I SA/Kr 447/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu radcy prawnego P.W. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 września 2013 r. w przedmiocie przyznania radcy prawnemu wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w sprawie ze skargi W.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 sierpnia 2008 r. Nr [..] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym postanawia: przyznać radcy prawnemu P.W. wykonującemu zawód w Kancelarii Radcy Prawnego os. B., , od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 240,00 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o podatek od towarów i usług w wysokości 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych, dwadzieścia groszy), stanowiącą wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 15 października 2013 r. przyznał radcy prawnemu P.W. wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w łącznej kwocie 295,20 zł. W sprzeciwie od tego postanowienia radca prawny P.W. zarzucił postanowieniu naruszenie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a." poprzez przyznanie wynagrodzenia z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zdaniem skarżącego na podstawie art. 200 w związku z uwzględnieniem skargi koszty pomocy prawnej udzielonej skarżącemu powinien ponosić Dyrektor Izby Skarbowej. W sprzeciwie wniesiono również o zasądzenie na rzecz radcy prawnego działającego z urzędu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu wywołanym wniesieniem sprzeciwu. Na podstawie art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl § 2 pkt 8 powołanego przepisu do czynności tych należy między innymi wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Zgodnie z art. 259 § 1 zd. 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w ocenie Sądu radca prawny P.W. wniósł sprzeciw we własnym imieniu, nie zaś w imieniu skarżącego. Strona skarżąca otrzymała w niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu. Oznacza to, że strona jest zwolniona z zapłaty wynagrodzenia adwokatowi, natomiast koszty tego wynagrodzenia ponosi Skarb Państwa. Zgodnie bowiem z art. 250 p.p.s.a. wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przypomnieć należy, że art. 259 § 1 p.p.s.a. przewiduje możliwość wniesienia sprzeciwu nie tylko przez stronę (osobiście bądź przez pełnomocnika), ale również przez adwokata lub radcę prawnego we własnym imieniu. Skarżący nie ma żadnego interesu w zaskarżaniu sprzeciwem postanowienia dotyczącego przyznania wynagrodzenia jego pełnomocnikowi z urzędu. Jeżeli zaś pełnomocnik kwestionuje wydane w ten sposób postanowienie, to należy uznać, że działa we własnym imieniu i we własnym interesie, ponieważ jest jego jedynym beneficjentem. Wbrew stanowisku wyrażonym w sprzeciwie obowiązek poniesienia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu nie jest w żaden sposób zależny od wyniku sprawy. Cytowany wyżej art. 250 odsyła do "zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków". Chodzi w szczególności o rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490). Już z samego tytułu rozporządzenia wynika, że koszty pomocy prawnej udzielanej z urzędu ponosi Skarb Państwa. Dodatkowo należy wskazać na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z 24 maja 2013 r., sygn. II FZ 169/13: "w końcowym fragmencie uzasadnienia wyroku z 30 marca 2010 r. jako podstawę prawną orzeczenia w przedmiocie kosztów sądowych, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał art. 200 i 209 P.p.s.a., które to przepisy normują instytucję zwrotu kosztów postępowania między jego stronami. Z kolei, wyjaśniając wątpliwości co do treści rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że jego zamiarem było przyznanie profesjonalnemu pełnomocnikowi wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, przy czym zaznaczono, że zobowiązana do zapłaty należności z tego tytułu jest strona przeciwna. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładnia taka jest błędna, gdyż nie da jej się pogodzić z treścią art. 200 i 209 P.p.s.a., na które powołał się Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 marca 2010 r. Przepisy te normują instytucję zwrotu kosztów postępowania między stronami, która przewiduje możliwość zasądzenia od strony przegrywającej sprawę zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony wygrywającej. Zaznaczyć należy, że zarówno podmiotem obciążonym, jak i beneficjentem należności zasądzonej na podstawie powyższych przepisów może być tylko i wyłącznie strona postępowania sądowoadministracyjnego. Powołane powyżej przepisy nie mogą natomiast być podstawą przyznania wynagrodzenia profesjonalnemu pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy. Kwestia przyznania przez Sąd wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy uregulowana została w osobnym przepisie, tj. art. 250 P.p.s.a., przy czym, co należy podkreślić, należność pełnomocnika wypłacana jest w tym wypadku z kasy Sądu pierwszej instancji; obowiązkiem jej zapłacenia nie może zostać obciążony organ, będący stroną postępowania sądowoadmistracyjnego. Ponadto przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi na podstawie art. 250 P.p.s.a., w przeciwieństwie od instytucji zwrotu kosztów postępowania między stronami, nie jest uzależnione bezpośrednio od wyniku sprawy. Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, prowadzi Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, że Sąd pierwszej mylnie utożsamił z sobą instytucje procesowe uregulowane w przepisach art. 200 i art. 250 P.p.s.a., czego efektem była błędna i wykraczająca poza granice art. 158 P.p.s.a. wykładnia rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów". Sąd rozstrzygający sprawę całkowicie podziela to stanowisko przyjmując, że nie ma podstaw prawnych do zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu od organu administracji, bez względu na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. W kwestii przyznania kosztów pomocy prawnej polegającej na wniesieniu sprzeciwu od postanowienia należy w pierwszym rzędzie wskazać, że radca prawny P.W. wnosząc sprzeciw wystąpił w imieniu i w interesie własnym, a nie w imieniu skarżącego (bez względu na sposób sformułowania sprzeciwu). Ponadto trzeba wskazać, że nie ma podstaw prawnych do zasądzenia omawianych kosztów pomocy prawnej. W szczególności nie ma takich podstaw prawnych w § 14 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia, w którym uregulowano stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał radcy prawnemu P.W. wynagrodzenie od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w kwocie 295,20 zł (w tym VAT), na podstawie powołanego § 14 ust. 2 rozporządzenia.