I SA/Kr 424/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: Sędziowie: Asesor Protokolant: NSA Jan Zając (spr) WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk WSA Anna Znamiec Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] 2004r. sprawy ze skargi Zrzeszenia Właścicieli Nieruchomości w [...] na decyzję Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] 2002r. Nr [...] w przedmiocie nadania numeru identyfikacji podatkowej -skargę oddala- Zrzeszenie Właścicieli Nieruchomości w [...] złożyło w dniu [...] .2001 r. zgłoszenie identyfikacyjne NIP-3 ( dowód K-[...]) w imieniu nieznanego z miejsca pobytu Z. L. Pierwszy Urząd Skarbowy w [...] umożliwił Zrzeszeniu zapoznanie się z aktami sprawy ( dowód -[...]) po zapoznaniu się z którymi pismem [...] z dnia [...].2001 r. Zrzeszenie ustosunkowało się do przedłożonego do wglądu materiału dowodowego ( dowód K-[...]). W dniu [...].2001 r. decyzją nr [...] (dowód K-[...]) urząd odmówił nadania NIP Z. L. W dniu 26.11.2001r. do Urzędu Skarbowego złożone zostało odwołanie [...] ( dowód K-[...]) od decyzji wydanej w pierwszej instancji. Pierwszy Urząd Skarbowy w [...] oceniając zarzuty odwołującego się jako nieuzasadnione przekazał w dniu [...] .2001r. odwołanie do rozpatrzenia przez drugą instancję ( dowód K- [...]). Izba Skarbowa w [...] utrzymała w mocy rozstrzygniecie Urzędu Skarbowego stwierdzając w uzasadnieniu , ze wprawdzie z przedłożonego przez Zrzeszenie Właścicieli Nieruchomości postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] 2000r. Sygn. akt [...] ( dowód K-[...]) wynika, iż Zrzeszenie zostało powołane kuratorem nieruchomości dla reprezentowania praw nieobecnego właściciela wskazanej nieruchomości Z. L. To jednak nie jest równoznaczne z prawem do występowania w sprawie NIP. Złożone zgłoszenie identyfikacyjne NIP-3 poza imieniem, nazwiskiem, imionami rodziców - nie zawierało żadnych innych danych personalnych, natomiast jako miejsce zameldowania Z. L. wskazano adres siedziby Zrzeszenia Właścicieli Nieruchomości w [...] przy ulicy [...] Zgodnie z uregulowaniem ustawy o ewidencji i identyfikacji podatników i płatników decyzja o nadaniu NIP wygasa z mocy prawa wraz ze śmiercią podatnika, ustawa nie przewiduje procedury nadawania z urzędu numerów identyfikacyjnych, dlatego w obecnym stanie prawomocnym może wystąpić sytuacja , kiedy pomimo istnienia zobowiązania podatkowego podatnik nie ma nadanego numeru identyfikacji podatkowej. Zdaniem Izby Skarbowej Zrzeszanie nie jest stroną postępowania w sprawie nadania NIP Z. L., gdyż nie zostało ustanowione przedstawicielem osoby nieznanej z miejsca pobytu, jedynie zarządcą i administratorem nieruchomości należącej do osoby nieznanej z miejsca pobytu. Decyzja Izby Skarbowej w [...] wydana w dniu [...] .2002r. nr: [...] (dowód: K-[...]) została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Urzędu Skarbowego w [...] jako wydanych z rażącym naruszeniem art.178 i 184 k. r. i. o., art. 133 i 134 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) oraz przepisów ustawy z dnia 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników ( Dz. U. Nr 142, poz. 702 z późn. zm.), Stanowisko organów l i II instancji zdaniem skarżącego nie znajduje uzasadnienia prawnego a decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego powołanych wyżej. Podniesiono, że Skarżący wykazał i udokumentował, iż jest umocowany prawnie do reprezentowania nieznanego z miejsca zamieszkania i pobytu współwłaściciela nieruchomości [...] - [...] na podstawie postanowienia Sądu sygn. akt [...] (w aktach sprawy). W postanowieniu tym, Sąd umocował ZWN jako kuratora do reprezentowania praw współwłaściciela Z. L. Zgodnie z art. 178 i 184 k.r.i.o. w kontekście art. 165-168 tego kodeksu funkcja kuratora, jaką pełni ZWN odnosi się zarówno do Z. L. jak i jego mienia. Zatem błędne i nieprawne są podstawy przyjęte w zaskarżonych decyzjach, że ZWN nie ma umocowania do reprezentowania Z. L. Według skarżącego nie uznawanie ZWN za stronę w powyższej sprawie narusza art. 133 i 134 ordynacji podatkowej, a nadto jest niekonsekwentne gdyż zaskarżone decyzje odnawiają nadania numeru NIP a nie umarzają postępowania z braku legitymowania się przez ZWN przymiotem strony. Stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji Izby Skarbowej , że "ZWN nie zostało ustanowione przedstawicielem osoby nieznanej z miejsca pobytu" jest w zupełności dowolne i niezgodne z treścią postanowienie o ustanowieniu kurateli. Odnosząc się natomiast do kwestii prawnej