 1,52 ha - obciążoną hipoteką umowną zwykłą na kwotę 550 000 zł, hipoteką umowną kaucyjną do kwoty 227 500 zł oraz hipoteką przymusową do kwoty 161 925,99 zł; dwa lokale mieszkalne o pow. 102,83 m2 i 91,30 m2 oraz lokal niemieszklany o pow. 5,40 m2. Ponadto skarżący jest właścicielem mieszkania o pow. 79,17 m2 i współwłaścicielem w ½ części lokalu użytkowego o pow. 359,29 m2. Żona skarżącego jest nadto właścicielką lokalu niemieszkalnego o pow. 14,60 m2. Do wszystkich wymienionych lokali wszczęto postępowanie egzekucyjne KM 875/13 w wniosku wierzyciela Alior Banku w związku z tym, że stanowiły one zabezpieczenie umowy kredytu poprzez ustanowienie na nich hipoteki kaucyjnej w kwocie 9 429 566,10 zł. Skarżący podał, że łączne zobowiązanie małżonków wobec wszystkich wierzycieli wynosi około 1,5 mln zł. W piśmie z dnia 29 czerwca 2015 r. – stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu do przedstawienia dodatkowych informacji, skarżący: – podał, że Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny, prawomocnym wyrokiem z dnia 21 stycznia 2015 r., I C 797/13 oddalił jego powództwo skierowane przeciwko T. o zapłatę na rzecz A. S.A. oddział w K. kwoty 5 mln zł, należnych skarżącemu z tytułu umowy ubezpieczenia zawartej między T. S.A. a A. na mocy deklaracji ubezpieczeniowej z dnia 16 marca 2012 r. Jednocześnie Sąd wskazał, że skarżący posiada prawo bezpośredniego dochodzenia roszczenia o zapłatę wskazanej kwoty od ubezpieczyciela. W związku z tym skarżący wniósł pozew przeciwko T, jednakże w tej sprawie – I C 658/15 nie został jeszcze wyznaczony termin pierwszej rozprawy; – przedstawił historię rachunku bankowego w A. prowadzonego dla niego i jego żony, za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 maja 2015 r. z saldem końcowym -10,57 zł; – podał, że ani on ani jego żona od początku 2015 r. nie otrzymali żadnych przychodów z tytułu praw majątkowych, w tym dywidend; – żona nie pozostaje w stosunku pracy, a jej sytuacja majątkowa została określona we wniosku o prawo pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Na podstawie art. 260 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że skuteczne (w terminie) wniesienie sprzeciwu przeciwko postanowieniu referendarza w przedmiocie prawa pomocy powoduje, że wniosek o jej przyznanie podlega ponownemu rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny. Ponadto należy wskazać, że następstwem skutecznego wniesienia sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej zaskarżonego orzeczenia w całości, nawet jeśli strona zaskarżyła jedynie niekorzystną dla siebie część tego orzeczenia. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest traktowana jako wyjątek od generalnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy nie przysługuje zatem innym osobom, aniżeli tym, które znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, niejednokrotnie uniemożliwiającej im zaspokojenie niezbędnych nawet potrzeb bytowych, stąd dawniej opisywaną instytucję nazywano "prawem ubogich" (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r., I GZ 97/14, wszystkie orzeczenia na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, natomiast ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy do Sądu. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem związanym ze sprawą jest wpis sądowy od skargi w kwocie 2 000 zł. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową skarżącego, w ocenie Sądu, jest on w stanie uiścić wskazaną kwotę, a przynajmniej skarżący nie uprawdopodobnił aby nie mógł zgromadzić takiej kwoty. Skarżący w oświadczeniu podał, że wraz z żoną są właścicielami położonych w Krakowie trzech mieszkalnych o znacznej powierzchni oraz trzech lokali niemieszkalnych i nieruchomości rolnej o pow. 1,52 ha. Na tych nieruchomości zabezpieczone są zobowiązania skarżącego, które – jak podał - na chwilę obecną wynoszą łącznie 1,5 mln zł. Nadto skarżący jest prawdopodobnie właścicielem lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkuje, zlokalizowanego w tym samym budynku, co pozostałe należącego lokale tj. pod adresem Z. w K. (tego lokalu skarżący nie wymienił w oświadczeniu majątkowym). Skarżący i jego żona posiadają nadto udziały w firmie E. Spółka z o.o. Należy zwrócić uwagę, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy wymaga przyjęcia, że strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna uprzednio podjąć wszelkie niezbędne działania, aby we własnym zakresie (bądź z pomocą np. bliskich) zdobyć fundusze na pokrycie wydatków wiążących się z wszczętym przez siebie postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r., I FZ 88/14). Skarżący podkreśla zadłużenie oraz fakt wszczęcia egzekucji przez A. Niemniej jednak wszczęcie egzekucji nie uniemożliwiło żonie skarżącego uzyskiwania dochodów z najmu. Z pism skarżącego nie wynika, czy wszystkie wykazane we wniosku nieruchomości są wynajmowane lub wydzierżawiane, czy tylko ich część. Ponadto, jak wynika z ogólnie dostępnych danych – żona skarżącego A. M. – S jest członkiem zarządu w co najmniej kilku spółkach (E. Sp. z o.o.; E. Sp. z o.o.; E. Sp. z o.o.; S. Sp. z o.o), co w ocenie Sądu wzbudza wątpliwości co do rzetelności informacji o braku uzyskiwania przez nią innych dochodów niż wykazane we wniosku dochody z najmu. Ponadto skarżący właściwie nie wskazał (brak jakichkolwiek dokumentów lub chociażby wyliczeń) jakie ponosi koszty utrzymania, w tym leczenia, co również uniemożliwia Sądowi skontrolowanie jaka jest rzeczywista sytuacja majątkowa skarżącego członków jego rodziny pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W konsekwencji Sąd uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił istnienia przesłanek zwolnienia w całości z kosztów sądowych i wniosek oddalił.