dot. uprawnień ze strony ZWN do wystąpienia z wnioskiem o nadanie NIP Z. L. skarżący podnosi, że instytucja NIP nie jest instytucją prawną "szczególną" wymagającą dodatkowych umocowań lecz w tym przypadku dotyczy zagadnień podatkowych wynikających z zarządu nieruchomością. ZWN , jako kurator i zarządca nieruchomości stanowiącej w 1/2 własność Z. L. zobligowane jest do płacenia podatku VAT od czynszu za najem lokali użytkowych za współwłaściciela, będąc jego prawnym przedstawicielem. Z obowiązkiem tym wiąże się nadanie NIP-u w/w współwłaścicielowi jako podatnikowi. Nadanie tego NIP jest tym bardziej zasadne, że ZWN jako przedstawiciel prawny wymienionego dokonał już w jego imieniu zgłoszenia rejestracyjnego podatku VAT, które to zgłoszenie zostało przez Urząd Skarbowy w [...] przyjęte i w oparciu o które systematycznie uiszczany jest podatek VAT zgodnie z deklaracją VAT-7. Spełnione zatem w zasadzie zostały wymogi określone w ustawie o zasadach ewidencji i identyfikacji podatnika i płatników. Skarżący nie przeoczy , że nie przekazał wszystkich danych dotyczących podatnika ( Z.L.), których z oczywistych względów nie może przedłożyć. W świetle powyższego zdaniem ZWN zachodzą podstawy do wydania decyzji o nadaniu NIP. Konsekwencją braku nadania NIP. jest brak możliwości rozliczania płaconego podatku VAT przez najemców, co stanowi również naruszenie ich uprawnień do odzyskiwania tego podatku , co jest ustawowo gwarantowane. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o jej oddalenie. Wskazano, że pojęcie strony w postępowaniu podatkowym określają przepisy art. 133 i 134 ordynacji. W tym stanie rzeczy pod pojęciem "każdy" w rozumieniu art. 133 Ordynacji podatkowej należy rozumieć tylko podmioty wymienione w art. 134. Powyższe przepisy nie zostały obrażone przez Izbę Skarbową w prowadzonym przez nią postępowaniu. Odnośnie naruszenia przez organy podatkowe uregulowań Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego Izba uważa, że zarzut ten jest bezprzedmiotowy, ze względu na to, że decyzje organów podatkowych opierają się na regulacji przepisów podatkowych, w tym głównie Ordynacji podatkowej, a inne regulacje prawne są stosowane tylko w tych sprawach , które nie zostały uregulowane w przepisach podatkowych. Definicje strony postępowania przed organami podatkowymi regulują przepisy rozdziału 3 Ordynacji podatkowej, którego uregulowania przewidują w sytuacji szczególnej zastosowania art. 138, który stanowi, że " Organ podatkowy wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby niezdolnej do czynności prawnych lub osoby nieobecnej, jeżeli przedstawiciel nie został już wyznaczony, a w przypadku konieczności podjęcia niezbędnych czynności organ podatkowy wyznacza dla osoby nieobecnej przedstawiciela uprawnionego do działania w postępowaniu do czasu wyznaczenia dla niej przedstawiciela przez sąd." W przedmiotowej sprawie procedura wyznaczenia przedstawiciela dla pana Z. L. nie została wszczęta przez organ podatkowy. Kurator wyznaczony przez sąd na podstawie art. 184 § 1 k.r.i.o. jest kuratorem w danym postępowaniu, ponieważ o charakterze kuratora decyduje cel ustanowienia , a nie jego podstawa prawna. Podatnikowi będącemu osobą fizyczną, urząd skarbowy nadaje numer identyfikacji podatkowej na jego wniosek, wniosek ma sformalizowaną formę zgłoszenia identyfikacji podatnika. Oczywiście w przypadku ustanowienia przez sąd przedstawiciela dla osoby fizycznej w przypadku gdy powołany przedstawiciel dysponuje danymi niezbędnymi dla jednoznacznej identyfikacji osoby, którą reprezentuje , jego status jako strony postępowania w sprawie nadania NIP nie mógłby być kwestionowany przez urząd. Reasumując, organy podatkowe, nie kwestionują faktu wyznaczenia Zrzeszenia Właścicieli Nieruchomości, jedynie stwierdzają , że nie jest to wystarczające do reprezentowania podatnika w sprawie nadania numeru identyfikacji podatkowej. W niniejszej sprawie Sąd wyznaczył Zrzeszenie kuratorem nieruchomości należącej do osoby, której pełne dane personalne nie są znane lub dane te nie zostały zrzeszeniu udostępnione. Ten fakt stanowi o tym, że Zrzeszenie nie może być traktowane jako strona postępowania w przedmiocie nadania NIP osobie, której dane jednoznacznie tą osobę identyfikujące nie są w posiadaniu wyznaczonego przedstawiciela. Wnioskować zatem należy, że kuratela wyznaczona przedłożonym do sprawy postanowienia sądu, nie obejmuje postępowania w sprawie nadania numeru identyfikacji podatkowej Z. L. Numer identyfikacji podatkowej (NIP) nie jest związany z samym faktem istnienia zobowiązania podatkowego, ale jest unikalnym identyfikatorem podatnika, nadawanym w postępowaniu wszczętym wnioskiem strony. W przypadku osób fizycznych bez względu na rodzaj i ilość płaconych podatków, NIP nadawany jest decyzją dla jednoznacznie określonej osoby po rozpatrzeniu zgłoszenia przez urząd skarbowy, dlatego do zgłoszenia identyfikacyjnego należy wpisać dane personalne podatnika ( osoby fizycznej), a nie wskazywać na rodzaj podatków płaconych przez podatnika, co więcej zgłoszenie składa się jednokrotnie, decyzja wygasa dopiero wraz ze śmiercią podatnika, a nie z ustaniem statusu podatnika danej osoby fizycznej. Jest to dodatkowy argument wskazujący na to, że nie można prowadzić postępowania w sprawie nadania NIP osobie, co do której istnieją podejrzenia iż osoba ta nie żyje. Osoba nieznana z miejsca pobytu, która posiada kilka nieruchomości może mieć ustanowionych kilku kuratorów nieruchomości dla reprezentowania jej praw, (ponieważ osoba jest nieznana z miejsca pobytu, taka procedura nie wyklucza, że wyznaczenie kuratora może dotyczyć osoby już nieżyjącej) i ma znaczenie dla obrony praw spadkobierców. Izba podkreśla, że ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników z 13.10.1995r. ( Dz. U. Nr 142, poz. 702 z późn. zm.) zakłada, że NIP będą nadawane na wniosek podatnika, który należy złożyć jednokrotnie, a decyzja o nadanym numerze identyfikacji podatkowej wygasa wraz ze śmiercią osoby, której nadano NIP. W związku z powyższym w przypadku postępowań o nadanie numeru identyfikacji podatkowej osobie nieznanej z miejsca pobytu, urzędy skarbowe nie sięgają po zastosowanie procedury wyznaczania przez sąd przedstawiciela dla danej osoby, gdyż takie postępowanie obciążone jest w dużym stopniu prawdopodobieństwem nadania NIP osobie nie żyjącej. Od momentu wydania takiej decyzji byłaby to decyzja obciążona wadą prawną, skutkującą koniecznością jej unieważnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Nie ulega wątpliwości, że postanowienie Sądu Rejonowego w [...] zostało wydane w trybie art. 184 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Celem tego przepisu jest ochrona praw osoby nieobecnej, i to zarówno o charakterze osobistym jak i majątkowym. Zakres uprawnień kuratora określony w postanowieniu Sądu Rejonowego obejmuje reprezentowanie praw nieobecnego współwłaściciela nieruchomości. Jakkolwiek nic w tym postanowieniu nie mówi się, że o reprezentowaniu nieobecnego przed organami podatkowymi, to brak jest podstaw do wykluczenia tej reprezentacji w sprawach związanych z przedmiotową nieruchomością. Dlatego Sąd dopuszcza legitymacje strony skarżącej do wystąpienia z wnioskiem o nadanie numeru identyfikacji podatkowej przez kuratora ustanowionego w trybie art. 184 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Odrębnym natomiast zagadnieniem jest konieczność spełnienia wymogów ustalonych w ustawie z dnia 13 października 1995r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników. W myśl art. 5 ust. 2 tej ustawy zgłoszenie identyfikacyjne osób fizycznych zawiera: 1) nazwisko, 2) imiona, 3) imiona rodziców, 4) datę i miejsce urodzenia 5) płeć 6) nazwisko rodowe 7) obywatelstwo lub obywatelstwa 8) adres miejsca zamieszkania 9) adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy 10) rodzaj i numer dowodu tożsamości 11) numer ewidencyjny PESEL Wykreślając z tej listy w odniesieniu do nieobecnego punkty 5,6,8 i 9 nie sposób nie zauważyć, że do identyfikacji podatkowej brakuje jeszcze szereg niezbędnych elementów Sąd podziela stanowisko Izby Skarbowej co do konieczności precyzyjnego ustalenia podmiotu, któremu nadaje się numer identyfikacji podatkowej. Nie do przyjęcia jest teza o dopuszczalności nadania numeru identyfikacji podatkowej podmiotowi, którego nie można zidentyfikować z całą pewnością. Aby uzyskać całkowitą pewność indywidualizacji podmiotu niezbędne jest jego określenie przy pomocy danych, które ustawodawca ustalił jako elementy niezbędne do umieszczenia we wniosku o nadanie numeru identyfikacji podatkowej. Skoro skarżący nie potrafili wskazać wszystkich wymaganych przez ustawę danych podmiotu, to nie można z całą pewnością zidentyfikować tego podmiotu. A to uniemożliwia nadanie numeru identyfikacji podatkowej. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd w tym składzie - jakkolwiek nie w pełni podziela argumentację Izby Skarbowej - stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1271) orzekł jak w sentencji.